آیه ۲۰ سوره محمد

سوره محمد، آیه ۲۰ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۰۹

وَ يَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْ لاَ نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَ ذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُ رَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَأَوْلَى لَهُمْ

کسانی که ایمان آورده‌اند می‌گویند: «چرا سوره‌ای نازل نمی‌شود (که در آن فرمان جهاد باشد)؟!» امّا هنگامی که سوره واضح و روشنی نازل می‌گردد که در آن سخنی از جنگ است، منافقان بیماردل را می‌بینی که همچون کسی که در آستانه مرگ قرار گرفته به تو نگاه می‌کنند؛ پس مرگ و نابودی برای آنان سزاوارتر است!

معنی کلمات و عبارات
«لَوْلا»: حرفی است که دالّ بر رغبت حصول بعد از خود است. «مُحْکَمَةٌ»: استوار و تغییرناپذیر. مراد روشن و بیانگر مقصود است؛ بگونه‌ای که توجیه و تفسیری جز جنگ را ندارد. «الْمَغْشِیِّ عَلَیْهِ»: بیهوش (نگا: احزاب / ). «نَظَرَ الْمَغْشِیِّ عَلَیْهِ»: مراد خیره نگاه کردن و زل زدن با چشمانی است که حدقه‌ها و پلکها از کار ایستاده و باز و بی‌حرکت مانده باشد. «أَوْلی لَهُمْ»: مرگشان باد! عربها به هنگام تهدید کسی بدو می‌گویند: أَوْلی لَکَ! مرگت باد (نگا: قیامت / و ). «أَوْلی»: اسم تفضیل از ماده (ولی) به معنی قرب و نزدیکی است، در مقام دعا، برای تهدید به مرگ زودرس و نابودی قریب‌الوقوع بکار می‌رود.
نزول

سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۹ رویداد)
نکات آیه
۱- مؤمنان عصر پیامبر(ص)، در اشتیاق نزول سوره اى که تعیین کننده تکلیف آنان در قبال دشمنان باشد. «و یقول الذین ءامنوا لولا نزّلت سورة» محتواى «فإذا أنزلت سورة محکمة و ذکر فیها القتال» قرینه اى است بر این که سوره مورد انتظار مؤمنان، در زمینه تعیین تکلیف آنان با کافران بوده است. ۲- مؤمنان عصر نزول، همواره چشم انتظار رسیدن پیامى جدید، از جانب خداوند «و یقول الذین ءامنوا لولا نزّلت سورة» برداشت بالا بنابراین نکته است که «سورة»، نظر به سوره اى خاص با محتوایى ویژه نداشته باشد; بلکه در مجموع اشتیاق مؤمنان به نزول وحى را افاده کند. ۳- «سوره» عنوانى آشنا، براى مؤمنان عصر نزول «لولا نزّلت سورة فإذا أنزلت سورة» از این که مؤمنان درخواست نزول «سوره»اى را داشتند; معلوم مى شود که آنان بااین عنوان آشنا بوده اند و عنوان «سوره» در عصرهاى پس از نزول جعل نشده است. ۴- سوره هاى دربردارنده فرمان جهاد، سوره هایى محکم، قاطع و خالى از تشابه «فإذا أنزلت سورة محکمة و ذکر فیها القتال» برداشت بالا بنابراین نکته است که «ذکر فیها القتال» تفسیرکننده «محکمة» باشد; یعنى، سوره از آن جهت «محکم» نامیده مى شود که در آن، حکم قاطع و روشن جهاد آمده باشد. ۵- برخى از سوره هاى قرآن، روشن و توجیه ناپذیر (محکم) و برخى دیگر متشابه «فإذا أنزلت سورة محکمة» از احترازى بودن قید «محکمة»، مطلب بالا استفاده مى شود. ۶- نگرانى و ناخشنودى منافقان، از نزول آیات جهاد «و ذکر فیها القتال رأیت الذین فى قلوبهم مرض» ۷- ترس و هراس از جهاد در راه خدا، نشان بیماردلى انسان «و ذکر فیها القتال رأیت الذین فى قلوبهم مرض ینظرون إلیک نظرالمغشىّ علیه من الموت » ۸- نگاه بیماردلان به پیامبر(ص)، پس از نزول آیات جهاد، نگاهى وحشت زده و محتضرگونه «ینظرون إلیک نظر المغشىّ علیه من الموت » ۹- جهاد، به معناى مرگ و نابودى، در بینش منافقان و انسان هاى سست ایمان «و ذکر فیها القتال رأیت الذین فى قلوبهم مرض ینظرون إلیک نظرالمغشىّ علیه من الموت » تعبیر «المغشىّ علیه من الموت» و کاربرد این تشبیه، مى تواند بر این اساس باشد که انسانِ سست ایمان با فرمان جهاد، مرگ خویش را به چشم مى بیند; چنان که محتضر نیز چنین است; در حالى که جهاد زمینه شهادت است و نه نابودى. ۱۰- آیات جهاد و تکالیف دشوار دین، زمینه ساز شناسایى منافقان و سست ایمان ها «فإذا أنزلت سورة محکمة و ذکر فیها القتال رأیت الذین فى قلوبهم مرض ینظرون إلیک نظر المغشىّ علیه من الموت » ۱۱- انسانِ منافق و سست ایمان، ناتوان از پنهان داشتن همیشگى تزلزل درونى خویش «ینظرون إلیک نظر المغشىّ علیه من الموت » از این که انسانِ بیماردل سست ایمان، از آیات جهاد به وحشت مى افتد و این نگرانى در سیمایش ظاهر مى شود، مطلب بالا به دست مى آید. ۱۲- مؤمنان راستین، آماده جهاد و پذیراى تکالیف دشوار دین «و یقول الذین ءامنوا لولا نزّلت سورة فإذا أنزلت سورة محکمة و ذکر فیها القتال رأیت الذین ... ینظرون إلیک نظر المغشىّ علیه من الموت» از این که خداوند، ترس از جهاد را، بیماردلى، معرفى کرده است، مى توان نتیجه گرفت که مؤمنان راستین از جهاد بیم ندارند، بلکه از آن استقبال مى کنند. ۱۳- ناتوانى منافقان و افراد سست ایمان، از توجیه آیات جهاد، تنگ کننده عرصه حیات بر آنان * «فإذا أنزلت سورة محکمة و ... ینظرون إلیک نظر المغشىّ علیه من الموت » از ارتباط «سورة محکمة» با «ینظرون إلیک نظر المغشىّ علیه من الموت»، مى توان استفاده کرد که انسان هاى سست ایمان یا منافق، در سایر تکالیف - که به گونه اى قابل توجیه است - با ترفندى، خویش را آسوده مى کنند; اما در مورد جهاد چون آیاتش محکم، قاطع و توجیه ناپذیر است، خود را در بن بست دیده و شدیداً نگران مى شوند. ۱۴- منافقان و افراد سست ایمانِ بیزار از جهاد، مورد نفرین الهى و سزاوار مرگ «فأولى لهم» «أولى لهم» ممکن است در مقام انشا و نفرین باشد. ۱۵- انسان گریزان از جهاد عزّت بخش، مبتلا به حیاتى مرگ بار و پرذلّت * «فأولى لهم» «فأولى لهم» ممکن است در مقام اخبار باشد; یعنى، فراریان از جهاد و شهادت ناگزیر از گرفتارى به حیات ذلت بار و مرگ آفرین اند. ۱۶- آگاهى کامل خداوند از عکس العمل درونى انسان ها، در برابر فرمان جهاد و تکالیف دین * «و اللّه یعلم متقلّبکم و مثویکم . و یقول الذین ءامنوا لولا نزّلت ... رأیت الذین فى قلوبهم مرض ینظرون» از ارتباط این آیه با جمله پایانى آیه قبل (و اللّه یعلم متقلّبکم و مثواکم)، مطلب بالا قابل برداشت است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۸)
  • از دست رفتن ارامش منافقان، هنگام احساس خطر+۱ آیه
  • جانکاهی و دهشتاوری حالت احتضار+۱ آیه
  • سختیِ جاندادن، برای محتضر+۱ آیه
  • اضطراب شدید منافقان در صورت پیش امدن جنگ و بحران+۲ آیه
  • فراخوان منافقان به پیروی از پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • تهدید خداوند، نسبت به بیماردلان
  • تصدیق خداوند در امر به جهاد و امتثال فرمان وی، امری ارزشمند+۱ آیه
  • جهاد و دفاع در برابر کافران و مشرکان جنگافروز و متجاوز، امری واجب بر مسلمانان+۲ آیه
  • مؤمنان صدر اسلام، همواره در انتظار رسیدن پیامی جدید، از جانب خداوند، درباره جهاد
  • ترک فریضه جهاد با مال و جان در برابر کافران دینستیز، سبب فساد گسترده در جامعه+۱ آیه
  • رویگردانی از جهاد، مایه گسستن روابط خویشاوندی+۱ آیه
  • گناه تخلّف از جهاد، موجب کوردلی و ناتوانی قلب انسان از فهم حقایق+۴ آیه
  • تخلّف منافقان از جهاد، موجب محرومیّت انان از رحمت الهی+۱ آیه
  • بیماردلی، عامل تخلّف و رویگردانی از جهاد+۱ آیه
  • ترس از دشمن، سبب فرار و خودداری از شرکت در جهاد+۳ آیه
  • خوف و هراس از جهاد با دشمن، ناروا و ناپسند+۴ آیه
  • خوف از جهاد، عامل اضطراب شدید در انسان
  • بیماردلی، عامل خوف از جهاد
  • تهدید خداوند به منافقان جهادگریز+۱ آیه
  • نگرانی شدید و وحشت مرگبار منافقان بیماردل، از نزول ایات جهاد
  • محرومیّت منافقان جهادگریز، از بصیرت و حقشنوی+۲ آیه
  • وجوب جهاد بر مؤمنان+۱ آیه
  • صداقت و راستگویی، موجب تسلیم بودن در برابر تمامی دستورات دین+۱ آیه
  • جهاد در راه خدا و امادگی برای جانفشانی، نشانه راستگویی مؤمنان در ادعای ایمان خود+۳ آیه
  • سختیهای جهاد، زمینه ساز شناسایی منافقان و سست ایمانها
  • سخن معروف، بهتر از احوال و سخنان یاس اور منافقان، درباره جهاد+۱ آیه
  • سؤال انکاری و توبیخی خدا از بیماردلان حق گریز، درباره تدبّر و اندیشه نکردن انان در ایات قران
  • افشا نشدن کینه های بیماردلان منافق، نسبت به مؤمنان، مورد پرسش انکاری خدا+۱ آیه
  • سؤال انکاری و توبیخی خدا از بیماردلان حق گریز، درباره تدبّر و اندیشه نکردن انان در ایات قران
  • افشا نشدن کینه های بیماردلان منافق، نسبت به مؤمنان، مورد پرسش انکاری خدا+۱ آیه
  • تقسیم قران به سوره های مختلف در عصر نزول ان+۳ آیه
  • مشخص بودن سوره های قران در زمان پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • محکم (و روشن) بودن مفاد سوره های قران بدون هیچگونه ابهام و تشابهی و خالی بودن از هرگونه تشابهی
  • سوره های دربردارنده فرمان جهاد، سوره هایی محکم، قاطع و خالی از تشابه
  • نگرانی و ناخشنودی بیماردلان از نزول سوره های دربردارنده فرمان جهاد
  • اشتیاق مؤمنان صدر اسلام به نزول سوره برای تعیین تکلیف در برابر دشمنان
  • نزول برخی از سوره ها، برای صدور فرمان جهاد با دشمنان اسلام+۱ آیه
  • ترس منافقان از فاش شدن اسرارشان با نزول سوره ای از قران+۱ آیه
  • شک و تردید، نوعی مرض و بیماری در دین+۸ آیه
  • بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۲ آیه
  • علم خداوند، به تمامی توطیه های منافقان
  • ترک جهاد، زمینه محو ارزشها و به فساد کشیده شدن جامعه+۱ آیه
  • هشدار خداوند به مؤمنان رویگردان از جهاد، نسبت به سقوط در دام فساد+۱ آیه
  • صاحبان قلب بیمار، مورد سرزنش خداوند، به سبب نیندیشیدن در مفاهیم قران
  • ترس قلب بیمار، در پی نازل شدن ایات قران، درباره حکم جهاد
  • نفاق، از عوارض جانبی قلب و نمایانگر بیماری ان+۱۰ آیه
  • جواز لعن و نفرین بر منافقان+۳ آیه
  • عناصر بیماردل و رویگردان از جهاد و دستورات الهی، مورد لعن و نفرین خداوند+۱ آیه
  • عناصر بیماردل و رویگردان از جهاد و دستورات الهی، مورد نفرین خداوند+۱ آیه
  • سورههای مشتمل بر فرمان جهاد، محکم و خالی از تشابه و قابلیّت تاویل برای بیماردلان
  • قران، دارای سورههای محکم و روشن، در بیان مطالب
  • وحشت شدید منافقان و حالت غش بر منافقان، از نزول سوره محکم و غیر قابل توجیه و تاویل در مورد جهاد به جهت ترس بر جان خود
  • / 5. ضمیر خطاب «ت»+۲ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲ آیه
  • نفاق و دورویی، از بیماری قلب و روح منافقان+۹ آیه
  • منافقان، اشخاصی مریض القلب و بیمار+۸ آیه
  • ظاهر شدن خوف بیماردلان از مرگ و کشته شدن، با نازل شدن ایات جهاد
  • وحشتانگیز بودن مرگ برای انسان+۱ آیه
  • خوف و دلهره برخی مسلمانان، از جنگ+۱ آیه
  • شک و تردید مؤمنان بیماردل، در میدان نبرد+۲ آیه
  • قطع رحم و رابطه خویشاوندی، ثمره نفاق و بیمار دلی منافقان+۱ آیه
  • نفاق، بیماری دل و اندیشه منافقان+۹ آیه
  • نفاق، امری قلبی و درونی+۱۰ آیه
  • از دست رفتن ارامش منافقان، هنگام احساس خطر+۱ آیه
  • ادّعای دروغین منافقان، مبنی بر امادگی نظامی خویش، برای شرکت در جهاد+۶ آیه
  • تسویل و تزیین شیطان، عامل ارتداد منافقان، پس از روشن شدن راه هدایت برای انان
  • اصرار منافقان بر کفر و ارتداد، در پی دارنده عذاب دردناک برای انان+۱ آیه
  • اضطراب شدید منافقان، در صورت بروز جنگ و بحران+۲ آیه
  • فراخوان منافقان به پیروی از پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • منافقان، گرفتار بیماری دل و اندیشه+۷ آیه
  • گریزان بودن منافقان، از تکلیف جهاد+۷ آیه
  • منافقان، موظّف به حضور در صحنههای نبرد و جهاد با دشمنان+۷ آیه
  • به چرخش افتادن چشم منافقان از ترس، هنگام نزول ایات جنگ و جهاد
  • خوف منافقان، از مرگ+۶ آیه
  • ترس و هراس منافقان، از نزول ایات جهاد
  • ترس منافقان از جنگ و جهاد در راه خدا+۲ آیه
  • صداقت با خدا در مسیر دین و پذیرفتن فرمان جهاد، مایه خیر برای منافقان صدر اسلام+۱ آیه
  • گفتار پسندیده، مایه خیر برای منافقان+۱ آیه
  • به حکومت رسیدن منافقان و سبب روی اوردن انان به رشوهخواری+۱ آیه
  • شکنجه منافقان از سوی ملایکه، با زدن بر صورت و پشت انان، به هنگام مرگ
  • منافقان، گرفتار عذاب الهی+۵ آیه
  • جهاد در راه خدا، مرگ و نابودی، در پندار و بینش اهل نفاق
  • تزیین عمل برای منافقان، از جانب شیطان، بعد از روشن شدن راه هدایت
  • پیروی منافقان از موجبات غضب الهی، مایه حبط اعمال انان
  • عجز و ناتوانی منافقان، از شنیدن حقایق الهی، به سان انسانهای کر و کور+۴ آیه
  • عجز و ناتوانی منافقان از دیدن حقایق الهی، همانند انسانهای کور+۳ آیه
  • حاکمان منافق و مفسد، مورد لعن و نفرین خدا+۲ آیه
  • جواز لعن و نفرین منافقان+۵ آیه
  • محرومیّت منافقان از حقشنوی و بینش صحیح، بر اثر گرفتاری به لعن الهی+۱ آیه
  • منافقان، مورد لعن و نفرین الهی+۵ آیه
  • رویگردانی منافقان از جهاد، موجب لعن خدا بر انان+۱ آیه
  • فسادگری منافقان در زمین، عامل لعن و نفرین خدا بر انان+۲ آیه
  • قطع رحم منافقان، سبب گرفتاری انان به لعن الهی+۲ آیه
  • محرومیّت منافقان از حقشنوی و بینش صحیح، بر اثر گرفتار امدن به لعن الهی+۱ آیه
  • نگرانی و ناخشنودی منافقان، از نزول ایات جهاد
  • تهدید خداوند به منافقان جهادگریز+۱ آیه
  • نگرانی شدید و وحشت مرگبار منافقان بیماردل، از نزول ایات جهاد
  • محرومیّت منافقان جهادگریز، از بصیرت و حق شنوی+۲ آیه
  • تخلّف منافقان از جهاد، موجب محرومیت انان از رحمت الهی+۱ آیه
  • صدق نداشتن منافقان در ادّعای خود، مبنی بر امادگی برای جهاد+۴ آیه
  • منافقان، فاقد عواطف انسانی و خویشاوندی+۱ آیه
  • موضعگیری منفی منافقان، در برابر ایات قران+۳ آیه
  • سرباز زدن از حضور در صحنه پیکار با دشمنان دین و دفاع از کیان اسلام، از نشانههای نفاق+۳ آیه
  • منافقان، مورد نفرین خداوند+۱ آیه
  • منافقان و افراد سست ایمان بیزار از جهاد، مورد نفرین خدا
  • نگاه، نشاندهنده احوال درونی افراد+۱ آیه
  • نگاه بیماردلان به پیامبر صلی الله علیه و اله، پس از نزول ایات جهاد، نگاهی وحشتزده، همانند نگاه انسان در حال مرگ+۲ آیه
  • وجوب جهاد، بر مؤمنان+۱ آیه
واژه‌ها