آیه ۲۱ سوره ق

«سَآئِقٌ»: راننده و سوق‌دهنده. مراد فرشته‌ای است که او را به سوی جایگاه محشر می‌برد و رهنمون او می‌شود (نگا: روح‌المعانی). «شَهِیدٌ»: گواه. شاهد. مراد فرشته‌ای است که بر اعمال او گواهی می‌دهد (نگا: روح‌المعانی). البته جز این فرشته، شاهدان دیگری از قبیل: فرشتگان موکل، پیغمبران، اندامهای بدن، نامه‌های اعمال وجود دارند (نگا: نساء / ، فصّلت / و ، نور / ، جاثیه / ). که به شیوه‌های مختلف گواهی می‌دهند، لیکن در مضمون و محتوی با همدیگر هم‌آوا و هم‌صدا هستند (نگا: التفسیر القرآنی للقرآن).

۱- حضور یکایک انسان ها در صحنه قیامت، همراه با دو مأمور پیش برنده و گواه «و جاءت کلّ نفس معها سائق و شهید» ۲- حرکت انسان در صحنه قیامت، با راهنمایى و فرمان ملائکه «معها سائق» بنابراین که «سائق» فرشته اى از فرشتگان باشد - و نه اعمال آدمى - برداشت یاد شده استفاده مى شود. ۳- هراس انسان در قیامت، از حضور در دادگاه عدل الهى* «و جاءت کلّ نفس معها سائق» برداشت یاد شده بدان احتمال است که تعبیر «سائق» و مأمور پیش برنده، از آن جهت یاد شده باشد که بى رغبتى و هراس انسان را، از حضور اختیارى در محکمه عدل الهى بنمایاند. ۴- محاسبه کردار بندگان و جزا دهى به آنان، متّکى بر شهادت گواهان «کلّ نفس معها سائق و شهید» ۵- دو فرشته ثبت کننده اعمال آدمى در دنیا، همراهان وى در قیامت * «إذ یتلقّى المتلقّیان ... و جاءت کلّ نفس معها سائق و شهید» در آیات پیشین، سخن از فرشتگانى بود که مأمور ضبط کردار آدمیان بودند; اکنون در این آیه ممکن است تعبیر «سائق»، نظر به یکى از آن دو و تعبیر «شهید» ناظر به دیگرى باشد.