سوره فصلت، آیه ۱۹ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۸
وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَاءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ
به خاطر بیاورید روزی را که دشمنان خدا را جمع کرده به سوی دوزخ میبرند، و صفوف پیشین را نگه میدارند (تا صفهای بعد به آنها ملحق شوند!)
معنی کلمات و عبارات
«إِلَی النَّارِ ...»: (نگا: زمر / ). «أَعْدَآءُ اللهِ»: دشمنان خدا. مراد کفّار و مشرکان همه ملّتها از آغاز تا پایان جهان است. «فَهُمْ یُوزَعُونَ»: (نگا: نمل / و ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - دشمنان خدا در روز قیامت، گردآورى شده، دسته جمعى به سوى دوزخ روانه خواهند شد. «و یوم یحشر أعداء اللّه إلى النّار»
«حشر» (مصدر «یحشر») به معناى جمع آورى است و چون در آیه با «إلى» متعدى شده، معناى سوق دادن و روانه ساختن در آن اشراب شده است.
۲ - دشمنان خدا از پراکنده شدن و فرار در مسیر حرکت به طرف جهنم، باز داشته مى شوند. «و یوم یحشر أعداء اللّه إلى النار فهم یوزعون»
«وزع» (مصدر «یوزع») به معناى منع و باز داشتن است.
۳ - قوم عاد و ثمود، از دشمنان خدا بودند. «فأمّا عاد فاستکبروا ... و أمّا ثمود فهدینهم فاستحبّوا العمى ... و یوم یحشر أعداء اللّه إلى النار»
۴ - مشرکان و تکذیب کنندگان رسالت پیامبران، دشمنان خدا هستند. «فإن أعرضوا فقل أنذرتکم ... یحشر أعداء اللّه إلى النار»
۵ - خفت و خوارى مخالفان پیامبر(ص) در روز قیامت «و یوم یحشر أعداء اللّه إلى النار فهم یوزعون»
گرچه منظور از «أعداء اللّه» عموم کفرپیشگان در طول تاریخ است; ولى با توجه به زمان نزول این آیه، به دست مى آید که کفرمداران صدر اسلام و مخالفان پیامبراکرم(ص) از مصادیق خاص و مورد نظر آیه مى باشد.
۶ - شرک ورزى و تکذیب پیامبران الهى، درپى دارنده آتش دوزخ است. «و یوم یحشر أعداء اللّه إلى النار»
از ارتباط این آیه با آیات پیشین - که در مورد تکذیب پیامبران بود - مطلب بالا استفاده مى شود.
۷ - ضرورت یادآورى اوضاع خفت بار دشمنان خدا، در عرصه قیامت براى کفرپیشگان «و یوم یحشر أعداء اللّه إلى النار فهم یوزعون»
«یوم» مفعول به براى فعل محذوفى مانند «ذکّرهم» یا «أنذرهم» و امثال آن مى باشد.
۸ - توجه به معاد و سرنوشت تکذیب کنندگان پیامبران بازدارنده انسان از مخالفت با دعوت فرستادگان الهى است. «و یوم یحشر أعداء اللّه إلى النار»
با توجه به تقدیر «ذکّرهم» یا «أنذرهم» و امثال آن به عنوان عامل «یوم»، برداشت بالا استفاده مى شود.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تذکر ذلت دشمنان خداحشر دشمنان خداذلت دشمنان خدا در قیامتممانعت از فرار دشمنان خداموانع مخالفت با انبیادشمنی مکذبان انبیاذلت اخروی دشمنان محمدآثار ذکر فرجام مکذبان انبیادشمنان خدا در قیامتدشمنی قوم عاددشمنان خدا در جهنمآثار ذکر معاددشمنی قوم ثمودکیفر تکذیب انبیادشمنان خداکیفر شرکدشمنی مشرکانموجبات جهنمظهور حقایق در قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۴)
- اعتراف پوست دشمنان خدا علیه انان به قدرت خداوند، در قیامت+۲ آیه
- تعلّق اراده الهی به نطق، پاسخ پوست بدن دشمنان خدا به اعتراض انها+۲ آیه
- گلایه دشمنان خدا از پوست بدنشان، به علّت گواهی علیه انها+۲ آیه
- تعلّق اراده الهی به نطق، پاسخ پوست به گلایه دشمنان خدا از پوست بدنشان+۲ آیه
- گواهی پوست بدن دشمنان خداوند، بر گناه انان+۱ آیه
- اعتراض جهنّمیان به گواهی پوستشان، علیه انان+۲ آیه
- شیطان، تزییندهنده اعمال و عقاید ناروا برای دشمنان خدا+۱ آیه
- تهدید شدن دشمنان خدا، به عذاب سخت+۳ آیه
- قوم ثمود، از دشمنان خدا+۱ آیه
- جهل دشمنان خدا به گستره علم الهی، باعث خسران انان+۲ آیه
- جهل دشمنان خدا به گستره علم الهی، موجب هلاکت انان+۲ آیه
- تهدید شدن دشمنان خدا؛ به عذاب جهنّم+۲ آیه
- گواهی اعضای بدن جهنّمیان علیه انان، پس از اجتماعشان در جهنّم+۱ آیه
- به نطق در امدن پوستهای بدن جهنّمیان، در جواب اعتراض انان+۲ آیه
- گواهی پوستهای بدن جهنّمیان، علیه انها و اعتراض انان+۲ آیه
- گواهی چشمهای جهنّمیان، علیه انان، در قیامت+۱ آیه
- بیفایده بودن صبر جهنّمیان، بر عذاب دوزخ+۲ آیه
- عذرخواهی جهنّمیان، پس از مشاهده جهنّم و بازداشته شدن برای ورود بر ان+۱ آیه
- پذیرفته نشدن عذرخواهی دوزخیان، در قیامت+۱ آیه
- گواهی گوشهای جهنّمیان، علیه انان، در قیامت+۱ آیه
- عذرخواهی دشمنان خدا و درخواست عفو در قیامت، پس از مشاهده دوزخ، و عدم پذیرش ان+۱ آیه
- دشمنی با خدا، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۴ آیه
- نار (اتش) از نامهای جهنّم+۳ آیه
- شهادت چشم انسانها در قیامت، از نشانههای وقوع معاد جسمانی+۲ آیه
- گواهی چشم دشمنان خدا، علیه انان، در قیامت+۲ آیه
- حشر دستهجمعی دشمنان خدا، در قیامت
- باز داشته شدن دشمنان خدا، از پراکنده شدن در حشر، به سوی دوزخ
- ضرورت یاداوری حشر دستهجمعی دشمنان خدا، در قیامت
- حرمت دشمنی با خدا+۶ آیه
- تکیه بر گمان ناروا نسبت به خدا و پندار باطل در عقاید، عامل خسران دشمنان خدا+۱ آیه
- برانگیخته شدن و حرکت دسته جمعی دشمنان خدا به سوی جهنّم+۱ آیه
- پندار دشمنان خدا به پنهان بودن بسیاری از رفتارهای انان از خداوند، در قیامت+۱ آیه
- شهادت گوش، چشم و پوست دشمنان خدا، علیه انان در قیامت+۱ آیه
- گلایه دشمنان خدا در قیامت، از پوست بدن خود، به علّت شهادت علیه انها+۲ آیه
- عذرخواهی دشمنان خدا و درخواست عفو در قیامت، پس از مشاهده عذاب تحمّل ناپذیر+۱ آیه
- اتش همیشگی دوزخ، کیفر دشمنی با خدا+۵ آیه
- بی تاثیر بودن صبر دشمنان خدا بر عذاب+۱ آیه
- گمانهای بیجا و ناروا نسبت به خداوند، عامل هلاکت و خسران دشمنان خدا+۲ آیه
- تکیه دشمنان خدا بر ظنّ و گمانهای ناروا درباره خداوند، درپی دارنده اتش جهنّم برای انان+۳ آیه
- ظنّ دشمنان خداوند به عدم اگاهی خداوند نسبت به بسیاری از اعمال انان+۱ آیه
- ظنّ دشمنان خدا به عدم اگاهی خداوند از اعمال انان، موجب معصیت و سرکشی انان، در مقابل خداوند+۲ آیه
- استکبار قوم عاد، سبب دشمنی انها با خدا+۱ آیه
- قوم عاد، از مصادیق دشمنان خدا+۱ آیه
- دشمنی قوم عاد با خدا، موجب گرفتاری به جهنّم+۱ آیه
- بی حاصلی عذرخواهی دشمنان خدا، در قیامت+۱ آیه
- شیطان، تزیین دهنده اعمال و عقاید ناروا برای دشمنان خدا+۱ آیه
- شهادت چشم دشمنان خدا در قیامت درباره اعمال خود+۲ آیه
- گواهی و شهادت پوست بدن دشمنان خدا علیه انان، با بازگویی اعمال و رفتارشان در قیامت+۱ آیه
- اعتراض دشمنان خدا در قیامت، به پوست بدن خود، به علّت شهادت علیه ایشان+۱ آیه
- گواهی پوست دشمنان خدا علیه انان، در قیامت، شگفت و دور از انتظار برای ایشان+۱ آیه
- گواهی و شهادت چشم دشمنان خدا علیه انان، با بازگویی اعمال و رفتارشان در قیامت+۱ آیه
- شهادت گوش در قیامت، بر اعمال و رفتار انسان+۱ آیه
- شهادت و گواهی گوش دشمنان خدا علیه انان، با بازگویی اعمال و رفتارشان در قیامت+۱ آیه
- گواهی گوش، چشم و پوست دشمنان خدا، در قیامت، علیه انان+۲ آیه