سوره طه، آیه ۹۵ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۸
قَالَ فَمَا خَطْبُكَ يَا سَامِرِيُ
(موسی رو به سامری کرد و) گفت: «تو چرا این کار را کردی، ای سامری؟!»
معنی کلمات و عبارات
«خَطْب»: امر خطیر. کار خطرناک و عظیم (نگا: یوسف / ، حجر / ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - موسى(ع)، پس از توبیخ بنى اسرائیل و برخورد شدید با هارون(ع) با مشاهده دخالت مستقیم سامرى در گوساله پرستى بنى اسرائیل، به بازخواست و محاکمه او پرداخت. «قال فما خطبک یسمرىّ»
۲ - پرسش از انگیزه و هدف سامرى در ساختن گوساله زرّین و گمراه ساختن مردم، از موارد بازخواست موسى(ع) از سامرى «فما خطبک یسمرىّ »
«خطب» - نزد برخى لغت دانان - به معناى «سبب الأمر» است (لسان العرب). زمخشرى آن را به معناى «طلب» دانسته است. در نتیجه «ماخطبک»; یعنى، سبب کار تو یا مطلوب و خواسته تو چه بوده است؟ معانى «شأن» و «أمر» نیز از جمله معانى ذکر شده براى این کلمه است (قاموس).
۳ - لزوم تحقیق در باره انحرافات فکرى و عقیدتى مردم و شناخت علل و زمینه هاى آن «قال فما خطبک یسمرىّ »
مسلّم است که عمل سامرى، کارى انحرافى، محکوم و مخالف با زیربناى اعتقادى موسى(ع) بوده است; ولى در عین حال آن حضرت با سؤال از کار او، در صدد یافتن انگیزه ها و زمینه هاى آن بود تا با کشف آن، راه را براى ریشه کن ساختن انحرافات هموار سازد.
۴ - موسى(ع)، فردى نترس و داراى اراده اى قوى و همتى والا «قال یقوم ... قال یهرون ... قال فما خطبک یسمرىّ »
موسى(ع)، پس از بازگشت از میقات، یک تنه و با استیضاح رئیس، مرئوس، فرد و گروه، با جوّ حاکم و غالب بر بنى اسرائیل درافتاد و با همه آنان از موضع قدرت سخن گفت. این برخورد، برخاسته از نیرویى وابسته به قدرت لایزال الهى بود.
تفسیر (۸)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۹۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۹۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۱۱۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸۷–۹۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۹۵–۹۶
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اراده موسیانگیزه مجسمه سازی سامریریشه یابی عوامل گمراهیمؤاخذه سامریشجاعت موسیاضلال سامرینقش سامریقصه سامریعوامل گوساله پرستی بنی اسرائیلروش برخورد موسیسرزنشهای موسیقدرت موسیموسی و هارونسرزنش بنی اسرائیلعوامل گمراهی بنی اسرائیلقصه هارونفضایل موسیتاریخ بنی اسرائیلقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
- ابتکار سامری در ساختن مجسمه گوساله از زیورالات، میان قوم بنیاسراییل+۳ آیه
- مطرود نمودن سامری از جامعه، کیفر ارتداد وی ازسوی خدا+۱ آیه
- دچار شدن سامری به بیماری دلهره و اضطراب در اثر نفرین موسی(علیه السلام) پس از ساختن گوساله زرّین+۱ آیه
- اقرار سامری به فریفته شدن از تسویلات نفس خود در ساخت گوساله زرّین+۱ آیه
- مبارزه موسی(علیه السلام) با بتپرستی بنیاسراییل، با نابود کردن و سوزاندن گوساله سامری+۵ آیه
- سامری، عامل گمراهی و گرایش بنیاسراییل به گوسالهپرستی+۴ آیه
- تزیین اعمال زشت به وسیله نفس، از جمله اعترافات سامری+۱ آیه
- تهدید سامری از سوی موسی(علیه السلام)، به مطرود شدن در جامعه و گرفتاری به عذاب تخلّفناپذیر در اخرت+۱ آیه
- سامری، مدّعی دیدن جبرییل+۱ آیه
- ریخته شدن مقداری از خاک زیرپای جبرییل بر گوساله زرّین، به دست سامری+۱ آیه
- ابتکار سامری در ساختن مجسّمه گوساله زرّین، در بین بنی اسراییل+۳ آیه
- سامری، از جمله مرتدّان و گوساله پرستان بنی اسراییل+۲ آیه
- طرد سامری از جامعه، به وسیله موسی(علیه السلام)، کیفر ارتداد وی+۱ آیه
- گرفتاری سامری به دلهره و اضطراب، بر اثر نفرین موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- اقرار سامری به فریبکاری و وسوسه گری نفسش، در ساختن گوساله زرّین+۱ آیه
- بت پرستی سامری، با پرستش گوساله زرّین+۲ آیه
- تزیین اعمال زشت به وسیله نفس، از جمله اعترافات سامری+۱ آیه
- تهدید سامری از سوی موسی(علیه السلام) به مطرود شدن در جامعه و گرفتاری به عذاب تخلّف ناپذیر، در قیامت+۱ آیه
- سامری، مدّعی رؤیت جبرییل+۱ آیه
- افکنده شدن مقداری از خاک زیر پای جبرییل بر گوساله زرّین، به دست سامری+۱ آیه
- شرک سامری با پرستش گوساله زرّین، در کنار خدای جهان افرین+۲ آیه
- اشنایی سامری با صنعت زرگری و ساخت گوساله زرّین+۱ آیه
- برخورداری سامری، از بصیرت و علومی افزون بر علوم بنی اسراییل+۱ آیه
- محاکمه سامری از سوی موسی(علیه السلام)، با سؤال از انگیزه وی در ساختن گوساله زرّین و محکوم شدنش با حکم موسی(علیه السلام)
- گرفتاری سامری به بیماری شدید، در پی نفرین موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- گرفتاری سامری به وحشت، در اثر نفرین موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- سؤال موسی(علیه السلام) از سامری، درباره پدید اوردن فتنه گوساله پرستی+۲ آیه
- سؤال موسی(علیه السلام) از سامری، درباره پدید اوردن فتنه گوساله پرستی+۲ آیه
- زیبانمایی عقاید و اعمال نادرست، در نظر انسانها، عامل شرکورزی+۲ آیه
- سوء استفاده از مقدّسات، راهی برای ایجاد گرایش شرک الود در جامعه+۲ آیه
- سامری، از مشرکان و عامل شرکورزی بنی اسراییل+۵ آیه
- بازخواست و توبیخ موسی(علیه السلام) از سامری، درباره انگیزه اضلال بنی اسراییل+۱ آیه
- سوء استفاده سامری، از مقدّسات (خاک جای پای جبرییل) موجب گمراهی او+۱ آیه
- قطع رابطه با مردم و طرد شدن از جامعه، کیفری دنیوی برای سامری+۱ آیه
- گرفتاری سامری به مجازاتی حتمی و تخلّف ناپذیر در اخرت+۱ آیه
- تزیین عمل به وسیله نفس، برای سامری+۳ آیه
- خشم و غضب موسی(علیه السلام) از سامری، برای گمراه ساختن بنی اسراییل+۲ آیه
- ساخت مجسّمه گوساله به دست سامری، با سوء استفاده از اموختههای دینی+۳ آیه
- گرفتاری سامری به بیماری شدید، در پی نفرین موسی علیه السلام+۱ آیه
- قطع معاشرت با بدعت گزاران فلسفه تبعید سامری از سوی موسی علیه السلام+۲ آیه
- مکر و نیرنگ سامری، در ساختن تندیس گوساله و گمراه کردن بنیاسراییل+۳ آیه
- مبارزه شدید با شرک و گوسالهپرستی بنیاسراییل، از اهداف تبلیغی موسی علیه السلام+۴ آیه
- سرزنش سامری از سوی موسی علیه السلام به دلیل گمراه ساختن بنیاسراییل+۲ آیه
- توبیخ سامری از جانب موسی علیه السلام در پی گمراه ساختن بنیاسراییل و سوق دادن انان به سوی گوسالهپرستی+۳ آیه
- طرد سامری از سوی موسی علیه السلام و سوزاندن و افکندن گوساله وی به دریا+۲ آیه
- سوزاندن و افکندن گوساله سامری به دریا از جانب موسی علیه السلام+۴ آیه
- ابتلای سامری به مردم گریزی و گریز مردم از وی، نفرین موسی علیه السلام در حق او+۱ آیه
- تسویل نفسانی سامری، عامل سوء استفاده از دین و تعالیم اسمانی برای گمراه ساختن بنیاسراییل و ترویج گوسالهپرستی در بین انان+۱ آیه
- اقرار سامری به فریفته شدن از تسویلات نفس خود، در ساخت گوساله زرّین+۱ آیه
- هواپرستی سامری عامل به انحراف کشاندن بنیاسراییل+۲ آیه
- اطاعت برخی از انسانها از نفس امّاره+۵ آیه
- ساخت گوساله از سوی سامری برای بنیاسراییل به عنوان اله انان برخاسته از اطاعت وی از نفس امّاره+۲ آیه
- سامری اطاعت و پیرویکننده نفس امّاره خود در ساخت گوساله برای بنیاسراییل+۲ آیه