آیه ۷۷ سوره طه

سوره طه، آیه ۷۷ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۷

وَ لَقَدْ أَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقاً فِي الْبَحْرِ يَبَساً لاَ تَخَافُ دَرَكاً وَ لاَ تَخْشَى

ما به موسی وحی فرستادیم که: «شبانه بندگانم را (از مصر) با خود ببر؛ و برای آنها راهی خشک در دریا بگشا؛ که نه از تعقیب (فرعونیان) خواهی ترسید، و نه از غرق شدن در دریا!»

معنی کلمات و عبارات
«أَسْرِ بِعِبَادِی»: شبانه بندگانم را کوچ بده و از مصر به سوی سرزمین موعود فلسطین بیرون ببر (نگا: اسراء / . «فَاضْرِبْ لَهُمْ»: برای ایشان بساز. مأخوذ از گفتار عرب است، وقتی که می‌گویند: ضَرَبَ فُلانٌ لِفُلانٍ فی مالِهِ نصیباً. یعنی قسمتی را مال ایشان ساخت. «یَبَساً»: خشک. مصدر است و در معنی وصفی، یعنی (یابِس) به کار رفته است و وصف (طَریقاً) می‌باشد. «دَرَکاً»: ملحق شدن و دریافتن. اسم مصدر از ادراک است. «لا تَخافُ دَرَکاً وَ ...»: حال ضمیر مستتر در (إِضْرِبْ) است.
نزول
نکات آیه
۱ - موسى(ع)، مأمور به حرکت در آوردن شبانه بنى اسرائیل، جهت خروج و هجرت از مصر «و لقد أوحینا إلى موسى أن أسر بعبادى » «إسراء» به معناى سیر شبانه و حرف «باء» براى تعدیه است، «أسر بعبادى»; یعنى، بندگان مرا شبانه حرکت بده [و از مصر خارج کن]. ۲ - هجرت بنى اسرائیل از مصر، حرکتى سازماندهى شده و پنهان از چشم فرعونیان * «و لقد أوحینا إلى موسى أن أسر بعبادى » فرمان یافتن موسى(ع) به کوچ دادن شبانه بنى اسرائیل و تعقیب آنان از سوى فرعون، این احتمال را تقویت مى کند که انتخاب شب به جهت استتار و پنهان ماندن از چشم مأموران فرعون بوده است. ۳ - مسیر هجرت بنى اسرائیل از مصر، از طریق وحى به موسى(ع) مشخص شده بود. «و لقد أوحینا إلى موسى ... فاضرب لهم طریقًا فى البحر» فرمان به کوچ دادن شبانه بنى اسرائیل و بیان برخورد آنان در مسیر خود با دریا، دال براین است که مسیر حرکت نیز از طریق وحى مشخص شده بود. ۴ - وحى الهى، راهنماى موسى(ع) در مراحل دشوار و تنگناهاى مسیر رسالت. «و لقد أوحینا إلى موسى » ۵ - بنى اسرائیل، مورد عنایت و لطف الهى، در عصر ستم دیدگى و شکنجه شدن از سوى فرعونیان «أسر بعبادى » اضافه «عباد» به ضمیر متکلم، به جهت تکریم بنى اسرائیل و اظهار لطف به آنان است. این امر، زمانى صورت گرفته که آنان در بند حکومت فرعون و شکنجه هاى او بودند. خداوند با تعبیر «عبادى» بر رفتار فرعونیان - که بنى اسرائیل را به بندگى گرفته بودند - خط بطلان کشیده و آنان را تنها بنده خود معرفى کرده است. ۶ - بندگان مظلوم و تحت شکنجه حکومت هاى ظالم، مورد عنایت و لطف خداوند «أسر بعبادى » یادکردن از بنى اسرائیل به عنوان «عبادى» در حالى که تحت ستم و شکنجه هاى فرعون قرار داشتند; دلالت براین نکته دارد که بندگان تحت شکنجه ظالمان (در صورتى که خواستار رهایى باشند) مورد نظر و عنایت خداوند قرار دارند. ۷ - بنى اسرائیل، داراى آمادگى لازم براى هجرت از مصر و رهایى از عذاب فرعون «أسر بعبادى » حرکت شبانه، گریختن از چنگ کسانى است که براى آن حرکت، مانع ایجاد مى کنند. بنابراین ماندن بنى اسرائیل نزد فرعونیان، برخلاف میل آنان بوده است. ۸ - ایجاد راهى خشک در عمق دریاى سرخ براى عبور بنى اسرائیل، از مأموریت هاى موسى(ع) «فاضرب لهم طریقًا فى البحر یبسًا» «اضرب لهم...»، یعنى براى آنان راهى را ایجاد کن. «یَبَس» به معناى خشک است. «ال» در «البحر» عهد ذهنى و اشاره به دریاى مشخصى است که در مسیر هجرت قرار داشت. گروهى از مفسران آن را دریاى سرخ و برخى رود نیل دانسته اند. ۹ - طبیعت، مقهور اراده خداوند و مجرى فرمان او است. «فاضرب لهم طریقًا فى البحر یبسًا » «ضرب» در «اضرب لهم» به معناى ساختن و قراردادن است. فرمان ایجاد راهى خشک در دریا، فرمان به اعجاز است و از مقهور بودن دریا در برابر اراده خداوند، حکایت دارد. ۱۰ - کاربرد اعجاز پیامبران در جهت مصالح مؤمنان «فاضرب لهم » باز شدن راهى خشک در دریا، به منظور اثبات حقانیت رسالت موسى(ع) بر منکران آن انجام نگرفت; بلکه منظور از آن نجات بنى اسرائیل و هلاکت فرعونیان بوده است. ۱۱ - تمام بنى اسرائیل از یک راه در دریا عبور داده شدند. * «فاضرب لهم طریقًا فى البحر » چنانچه مراد از «طریقاً» جنس نباشد، بر وحدت راه دلالت خواهد داشت. ۱۲ - موسى(ع)، از برخورد با نیروهاى فرعون و بروز مشکلات دیگر در مسیر هجرت از مصر نگران بود. «أسر بعبادى ... لاتخف درکًا و لاتخشى» «درک» به معناى ملحق شدن و رسیدن و نیز به معناى پى آمد است (قاموس). نفى هرگونه پى گیرى و پى آمد و نیز اطمینان بخشیدن به موسى(ع) در مورد امنیت مسیر هجرت، نشان از وجود زمینه تعقیب شدن و نیز نگرانى هاى دیگر در این مسیر دارد. ۱۳ - خداوند به موسى(ع) اطمینان داد که در مسیر هجرت از مصر نه با نیروهاى دشمن درگیر خواهد شد و نه مشگل جدى دیگرى براى آنان بروز خواهد کرد. «أسر بعبادى ... لاتخف درکًا و لاتخشى » حذف متعلق «لاتخشى» بیانگر منتفى بودن هر چیزى است که مایه دلهره و خشیت باشد; از قبیل: احتمال غرق شدن در دریا و یا خطرهاى غیر قابل پیش بینى دیگر.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۰)
  • شکافته شدن اب دریا و پدید امدن راهی خشک، درون ان
  • غرق شدن فرعون و فرعونیان در اب دریا و رهایی بنیاسراییل+۸ آیه
  • ارامشبخشی خدا به موسی(علیه السلام) هنگام عبور از دریا
  • شکافته شدن اب دریا و رهایی بنیاسراییل، نشانهای از قدرت خدا+۹ آیه
  • شکافته شدن اب دریا به صورت خارقالعاده برای موسی(علیه السلام) به فرمان خدا+۲ آیه
  • شکافته شدن دریا برای عبور بنیاسراییل از ان+۵ آیه
  • تعقیب بنیاسراییل در دریا، از سوی فرعون و فرعونیان+۴ آیه
  • عبور بنیاسراییل از دریا+۵ آیه
  • ایجاد راهی خشک در دل دریا (دریای سرخ یا رود نیل) برای عبور بنیاسراییل، از ماموریّتهای موسی(علیه السلام)
  • تعقیب بنیاسراییل از سوی فرعون و سپاه وی، هنگام کوچ از مصر+۸ آیه
  • اقدام فرعونیان به تعقیب بنیاسراییل، در راه باز شده دریا+۸ آیه
  • تکریم خداوند از بنیاسراییل، با بنده خود خواندن انها
  • موسی(علیه السلام) رهبری پذیرفته شده و مورد اطاعت بنیاسراییل+۳ آیه
  • کوچ دادن شبانه بنیاسراییل از مصر و گذراندن انان از دریا به سرپرستی موسی(علیه السلام) و به فرمان خداوند+۳ آیه
  • ممانعت حکومت فرعون از مهاجرت بنیاسراییل از سرزمین مصر+۵ آیه
  • برخورداری موسی(علیه السلام) و بنیاسراییل، از حمایت الهی در مسیر هجرت از مصر
  • موسی(علیه السلام)، دعوتکننده بنیاسراییل به خدای یکتا+۲ آیه
  • موسی(علیه السلام) موظّف به خوف نداشتن از حرکت دادن بنی اسراییل و عبور دادن انان از دریا، جهت نجات شان از فرعونیان+۱ آیه
  • موسی(علیه السلام) موظّف به هجرت و کوچ شبانه بنی اسراییل، برای نجات از فرعونیان+۳ آیه
  • شکافته شدن اب دریا و پدید امدن راهی خشک در درون ان، از معجزات موسی(علیه السلام)
  • ایجاد راه خشکی در دریا، نشان مقهور بودن طبیعت به اراده خداوند
  • شکافته شدن دریا و پدید امدن راهی خشک، در درون ان
  • شکافته شدن دریا با ضربه عصای موسی(علیه السلام)، از ایات الهی+۲ آیه
  • شکافتن دریا برای عبور بنی اسراییل، به فرمان خداوند+۲ آیه
  • عبور بنی اسراییل، از دریای سرخ+۸ آیه
  • دلداری خداوند به موسی(علیه السلام)، هنگام عبور از دریا
  • ایجاد راهی خشک، در عمق دریا برای عبور بنی اسراییل، از ماموریّتهای موسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • عبور بنی اسراییل، از راه باز شده در دریا
  • نجات یافتن بنی اسراییل از شرّ فرعونیان با عبور از رود نیل+۷ آیه
  • ایجاد راهی خشک در عمق رود نیل برای عبور بنی اسراییل از ماموریّتهای موسی(علیه السلام)
  • عبور بنی اسراییل از رود نیل+۱۱ آیه
  • وحی خداوند به موسی(علیه السلام) به نهراسیدن از غرق شدن در رود نیل به هنگام عبور از ان
  • غرق شدن فرعونیان در رود نیل پس از عبور بنی اسراییل از ان+۶ آیه
  • رود نیل، رودی گسترده و دریاگونه در عصر موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • تامین امنیّت موسی(علیه السلام) از سوی خداوند، به هنگام هجرت شبانه وی و بنی اسراییل
  • سفر شبانه موسی(علیه السلام) و بنی اسراییل، جهت خروج از مصر، با امر خدا+۳ آیه
  • امتحان بنی اسراییل در غیاب موسی(علیه السلام) از سوی خدا، زمینه گمراهی انان به وسیله سامری
  • هلاکت فرعونیان، از جانب خداوند، با غرق انها+۱۱ آیه
  • نجات بنی اسراییل از غرق شدن، با شکافته شدن دریا و عبور انان+۶ آیه
  • تعقیب بنی اسراییل از سوی فرعون و سپاه وی، هنگام کوچ از مصر+۹ آیه
  • تعقیب بنی اسراییل، از جانب فرعون و لشکریانش در دریا+۴ آیه
  • ممانعت حکومت فرعون، از کوچ بنی اسراییل، از سرزمین مصر+۶ آیه
  • تکریم خدا از بنی اسراییل، با بنده خود خواندن انان
  • شکافته شدن اب دریا و رهایی بنی اسراییل، از نشانههای اعجازی قدرت خدا+۱۱ آیه
  • ارامشبخشی خدا به موسی علیه السلام هنگام عبور از دریا
  • دلداری خدا به موسی علیه السلام مبنی بر نهراسیدن از پیگرد فرعونیان+۱ آیه
  • تعقیب موسی علیه السلام و بنیاسراییل، از سوی فرعونیان+۶ آیه
  • بیم موسی علیه السلام از تعقیب فرعونیان، هنگام حرکت و کوچ دادن بنیاسراییل از مصر
  • دلداری خدا به موسی علیه السلام هنگام عبور از دریا
  • موسی علیه السلام و بنیاسراییل، تحت تعقیب فرعونیان+۶ آیه
  • عبور از دریا با جرات و شهامت، توصیه خدا به موسی علیه السلام
  • موسی علیه السلام، دعوتکننده بنیاسراییل به خدای یکتا+۱ آیه
  • شکافتن دریا با ضربه عصا برای غرق فرعونیان و نجات بنیاسراییل، معجزهای از موسی علیه السلام+۸ آیه
  • نزول منّ و سلوی برای بنیاسراییل، از معجزات موسی علیه السلام+۱ آیه
  • توحید، در راس تعالیم وحیانی و الهی موسی علیه السلام+۱ آیه
  • حرکت دادن و هجرت بنیاسراییل در شب و شکافتن دریا برای عبور و نجات انان از پیگرد فرعونیان، از موارد وحی الهی به موسی علیه السلام+۳ آیه
  • موسی علیه السلام موظّف به هجرت و کوچ شبانه بنیاسراییل، برای نجات از فرعونیان+۳ آیه
  • نزول وحی بر موسی علیه السلام+۲ آیه
  • خداوند، مبدا و منشا وحی+۲ آیه
  • وحی الهی، منشا بسیاری از تحولات تاریخ+۱ آیه
واژه‌ها