آیه ۵۱ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۵۱ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۴۱

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَاوَدتُّنَّ يُوسُفَ عَن نَّفْسِهِ قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِن سُوءٍ قَالَتِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدتُّهُ عَن نَّفْسِهِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ

(پادشاه آن زنان را طلبید و) گفت: «به هنگامی که یوسف را به سوی خویش دعوت کردید، جریان کار شما چه بود؟» گفتند: «منزّه است خدا، ما هیچ عیبی در او نیافتیم!» (در این هنگام) همسر عزیز گفت: «الآن حق آشکار گشت! من بودم که او را به سوی خود دعوت کردم؛ و او از راستگویان است!

معنی کلمات و عبارات
«خَطْب»: پیشامد. کار بزرگی که درباره آن گفتگو می‌شود. «حَصْحَصَ»: روشن و نمایان شد. جلوه‌گر گردید.
نزول
نکات آیه
۱- پادشاه مصر به منظور بازجویى از زنان اشراف درباره ماجرایشان با یوسف(ع) آنان را احضار کرد. «قال ما خطبکنّ» ۲- پادشاه مصر داستان یوسف و زنان اشراف را ، ماجرایى بزرگ ارزیابى کرد و خود عهده دار بازجویى از زنان اشراف شد. «قال ما خطبکنّ إذ رودتنّ یوسف عن نفسه» «خطب» به معناى کار و امر بزرگ است. و مراد از آن در این جا داستان و ماجراست. ۳- بازجویى پادشاه از زنان اشراف، پاسخى به پیام و تقاضاى یوسف(ع) بود. «فسئله ما بال النسوة ... قال ما خطبکنّ» ۴- پادشاه مصر پیش از بازجویى از زنان اشراف ، به تقاضاى آنان (درخواست کام روایى) از یوسف(ع) و بى گناهى او آگاه شده بود. «قال ما خطبکنّ إذ رودتنّ یوسف عن نفسه» «إذ» بدل اشتمال براى «خطبکنّ» است و بیانگر مقصود پادشاه از ماجرایى است که درباره آن بازجویى مى کرد. بنابراین «ما خطبکنّ ...» ; یعنى، داستان شما چیست؟ منظورم آن داستانى است که تقاضاى کام روایى از یوسف مى کردید. تصریح شاه به اینکه شما زنان از یوسف(ع) تقاضا کردید، مى رساندکه وى به مراوده آنان و بى گناهى یوسف(ع) آگاهى یافته بود. ۵- زنان اشراف ، درخواست کام روایى از یوسف(ع) را انکار نکردند. «ما خطبکنّ إذ رودتنّ یوسف عن نفسه قلن حش لله ما علمنا علیه من سوء» ۶- زنان اشراف در حضور پادشاه مصر ، بر پاکدامنى یوسف(ع) و مبرّا بودنش از هرگونه آلودگى شهادت دادند. «قلن حش لله ما علمنا علیه من سوء» کلمه (بدى و آلودگى) پس از نفى واقع شده است و از این رو شامل هرگونه سوء و بدى مى شود و «من» زایده نیز این معنا را تأکید مى کند. ۷- یوسف(ع) به دلیل پاکدامنى شگفت انگیزش ، از آفریده هاى بى نظیر خداوند در دیدگاه زنان اشراف مصر «قلن حش لله » ۸- یوسف(ع) ، برخوردار از عفتى اعجاب برانگیز و درخور برترین ستایش «قلن حش لله» «حاش لله» سخنى است که از شدت شگفت زدگى حکایت دارد. ۹- پادشاه مصر و درباریان او در مصر باستان و عصر یوسف(ع) ، به وجود خداوند و منزّه بودنش اعتقاد داشتند. «قلن حش لله» ۱۰- زلیخا نیز در جلسه محاکمه اى که براى کشف حقیقت ماجراى زنان با یوسف(ع) تشکیل شده بود ، حضور داشت. «قالت امرأت العزیز الئن حصحص الحق» ۱۱- شوهر زلیخا به هنگام محاکمه زنان اشراف زنده بود و هم چنان عهده دار منصب عزیزى در حکومت مصر بود. «قالت امرأت العزیز» توصیف زلیخا با وصف «همسر عزیز» مى رساند که شوهرش در هنگام محاکمه زنده بود و به سمت عزیزى اشتغال داشت. ۱۲- منصب عزیزى از مناصب حکومت پادشاهى مصر باستان «و قال الملک ... قالت امرأت العزیز» یاد کردن برادران یوسف از او با عنوان «عزیز» در آیه ۸۸، نشان مى دهد که «عزیز» در «امرأت العزیز» نام همسر زلیخا نبوده ; بلکه بیانگر سمت حکومتى وى بوده است. ۱۳- زلیخا شهادت زنان اشراف بر پاکدامنى یوسف(ع) را تصدیق کرد و سخن آنان را مایه روشن شدن حقیقت دانست. «قالت امرأت العزیز الئن حصحص الحق» «حصحصة» (مصدر حصحص) به معناى روشن شدن چیزى پس از کتمان آن است. برخى نیز گفته اند به معناى ثبوت و استقرار است. ۱۴- درخشش نهایى از آنِ حق است. «الئن حصحص الحق» ۱۵- باطل نمى تواند براى همیشه پوشاننده حق باشد. «الئن حصحص الحق أنا رودته عن نفسه» ۱۶- زلیخا در حضور پادشاه مصر به تقاضاى کام روایى از یوسف(ع) اعتراف کرد و به استنکاف یوسف(ع) از پذیرش تقاضایش شهادت داد. «أنا رودته عن نفسه و إنه لمن الصدقین» جمله «أنا رودته عن نفسه» - به بیانى که در آیه ۲۶ ذیل برداشت شماره ۲ گذشت - دلالت بر حصر دارد ; یعنى ، من از او درخواست کردم و او چنین درخواستى نداشت. ۱۷- زلیخا پیش از جلسه بازجویى و محکمه دادرسى ، یوسف(ع) را مجرم معرفى مى کرد و به کام جویى از وى متهم مى ساخت. «قالت امرأت العزیز الئن حصحص الحق أنا رودته عن نفسه و إنه لمن الصدقین» برداشت فوق از قید «الآن» استفاده مى شود. ۱۸- زلیخا در حضور پادشاه مصر ، بر صداقت و راستگویى یوسف(ع) تأکید کرد. «و إنه لمن الصدقین» ۱۹- اعتراف زلیخا به دروغگویى خویش در متهم ساختن یوسف(ع) به درخواست کام جویى «أنا رودته عن نفسه و إنه لمن الصدقین»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱۵)
  • یوسف(علیه السلام) خواهان اعاده ابرویش از پادشاه مصر+۱ آیه
  • احضار زنان مصر از سوی پادشاه مصر، مورد درخواست یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • احضار زنان مصر و بازجویی انان از سوی پادشاه مصر سبب روشن شدن بیگناهی یوسف(علیه السلام)
  • اعتراف زلیخا به تقاضای کامروایی از یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • اقرار زلیخا در حضور پادشاه مصر بر صداقت و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • اقرار زنان مصر به پاکدامنی یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • اطمینان پادشاه مصر به یوسف(علیه السلام)، در پی احراز بیگناهی او پس از بازجویی از زنان اشراف+۱ آیه
  • فرمان پادشاه مصر به احضار یوسف(علیه السلام)، در پی بیگناهی او پس از بازجویی از زنان+۱ آیه
  • بازجویی پادشاه مصر از زنان اشراف، پاسخی به پیام و تقاضای یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • اگاهی پادشاه مصر از درخواست مراوده از سوی زنان مصر، به هنگام بازجویی
  • گواهی زنان اشراف، هنگام بازجویی پادشاه مصر، بر پاکدامنی یوسف(علیه السلام) و مبرّا بودنش از هرگونه الودگی
  • حضور زلیخا در جلسه بازجویی پادشاه مصر از زنان اشراف، برای کشف حقیقت ماجرای زنان با یوسف(علیه السلام)
  • اعتراف زلیخا در حضور پادشاه مصر، به درخواست کامجویی از جانب وی و صداقت و راستگویی یوسف(علیه السلام)
  • اثبات بی گناهی یوسف(علیه السلام) برای پادشاه مصر، پس از بازجویی و فراخواندن وی به دربار خود+۱ آیه
  • اثبات بیگناهی و عدم خیانت یوسف(علیه السلام) برای پادشاه مصر، پس از بازجویی از زنان اشراف مصر+۲ آیه
  • دستور مجدّد شاه به ازادی یوسف(علیه السلام) از زندان، پس از اشکار شدن بیگناهی ان حضرت+۲ آیه
  • عقیده پادشاه مصر و درباریان او در عصر یوسف(علیه السلام) به وجود خداوند
  • اعتراف زلیخا به صداقت یوسف(علیه السلام) در نزد عزیز مصر و مبرّا دانستن او از درخواست کامروایی
  • شهادت زنان اشراف در حضور پادشاه مصر، به پاکدامنی یوسف(علیه السلام) و مبرّا بودنش از هرگونه الودگی
  • اعتراف زلیخا به پاکدامنی یوسف(علیه السلام) و مبرّا دانستن او از درخواست کامروایی+۱ آیه
  • تاکید یوسف(علیه السلام) بر برایت خود از اتهام زلیخا و زنان مصر، با هدف ترور شخصیّت وی، قبل از بیرون امدن از زندان+۱ آیه
  • اعتراف زنان اشراف مصری به بیگناهی یوسف(علیه السلام)در پی یاداوری مجروح شدن دستهای انان از سوی یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • اعتراف زن عزیز مصر، به ظهور حق درباره یوسف(علیه السلام)، پس از شهادت زنان اشراف به پاکدامنی وی
  • لزوم دفاع از ابروی خود، در برابر تهمتها+۲ آیه
  • حرمت خیانت به ناموس دیگران+۱ آیه
  • منصب عزیزی، از مناصب حکومت پادشاهی مصر باستان+۱ آیه
  • اقرار زنان اشراف مصری بر حیا و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)
  • حرمت خیانت به ناموس دیگران+۱ آیه
  • اعتراف زلیخا به مراوده با یوسف(علیه السلام) و خیانت به شوهرش+۱ آیه
  • خیانت زنان اشراف مصر با مکر و حیله بر ضدّ یوسف(علیه السلام)و ناکامی انان از سوی خدا+۱ آیه
  • تلاش یوسف(علیه السلام) برای ردّ اتّهام خیانت از خویش و اعلان نافرجامی حیله های خاینان+۲ آیه
  • تبریه شدن یوسف(علیه السلام) به وسیله زنان مصری، از هرگونه خیانت ناموسی
  • دفاع یوسف(علیه السلام) از ابروی خویشتن، در برابر اتّهام زلیخا+۲ آیه
  • دفاع یوسف(علیه السلام) در برابر اتّهامات و تلاش وی، برای تبریه خود+۳ آیه
  • دفاع یوسف(علیه السلام) در برابر اتّهامات و تلاش وی برای تبریه خود+۲ آیه
  • اقرار همسر عزیز مصر (زلیخا) به راستگویی یوسف(علیه السلام)، در حضور پادشاه مصر، بعد از سالهای زندان یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • روشن شدن راستگویی یوسف(علیه السلام)، شرط ان حضرت برای خارج شدن از زندان+۱ آیه
  • اقرار زلیخا به کام خواهی اش از یوسف(علیه السلام)، نزد عزیز مصر
  • اقرار زلیخا به صداقت و پاکی یوسف(علیه السلام)، در حضور زنان دربار+۱ آیه
  • اقرار زلیخا به صداقت و پاکی یوسف(علیه السلام)، در حضور پادشاه مصر
  • اقرار زلیخا به ردّ خواسته های نامشروع وی، از جانب یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • رفع تهمت زلیخا از یوسف(علیه السلام) با شهادت زنان اشراف، در حضور پادشاه مصر
  • رفع تهمت از یوسف(علیه السلام)، با شهادت زلیخا به پاکی وی، در حضور پادشاه مصر
  • زلیخا، خواهان کامجویی از یوسف(علیه السلام)+۳ آیه
  • اعتراف زلیخا، به ردّ خواسته های نامشروع وی از جانب یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • شهادت زنان دربار، بر پاکدامنی یوسف(علیه السلام)، موجب اثبات دروغگویی زلیخا
  • رسوایی زلیخا، با اشکار شدن واقعیّت رابطه او با یوسف(علیه السلام) نزد عزیز مصر
  • زلیخا، مؤیّد نظر زنان اشراف مصر، در مورد پاکی یوسف(علیه السلام)
  • اعتراف زلیخا، به روشن شدن حقیقت، در پی شهادت زنان اشراف بر پاکدامنی یوسف(علیه السلام)
  • اقرار زلیخا به گناهکاری خود، در حضور عزیز مصر
  • تهمت زنندگان به یوسف(علیه السلام)، زنانی خیانتکار+۱ آیه
  • نافرجامی توطیه زنان خیانتکار، علیه یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • خیانت زلیخا به همسر خویش، در غیاب وی+۱ آیه
  • گناه بودن زنا و انزجار از ان در عصر یوسف(علیه السلام)+۵ آیه
  • زنا، گناه و معصیتی زشت و مورد تنفّر+۵ آیه
  • شمول رحمت خداوند بر انسان، موجب رهایی او از ارتکاب زنا+۲ آیه
  • ازادی یوسف(علیه السلام) از زندان همراه احترام و یافتن جایگاه مناسب در حاکمیّت+۴ آیه
  • شناخت سنّت الهی مبنی بر خنثی شدن مکر خاینان در نقشه های باطل خود انگیزه یوسف(علیه السلام)از درخواست اعاده حیثیّت خویش+۲ آیه
  • سؤال و بازجویی پادشاه مصر از زنان اشراف، درباره مراوده خود با یوسف(علیه السلام)، خواسته ان حضرت از وی+۱ آیه
  • سؤال پادشاه مصر (دوران یوسف(علیه السلام)) از زنان اشراف درباره بریدن دستهای خود، خواسته یوسف(علیه السلام) از وی+۱ آیه
  • سؤال و باز جویی پادشاه مصر از زنان اشراف، درباره مراوده خود با یوسف(علیه السلام)، خواسته ان حضرت از وی+۱ آیه
  • شکست و ناکامی حیله های خاینانه زنان دربار مصر، علیه یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • ناکامی و شکست همسر عزیز «زلیخا»، در توطیه خویش، علیه یوسف(علیه السلام)
  • زلیخا، همسر عزیز مصر+۱ آیه
  • عفیف و امین بودن، به ویژه در نهان و به دور از چشم مردم، خصلتی ارزشمند و نیکو برای یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • عفّت یوسف(علیه السلام)، باعث ارزشمندی او نزد پادشاه مصر+۱ آیه
  • اعتراف زلیخا به بی عفّتی خود و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • اعتراف زنان اشراف مصر به بی عفّتی خودشان، با فراخوانی و کامجویی از یوسف(علیه السلام)
  • اقرار و اعتراف زنان اشراف مصر، به بی عفّتی خود و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • بی عفّتی و تجاوز به ناموس مردم، خیانت به انان، در دیدگاه یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • نفس امّاره از زمینه های ارتکاب بی عفّتی+۲ آیه
  • پاداشهای دنیوی و اخروی یوسف(علیه السلام)دستاورد ایمان و ملازمت او بر عفّت و پرهیزکاری+۱ آیه
  • پاداش عفّت و کارهای نیک یوسف(علیه السلام)، دستیابی او به قدرت در سرزمین مصر و بهره مندی او از رحمت خاصّ الهی+۱ آیه
  • پاکدامنی و عفاف، از برجسته ترین اوصاف زنان و موجب امتیاز انان+۱ آیه
  • خیانتکار بودن متّهم کنندگان یوسف(علیه السلام) به بی عفّتی+۱ آیه
  • پاکدامنی و عفّت یوسف(علیه السلام)، در مقابل لذّت خواهی و کامجوییهای زلیخا و زنان اشراف مصر+۵ آیه
  • اقرار زنان اشراف مصری، بر عفّت و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)
  • تلاش یوسف(علیه السلام) برای اثبات عفّت و پاکی خود، نزد پادشاه مصر+۲ آیه
  • اعتراف یوسف(علیه السلام) به رحمت الهی زمینه مصون ماندن عفّت او+۱ آیه
  • اجتناب از روابط نامشروع با جنس مخالف، از نشانه های عفّت و پاکدامنی+۱ آیه
  • تدبیر یوسف(علیه السلام) برای اگاهی پادشاه مصر به امانتداری وی و نیرنگ زنان دربار+۲ آیه
  • عقل انسان، قادر بر تشخیص زشتی و قبح برخی امور+۲ آیه
  • خیانت، عملی زشت و قبیح، از نظر عقل+۱ آیه
  • اقرار به گناه، راهی برای اثبات گناه
  • زنان دربار مصری، تبریه کننده یوسف(علیه السلام) از گناه+۱ آیه
  • اعتراف زنان دربار مصری، به منزّه بودن یوسف(علیه السلام)از گناه+۱ آیه
  • درخواست یوسف(علیه السلام) از عزیز مصر، جهت اعاده حیثیّت و ابروی خویش، در پی اتّهام گناه از جانب زلیخا+۱ آیه
  • نفس امّاره، دعوت کننده به گناه و زشتیها+۲ آیه
  • افشای گناهکاران برای دفع اتهام از خود، کاری روا+۴ آیه
  • اعتراف زلیخا به گناهکاری خود، در حضور عزیز مصر
  • خیانت به دیگران، گناهی زیانبار+۱ آیه
  • گناه زنا در عصر یوسف(علیه السلام) و انزجار مردم از ان+۵ آیه
  • زلیخا، تصدیقکننده گواهی زنان اشراف مصر بر پاکدامنی یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • شهادت زنان اشراف مصر در حضور پادشاه، به پاکدامنی یوسف علیه السلام و مبرّا بودنش از هرگونه الودگی+۱ آیه
  • صداقت و درستی در ایمان، زمینه تمجید و مدح+۱ آیه
  • مدح زنان اشراف مصر از یوسف علیه السلام با بیان صداقت او و عدم مشاهده امر ناروا از سوی وی
  • عقیده برخی درباریان پادشاه و مردم، در عصر یوسف علیه السلام به وجود خداوند
  • خیانت در امور مالی مربوط به دیگران، از معاشرتهای ناپسند+۱ آیه
  • اعتراف زلیخا به مکر و نیرنگ خود، علیه یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام قدرتمند در مهار نفس خویش، به لطف خداوند+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام خواهان اعاده ابرویش، از پادشاه مصر+۱ آیه
  • رؤیای عزیز مصر و تعبیر ان به وسیله یوسف علیه السلام، سبب رسیدگی مجدّد به اتّهام زلیخا علیه ان حضرت و اثبات بیگناهی او+۵ آیه
  • اعتراف زلیخا به صداقت یوسف علیه السلام در پیشگاه عزیز مصر و مبرّا دانستن او از درخواست کامجویی
  • گواهی و اقرار زنان اشراف در حضور پادشاه مصر، به پاکدامنی یوسف علیه السلام و مبرّا بودنش از هرگونه الودگی به گناه و قصد خیانت
  • تاکید یوسف علیه السلام بر برایت خود از اتهام زلیخا و زنان مصر، با هدف ترور شخصیت وی، قبل از بیرون امدن از زندان+۱ آیه
  • دفاع یوسف علیه السلام در برابر اتهامات ناروا و تلاش وی برای تبریه خود از قصد خیانت نسبت به همسر عزیز مصر+۲ آیه
  • اعتراف زنان مصری به بیگناهی یوسف علیه السلام در ماجرای توطیه انان برای مشاهده یوسف علیه السلام و کامجویی از وی
  • اقرار زنان اشراف مصری، بر عفّت و پاکدامنی یوسف علیه السلام
  • تلاش یوسف علیه السلام برای اثبات امانتداری خود و خیانت نکردن نسبت به همسر عزیز مصر+۱ آیه
  • اقرار عزیز مصر (زلیخا) به راستگویی یوسف علیه السلام، در حضور پادشاه مصر، پس از سالهای زندان یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • پاکدامنی و عفّت یوسف علیه السلام، در مقابل لذت خواهی و کامجویی زلیخا و زنان اشراف مصر+۶ آیه
  • اقرار زنان اشراف مصری، بر عفت و پاکدامنی یوسف علیه السلام
  • تلاش یوسف علیه السلام برای اثبات پاکدامنی خود، نزد عزیز مصر+۲ آیه
  • یوسف علیه السلام، خواستار تحقیق درباره شیدایی زنان، برای اثبات خیانت نکردن خود درباره همسر عزیز مصر+۱ آیه
  • بازجویی یوسف علیه السلام از زنان مصر، درباره شیدایی انان نسبت به وی و مجروح ساختن دستهای خود+۱ آیه
واژه‌ها