سوره فصلت، آیه ۲۴ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۹
فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ وَ إِنْ يَسْتَعْتِبُوا فَمَا هُمْ مِنَ الْمُعْتَبِينَ
اگر صبر کنند (یا نکنند، به هر حال) دوزخ جایگاه آنهاست؛ و اگر تقاضای عفو کنند، مورد عفو قرار نمیگیرند!
معنی کلمات و عبارات
«إن یَصْبِرُوا ...»: شبیه این آیه در معنی (نگا: ابراهیم / ، طور / ). «مَثْویً»: محلّ اقامت. (نگا: آلعمران / نحل / ، عنکبوت / ). «إِن یَسْتَعْتِبُوا»: اگر طلب رضایت و گذشت کنند (نگا: نحل / ، روم / ، جاثیه / ). «الْمُعْتَبِینَ»: اجابتشدگان. کسانی که درخواستشان پذیرفته گردد. خوشنودشدگان. برخی (یَسْتَعْتِبُوا) را به معنی درخواست (عُتْبی) یعنی برگشت به دنیا، و (الْمُعْتَبِینَ) را به معنی برگشت دادهشدگان به دنیا گرفتهاند. در این صورت معنی آیه چنین است: اگر کافران بر آتش شکیبائی کنند یا نکنند یکسان است و دوزخ جایگاه ایشان است، و اگر طلب رجعت و برگشت به دنیا کنند، درخواست ایشان پذیرفته نمیگردد و به دنیا برگردانده نمیشوند.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - دوزخ، جایگاه و محل استقرار دشمنان خدا است. «یوم یحشر أعداء اللّه إلى النار ... فالنار مثوىً لهم»
کلمه «مثوًى» اسم مکان و به معناى منزل و جایگاه اقامت است.
۲ - تحمل صبورانه عذاب و یا پشیمانى و عذرخواهى دشمنان خدا در قیامت، بى تأثیر در رهایى آنان از دوزخ «فإن یصبروا فالنار مثوًى لهم و إن یستعتبوا فما هم من المعتبین»
«إستعتاب» (مصدر «یستعتبوا») به معناى درخواست رضایت است که لازمه عذرخواهى مى باشد.
۳ - عذرخواهى دشمنان خدا و درخواست عفو در قیامت، پس از مشاهده دوزخ، مورد پذیرش نخواهدبود. «حتّى إذا ما جاءوها ... و إن یستعتبوا فما هم من المعتبین»
«إعتاب» (مصدر «معتبین») به معناى رضایت دادن است. بنابراین واژه «المعتبین» (اسم مفعول «اعتاب») به کسانى گفته مى شود که مورد رضایت قرار گرفته و بخشوده مى شوند.
۴ - تکیه بر پندار و گمان هاى ناروا درباره خداوند، درپى دارنده فرجامى شوم در آخرت «ذلکم ظنّکم ... فالنار مثوًى لهم»
۵ - گروهى از گنه کاران، مورد عفو و بخشش خداوند در قیامت * «فما هم من المعتبین»
با توجه به این که «من» در «من المعتبین» براى تبعیض است، به دست مى آید که عده اى مورد مغفرت هستند.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۲۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۳۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آمرزش اخروی گناهکارانبی تأثیری عذرخواهی دشمنان خدابی تأثیری پشیمانی دشمنان خداصبر بر عذابآثار ظن در عقیدهآثار رؤیت آتش جهنمدشمنان خدا در جهنمعوامل نجات از جهنمعوامل فرجام شوممشمولان آمرزشآمرزشهای خداعقیده باطل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
- گرفتار شدن امّتهایی از جنّیان به اتش جهنّم+۳ آیه
- گرفتاری امّتهایی از جنّ به عذاب الهی، در گذشته تاریخ+۲ آیه
- گرفتار شدن به جهنّم، زیانی غیر قابل جبران برای جهنّمیان+۲ آیه
- بیفایده بودن صبر جهنّمیان، بر عذاب دوزخ+۴ آیه
- عذرخواهی جهنّمیان، پس از مشاهده جهنّم و بازداشته شدن برای ورود بر ان+۱ آیه
- پذیرفته نشدن عذرخواهی دوزخیان، در قیامت+۱ آیه
- جهنّمی بودن جنّیان کافر و دشمن خدا+۲ آیه
- عذرخواهی دشمنان خدا و درخواست عفو در قیامت، پس از مشاهده دوزخ، و عدم پذیرش ان+۱ آیه
- نار (اتش) از نامهای جهنّم+۷ آیه
- حرمت پیروی از گمان، در امور اعتقادی+۲ آیه
- صبر و تحمّل عذاب و پشیمانی و عذرخواهی دشمنان خدا در قیامت، بی تاثیر در رهایی انان از دوزخ+۱ آیه
- عذرخواهی دشمنان خدا و درخواست عفو در قیامت، پس از مشاهده عذاب تحمّل ناپذیر+۱ آیه
- بی تاثیر بودن صبر دشمنان خدا بر عذاب+۱ آیه
- تکیه دشمنان خدا بر ظنّ و گمانهای ناروا درباره خداوند، درپی دارنده اتش جهنّم برای انان+۳ آیه
- بی حاصلی عذرخواهی دشمنان خدا، در قیامت+۱ آیه
- بی فایده بودن عذرخواهی زیانکاران هنگام قیامت، در رهایی انان از دوزخ+۱ آیه