آیه ۳ سوره عبس

سوره عبس، آیه ۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵

وَ مَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى

تو چه می‌دانی شاید او پاکی و تقوا پیشه کند،

معنی کلمات و عبارات
«مَا یُدْرِیکَ»: تو چه می‌دانی؟ (نگا: احزاب / ، شوری / ).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - تلاش براى تزکیه نفس و درست کارى، مایه ارجمندى انسان و شایستگى او براى احترام افزون تر «و مایدریک لعلّه یزّکّى» «زکاة» در معانى «صلاح»، «پاکیزگى»، «نمو»، «برکت» و «مدح» استعمال شده است (لسان العرب). در این آیه - به قرینه مقام - مراد صلاح (درست کارى) و پاکسازى درون است. ۲ - احتمال علاقه مندى افراد به تزکیه نفس، کافى در لزوم احترام آنان و استقبال از حضورشان در مجالس وعظ و ارشاد «و مایدریک لعلّه یزّکّى» کلمه «لعلّ»، بر رجا و امیدوارى دلالت دارد و جمله «لعلّه یزّکّى» امید به وجود تزکیه را در لزوم پذیرش مستمعان کافى مى داند. ۳ - آگاهى از صالح یا ناصالح بودن افراد، براى همگان مقدور نیست. «و مایدریک» «ما» براى استفهام است و جمله «مایدریک...» (چه چیز تو را آگاه مى سازد)، نشانگر بسته بودن راه آگاهى براى مخاطب است. ۴ - اندام ناقص، مانع تزکیه نفس و پیدایش صلاح و درست کارى در افراد نیست. «أن جاءه الأعمى . و مایدریک لعلّه یزّکّى» ۵ - اعتراض کننده به حضور ابن ام مکتوم در مجلس پیامبر(ص)، فردى ناآشنا به صفات نفسانى او و ناتوان از شناخت صالحان «أن جاءه الأعمى . و مایدریک لعلّه یزّکّى» ۶ - مبلغان، نباید با ارزیابى هاى ظاهربینانه و مشاهده ناتوانى هاى جسمى افراد، از ارشاد آنان دریغ ورزند. «أن جاءه الأعمى . و مایدریک لعلّه یزّکّى» عبارت «فأنت له تصدّى» - در آیات بعد - حاکى از آن است که فرد اعتراض کننده به ابن ام مکتوم، به وعظ و ارشاد دیگران پرداخته و از اختصاص دادن آن فرصت به وى، دریغ کرده بود. ۷ - مداومت بر تصفیه درون و پاکسازى باطن، مؤثر و سودمند در بهره گیرى از مجالس پند و اندرز «أن جاءه الأعمى . و مایدریک لعلّه یزّکّى» فعل مضارع «یزّکّى» - نظیر هر مضارع دیگرى که از حالت هاى شخص خبر دهد - بر استمرار دلالت دارد.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
  • رفتار اهانتامیز با فقیر نابینا مورد سرزنش خداوند+۲ آیه
  • تربیت و رهنمون ساختن انسانها به خدا به وسیله تذکار، و یاداوری از روشهای تربیتی قران+۹ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به اموزش و تعلیم افراد خواهان اصلاح و تزکیه نفس+۲ آیه
  • اعتراضکننده به حضور عبداللّهبنامّمکتوم در مجلس پیامبر(صلی الله علیه واله)، فردی نا اشنا به صفات و اهداف او+۳ آیه
  • روا نبودن بیاحترامی، به مؤمن+۹ آیه
  • روا نبودن بی احترامی به مؤمن+۹ آیه
  • ممنوعیّت ترک همنشینی با تهیدستان+۱۱ آیه
  • تکلیف و مسیولیّت پیامبر(صلی الله علیه واله) نسبت به هدایت و رشد یافتن انسانها، پس از تذکّر و دعوت، مورد پرسش انکاری خدا+۲ آیه
  • پرسش خدا از محمّد(صلی الله علیه واله) برای بیان اهمّیّت رشد یافتن و پندپذیری نابینایی همانند ابن امّ مکتوم+۲ آیه
  • پرسش خدا از محمّد(صلی الله علیه واله) برای بیان اهمّیّت رشد یافتن و پندپذیری نابینایی، همانند «ابن امّ مکتوم»+۲ آیه
  • رفتار اهانت امیز با فقیر نابینا، مورد سرزنش خداوند+۴ آیه
  • رفتار اهانت امیز در معاشرت با فقرا، مورد ملامت خداوند+۴ آیه
  • تربیت و رهنمون ساختن انسانها به خدا، به وسیله تذکار و یاداوری از روشهای تربیتی قران+۷ آیه
  • خداوند، برحذردارنده پیامبر صلی الله علیه و اله از ترک همنشینی با خداجویان تهیدست و گردانیدن توجّه از انان به سوی طبقه اشراف+۸ آیه
  • حال خشیت و تلاش عبداللَّه ابن امّ مکتوم برای هدایت، ستایشامیز و قابل تمجید در پیشگاه خداوند+۵ آیه
  • رفتار اهانت امیز با فقرا به هنگام معاشرت با انان مورد ملامت خداوند+۳ آیه
  • سرزنش مردی از بنی امیّه به جهت عبوسی و ترش رویی نسبت به عبداللَّه بن امّمکتوم+۲ آیه
  • احساس بینیازی از موعظه در بعضی از حاضران مجلس پیامبر صلی الله علیه و اله در قصّه ابنامّمکتوم+۱ آیه
  • مداومت بر تزکیه و تهذیب نفس، باعث مؤثر واقع شدن موعظه+۱ آیه
  • احتمال قبول موعظه و نصیحت، کافی در لزوم استقبال از انان در مجالس پند و اندرز+۳ آیه
  • تلاش برای تزکیه نفس و درستکاری، مایه ارجمندی انسان+۴ آیه
  • مانع نبودن نقص عضو، برای تزکیه نفس انسانها
واژه‌ها