سوره نبأ(النبإ)، آیه ۲۹ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۲
معنی کلمات و عبارات
«أَحْصَیْنَاهُ»: آن را شمارش کردهایم. آن را سرشماری نمودهایم. «کِتَاباً»: نگاشتن. نوشتن. نوشته. در اینجا مفعول مطلق و در معنی (إِحصاء) یعنی سرشماری کردن است. یا این که واژه کتاب به معنی مکتوب است و حال بشمار است. در این صورت معنی آیه چنین میگردد: ما همه چیزها را در حالی که ثبت و ضبط شدهاند، شمارش کردهایم (نگا: کهف / ، یونس / ، یس / ، قمر / و ).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - آمار تمامى موجودات هستى به طور دقیق در اختیار خداوند و احاطه علمى او است. «و کلّ شىء أحصینه»
«احصاء» از «حصى» (ریگ) مشتق شده است; به این لحاظ که براى شمردن از ریگ استفاده مى شد (مفردات راغب). احصاى همه چیز، به معناى احاطه علمى خداوند به آنها است.
۲ - خداوند، همه چیز را به صورت نوشته و تحت حفاظت خویش، باقى نگه مى دارد. «و کلّ شىء أحصینه کتبًا»
«کتاباً»، (مانند «کتابة»)، مصدر «کتب» و حال یا مفعول مطلق است. در صورت اول به معناى «مکتوب» است و در صورت دوم «احصاءَ کتاب» (شمارشى به گونه نوشتن) بوده است. «نوشتن هر چیز» - به هر معنایى باشد - حاکى از نوعى بقاى آن است.
۳ - هیچ یک از کردار و پندارهاى انسان ها نابود نمى شود و در نامه عمل آنان باقى مى ماند. «و کلّ شىء أحصینه کتبا»
«کلّ شىء» ممکن است جمع عرفى باشد; یعنى، هر چیزى که در ثواب و عقاب مؤثر است. به قرینه دو آیه قبل، باور نداشتن معاد و نیز تکذیب آیات الهى، از جمله آنها است.
۴ - مجازات هر کس در جهان آخرت، براساس کردارها و عقاید او است. «و کلّ شىء أحصینه کتبًا»
بیان ثبت همه چیز - که مصداق یقینى آن به قرینه آیات پیشین، کردار و عقیده جهنمیان است - در واقع تهدیدى براى خطاکاران و هشدار به همه انسان ها است که افکار و رفتارشان، روزى بر آنان عرضه خواهد شد و ایشان کیفر آن را خواهند دید.
۵ - وجود نظم و حساب در موجودات جهان «و کلّ شىء أحصینه»
۶ - احاطه علمى خداوند به همه موجودات، پشتوانه دقیق بودن حسابرسى اعمال در قیامت «لایرجون حسابًا ... و کلّ شىء أحصینه کتبًا»
۷ - موجودات جهان، محدود و متناهى اند. «و کلّ شىء أحصینه کتبًا»
امکان احاطه بر هر چیز و احصاى آن، نشان محدود بودن آن است.
۸ - مجازات الهى، در انتظار منکران معاد و تکذیب کنندگان آیات او است. «إنّهم کانوا ... و کلّ شىء أحصینه کتبًا»
جمله «وکلّ شىء ...»، - پس از بیان انکار معاد و تکذیب آیات از سوى طغیانگران - تهدید آنان به مجازات در آخرت است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۲۱–۳۰ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۲۱–۳۰ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۲۱–۳۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۷–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۲۹–۳۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
محدودیت موجوداتآمار موجوداتبانک اطلاعات موجوداتآثار اخروی عقیدهکیفر مکذبان معادکیفر مکذبان آیات خدابقای عملنظم آفرینشحسابرسی اخروی عملثبت عملنظام کیفریآثار اخروی عملوسعت علم خدااهل عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷)
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۶ آیه
- دقیق بودن حسابرسی خداوند، در قیامت+۴ آیه
- حسابرسی از انسانها در قیامت، بر اساس نامه عمل هر فرد+۶ آیه
- همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۷ آیه
- مُحصی/ اسما و صفات+۴ آیه
- کتابت نامه عمل و نگهداری و شمارش ان از سوی کارگزاران خداوند+۱ آیه
- کتابت همه رفتار و اعمال انسان، به فرمان خداوند در لوح محفوظ+۱ آیه