آیه ۳۸ سوره ق

سوره ق، آیه ۳۸ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۲۰

وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ مَا مَسَّنَا مِنْ لُغُوبٍ

We created the heavens and the earth and what is between them in six days, and no fatigue touched Us.

معنی کلمات و عبارات
«سِتَّةِ أَیّامٍ»: (نگا: اعراف / ، یونس / هود / . «لُغُوبٍ»: درماندگی و خستگی (نگا: فاطر / ).
نزول

سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۳۸ و ۳۹

ابن عباس گوید: یهودیان نزد رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم آمدند و درباره خلقت آسمان‌ها و زمین از وى سؤال کردند. پیامبر فرمود: خداوند زمین را روز دوشنبه خلق نمود. و نیز گویند روز یکشنبه و دوشنبه خلق نمود و کوه‌ها و آنچه در آنست روز سه‌شنبه خلق نمود و درخت و نباتات و آب و ارزاق را روز چهارشنبه خلق فرمود و نیز گویند شهرها و آبادى ها را نیز در این روز خلق کرد و آسمان‌ها را روز پنج‌شنبه آفرید و ستارگان و ماه و آفتاب و فرشتگان را در روز جمعه آفرید. سپس یهود پرسیدند: یا محمد پس از این خلقت و آفرینش، خداوند به چه کارى پرداخت؟ پیامبر آیه «ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ» را قرائت فرمود یعنى سپس به استیلاى بر عرش که حاکى از قوت و قدرت بى‌پایان خداوند است، پرداخت. یهودیان گفتند: در این صورت کار خداوند در این مرحله پایان یافت و روز شنبه را به استراحت پرداخت و بر عرش خود تکیه زد تا رفع خستگى نماید. پیامبر پس از گفتار یهود در خشم شد و غضبناک گردید و خداوند براى رد گفتار یهودیان این آیات را نازل فرمود.

تفسیر کشف الاسرار و حاکم صاحب المستدرک. حاکم صاحب المستدرک. حاکم صاحب المستدرک و تفسیر کشف الاسرار. حاکم صاحب المستدرک. تفسیر کشف الاسرار و حاکم صاحب المستدرک.

در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - آفرینش آسمان و زمین و موجودات هستى، بهوسیله خداوند در شش مرحله «و لقد خلقنا السموت و الأرض و ما بینهما فى ستّة أیّام» مراد از «یوم» در آیه شریفه، معناى متعارف آن (روز یا شبانه روز) نیست; بلکه مقصود شش دوره و مرحله است; زیرا روز به معناى متعارف آن پس از آفرینش آسمان ها و زمین تحقق یافته است. ۲ - شکل گیرى نظام جهان، داراى روندى تدریجى و طى دوره هاى متعدد «و لقد خلقنا ... فى ستّة أیّام» ۳ - آفرینش آسمان ها و زمین، نمودى از قدرت عظیم الهى «و لقد خلقنا السموت و الأرض » به قرینه آیات پیشین - که بیان کننده قدرت قاهره الهى بود - و نیز به قرینه ذیل آیه (و ما مسّنا من لغوب) طرح مسأله آفرینش آسمان و زمین براى نمایاندن قدرت الهى است. ۴ - آفریدگار جهان، قادر بر نابود ساختن کافران و منکران معاد* «و کم أهلکنا ... و لقد خلقنا السموت و الأرض » بنابراین که تذکر به خالقیت خداوند، در ادامه آیات تهدیدى (کم أهلکنا قبلهم من قرن) باشد، برداشت بالا استفاده مى شود. ۵ - آفرینش جهان، با همه گستردگى و عظمت آن، فاقد کم ترین خستگى و رنج براى خداوند «و لقد خلقنا ... و ما مسّنا من لغوب » «لغوب» به معناى تعب و خستگى مى باشد. ۶ - خلقت آسمان ها و زمین بدون کم ترین زحمت و دشوارى، نشان قدرت خداوند بر معاد «و لقد خلقنا ... و ما مسّنا من لغوب » با توجه به این که سیاق عمده آیات پیشین، در اثبات معاد بود; طرح خالقیت خدا و آسان بودن خلقت براى او، مى تواند بیانگر امکان معاد و دشوار نبودن آن باشد. ۷ - معاد و برپایى قیامت، چونان شکل گیرى نخستین جهان روندى تدریجى خواهد داشت.* «و لقد خلقنا ... فى ستّة أیّام و ما مسّنا من لغوب » با توجه به ارتباط این آیه با آیات پیشین - که در ارتباط با معاد بود - مطرح کردن «ستّة أیّام» مى تواند اشاره به این داشته باشد که اگر شکل گیرى جهان، به تدریج صورت گرفته، معاد نیز از روند تدریجى و قانونمند برخوردار است. ۸ - شکل گیرى تدریجى جهان، داراى ملاک هاى حکیمانه و نه معلول خستگى و محدودیت قدرت خداوند* «و لقد خلقنا السموت و الأرض ... و ما مسّنا من لغوب» برداشت بالا بدان احتمال است که بیان «ما مسّنا من لغوب» - در پى «ستّة أیّام» - نظر به این جهت داشته باشد که اصولاً در آفرینش، رنج و خستگى براى خداوند مطرح نیست و اگر کار آفرینش را در شش مرحله صورت داده است، دلایل دیگرى دارد و به سبب محدودیت قدرت او نیست.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
  • اسانی افرینش اسمان و زمین برای خداوند+۲ آیه
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۱۱ آیه
  • خداوند، افریننده اسمانها بدون هیچ گونه سختی و رنج
  • خدا، پدید اورنده اسمانها+۱۳ آیه
  • تدریجی بودن خلقت اسمانها+۷ آیه
  • خلقت اسمانها، در شش مرحله+۶ آیه
  • افرینش تدریجی اسمانها از ایات خدا+۷ آیه
  • افرینش اسمانها و زمین در شش دوره از سوی خداوند+۶ آیه
  • خلقت تدریجی جهان، به امر خداوند+۵ آیه
  • خداوند، افریننده زمین، بدون هیچ گونه سختی و رنج
  • خداوند، خالق و پدیداورنده زمین+۱۱ آیه
  • خلقت مدّت دار و تدریجی زمین، از ایات خدا+۶ آیه
  • خلقت اسمانها و زمین بدون کم ترین زحمت و دشواری، نشانه قدرت خدا بر معاد
  • توجّه و باور به قدرت خدا در نابودی دشمنان و افرینش هستی مقتضی صبر در برابر دشمنان+۲ آیه
  • خلقت اسمان از سوی خدا، در مدّت مقدّر و معیّن+۷ آیه
  • خلقت زمین، تعیین شده، در زمان و مدّت معیّن+۷ آیه
  • توجّه به قدرت بیمانند خداوند، زمینهساز صبر پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر گفتارهای ناروای دشمنان+۱ آیه
  • افرینش اسمانها و زمین دلیل بر امکان حیات مجدد انسانها در قیامت+۵ آیه
واژه‌ها