آیه ۸۳ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۸۳ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۴

وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِن كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجًا مِّمَّن يُكَذِّبُ بِآيَاتِنَا فَهُمْ يُوزَعُونَ

(به خاطر آور) روزی را که ما از هر امّتی، گروهی را از کسانی که آیات ما را تکذیب می‌کردند محشور می‌کنیم؛ و آنها را نگه می‌داریم تا به یکدیگر ملحق شوند!

معنی کلمات و عبارات
«فَوْجاً»: گروه و جماعت فراوان. مراد کافران و ناباوران سراسر تاریخ کره خاکی است. «مِمَّنْ»: حرف (مِنْ) بیانیّه است. یعنی: از کسانی که. برخی هم (مِنْ) را تبعیضیّه گرفته‌اند و گفته‌اند: مراد از فوج تکذیب‌کنندگان، رؤسای خط‌دهنده شیطان‌صفت و سردستگان گمراه و گمراهساز گروهها و دسته‌های مختلف مردمان در طول تاریخ است که برای توبیخ بیشتر، زودتر به پیش خوانده می‌شوند و مجازات می‌گردند (نگا: هود / ، مریم / ). «آیَات»: مراد آیات کتابهای منزل آسمانی، و معجزات انبیاء ربّانی، و نشانه‌های جهانی دالّ بر وجود خدا است (نگا: یوسف / فصّلت / ). «یُوزَعُونَ»: (نگا: نمل / ).
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - تعلق اراده الهى بر بازگرداندن دسته اى از کافران هر امت به دنیا، قبل از قیامت «و یوم نحشر من کلّ أُمّة فوجًا» دلالت آیه بالا بر رجعت از آن جهت است که مسأله نفخ صور، در آیات بعدى مطرح شده است و این قرینه اى است بر این که مراد از این حشر، حشر روز قیامت نیست; بلکه حشرى است که در دنیا صورت مى گیرد و با خروج «دابّة الأرض» ارتباط دارد. علاوه بر این، در قیامت همه کافران بدون استثنا، محشور مى شوند; ولى حشر در این آیه، مربوط به دسته اى از کافران هر امت است، این نیز قرینه دیگرى است بر این که مراد از حشر در این جا، «رجعت» پیش از قیامت است. ۲ - دسته هاى بازگردانده شده به دنیا، تحت نظارت و کنترل مأموران الهى «و یوم نحشر... فهم یوزعون» «وزع» (مصدر مجهول «یوزعون») به معناى ممنوع شدن است. بنابراین عبارت «فهم یوزعون» اشاره دارد به این که: گروه هاى محشور شده، نمى توانند به میل خود هر طور خواستند عمل کنند. مأموران آنان را از متفرق شدن بازمى دارند. ۳ - حرکت سریع دسته هاى رجعت داده شده به سوى جایگاه محاکمه «و یوم نحشر من کلّ أُمّة فوجًا» «فوج» به گروهى گفته مى شود که شتابان در حرکت اند. از آیه بعد استفاده مى شود که گروه هاى محشور شده، به سوى جایگاه محاکمه مى روند. ۴ - عدم وجود آزادى و اختیار براى کافران در صحنه «رجعت» «فهم یوزعون» ۵ - رجعت داده شدگان هر امت، متشکل از سردمداران کفر «و یوم نحشر من کلّ أُمّة فوجًا» با توجه به این که «من» در عبارت «من کلّ أُمّة» براى تبعیض است، به مناسبت مورد احتمال مى رود که آن بعض، پیشوایان کفر باشند. ۶ - تکذیب آیات الهى، بارزترین و محورى ترین جرم رجعت شوندگان «فوجًا ممّن یکذّب بایتنا» ۷ - احیاى مردگان و بازگرداندن آنان به دنیا، آیتى دیگر براى اتمام حجت با کافران زمین است. «أخرجنا لهم دابّة من الأرض... و یوم نحشر من کلّ أُمّة فوجًا» ۸ - وعده الهى به گردآورى کافران هر امت، براى محاکمه و مجازات در قیامت * «و یوم نحشر من کلّ أُمّة فوجًا ممّن یکذّب بایتنا» برداشت یاد شده بدان احتمال است که «حشر» مورد بحث در آیه مربوط به قیامت باشد. ۹ - حشر گروهى از کافران هر امت در قیامت و رانده شدن آنان به سوى جایگاه محاکمه و مجازات * «و یوم نحشر من کلّ أُمّة فوجًا ممّن یکذّب بایتنا» ۱۰ - جدا شدن سردمداران کفر از میان هر امت در قیامت، به صورت نظام یافته و تحت نظارت و کنترل مأموران الهى است.* «و یوم نحشر ... فهم یوزعون» ۱۱ - همه کافران در جرم و کیفر، یکسان نیستند. «نحشر من کلّ أُمّة فوجًا ممّن یکذّب بایتنا» از این که از میان تکذیب گران هر امت، تنهاگروهى در این مرحله به منظور محاکمه و مجازات، جدا و محشور مى شوند; مى توان استفاده کرد که این گروه ها داراى گناهى سنگین تر و کیفرى متناسب با آن هستند. ۱۲ - تهدید حق ستیزان عصر بعثت به محاکمه و مجازات در روز رجعت «و یوم نحشر من کلّ أُمّة فوجًا ممّن یکذّب بایتنا» ظاهراً آیه یاد شده، تعریض به رجعت کافران عصر بعثت نیز دارد.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
  • تعلّق اراده الهی بر بازگرداندن دستهای از کافران هر امّت به دنیا، در اخرالزّمان
  • بازگشت تکذیبکنندگان ایات خدا از هر امّت، پیش از وقوع قیامت+۱ آیه
  • قرار گرفتن تکذیبکنندگان در جایگاه محاکمه پس از برانگیختن انان در روز رجعت+۱ آیه
  • توبیخ تکذیبکنندگان ایات خدا به سبب تکذیب بیدلیل نشانهها و ایات او پس از رجعت+۱ آیه
  • حتمیّت یافتن مجازات الهی درباره تکذیبکنندگان ایات او پس از رجعت+۱ آیه
  • تکذیب ایات خدا، سبب گرفتار شدن به اتش دوزخ و عذاب+۳ آیه
  • گرداوری تکذیبکنندگان از امّتها و بازداشته شدنشان از سوی خدا برای حسابرسی در روز قیامت
  • گرداوری تکذیبکنندگان از امّتها و نگهداری انان از سوی خدا در قیامت جهت حسابرسی
  • حتمیّت عذاب تکذیبکنندگان از امّتها+۲ آیه
  • تهدید مکذّبان کافر به عذاب، از ناحیه خداوند
  • حرمت تکذیب ایات خداوند+۵ آیه
  • حشر مکذّبان ایات الهی، از میان هر امّت
  • خداوند، محشورکننده انسانها در قیامت+۱ آیه
  • وجوب ایمان به ایات الهی+۱ آیه
  • حرمت تکذیب ایات خداوند+۵ آیه
  • تعلّق اراده الهی بر باز گرداندن دسته هایی از امّتهای پیشین به دنیا، قبل از قیامت
  • رجعت گروهی از تکذیبگران ایات الهی از هر امّت به دنیا، قبل از قیامت+۱ آیه
  • توبیخ تکذیبگران ایات خدا، به سبب بی دلیلی رفتارشان، پس از رجعت+۱ آیه
  • حتمیّت یافتن مجازات الهی، درباره تکذیبگران ایات، پس از رجعت+۱ آیه
  • قرار گرفتن تکذیبگران، در جایگاه محاکمه، پس از برانگیختن ان در روز رجعت+۱ آیه
  • محاکمه و مجازات تکذیبگران ایات خدا، فلسفه رجعت به دنیا+۲ آیه
  • تکذیب جاهلانه ایات خدا از سوی کافران، در دنیا، مورد پرسش نکوهش امیز او در قیامت+۱ آیه
  • پرسش تقریری و توبیخ امیز خدا از تکذیب گران ایات خدا، پس از گرفتاری انان به عذاب در قیامت+۵ آیه
  • پرسش توبیخ امیز خدا از تکذیبگران ایات خدا، پس از گرفتاری انان به عذاب در قیامت+۵ آیه
  • تکذیب جاهلانه ایات خدا در دنیا، مورد پرسش نکوهش امیز او در قیامت+۱ آیه
  • رویگردانی از ایات پروردگار، پس از تذکّر یافتن و اگاهی به ان، از بزرگ ترین ظلمها+۳ آیه
  • سخن نگفتن مکذّبان ایات و عذر نداشتن انان، در پی محکومیّت به عذاب در قیامت+۱ آیه
  • رجعت گروهی از کافران، در اخرالزّمان+۴ آیه
  • روحیّه لجاج مکذّبان ایات الهی، موجب دخول انها در جرگه ستمگران+۱ آیه
  • تکذیب جاهلانه ایات خدا از سوی کافران در دنیا، مورد پرسش نکوهشامیز او در قیامت+۱ آیه
  • پرسش توبیخامیز خدا از تکذیبگران ایات خدا، پس از گرفتاری انان به عذاب در قیامت+۴ آیه
واژه‌ها