آیه ۲۹ سوره نبأ

سوره نبأ(النبإ)، آیه ۲۹ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۲

معنی کلمات و عبارات
«أَحْصَیْنَاهُ»: آن را شمارش کرده‌ایم. آن را سرشماری نموده‌ایم. «کِتَاباً»: نگاشتن. نوشتن. نوشته. در اینجا مفعول مطلق و در معنی (إِحصاء) یعنی سرشماری کردن است. یا این که واژه کتاب به معنی مکتوب است و حال بشمار است. در این صورت معنی آیه چنین می‌گردد: ما همه چیزها را در حالی که ثبت و ضبط شده‌اند، شمارش کرده‌ایم (نگا: کهف / ، یونس / ، یس / ، قمر / و ).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - آمار تمامى موجودات هستى به طور دقیق در اختیار خداوند و احاطه علمى او است. «و کلّ شىء أحصینه» «احصاء» از «حصى» (ریگ) مشتق شده است; به این لحاظ که براى شمردن از ریگ استفاده مى شد (مفردات راغب). احصاى همه چیز، به معناى احاطه علمى خداوند به آنها است. ۲ - خداوند، همه چیز را به صورت نوشته و تحت حفاظت خویش، باقى نگه مى دارد. «و کلّ شىء أحصینه کتبًا» «کتاباً»، (مانند «کتابة»)، مصدر «کتب» و حال یا مفعول مطلق است. در صورت اول به معناى «مکتوب» است و در صورت دوم «احصاءَ کتاب» (شمارشى به گونه نوشتن) بوده است. «نوشتن هر چیز» - به هر معنایى باشد - حاکى از نوعى بقاى آن است. ۳ - هیچ یک از کردار و پندارهاى انسان ها نابود نمى شود و در نامه عمل آنان باقى مى ماند. «و کلّ شىء أحصینه کتبا» «کلّ شىء» ممکن است جمع عرفى باشد; یعنى، هر چیزى که در ثواب و عقاب مؤثر است. به قرینه دو آیه قبل، باور نداشتن معاد و نیز تکذیب آیات الهى، از جمله آنها است. ۴ - مجازات هر کس در جهان آخرت، براساس کردارها و عقاید او است. «و کلّ شىء أحصینه کتبًا» بیان ثبت همه چیز - که مصداق یقینى آن به قرینه آیات پیشین، کردار و عقیده جهنمیان است - در واقع تهدیدى براى خطاکاران و هشدار به همه انسان ها است که افکار و رفتارشان، روزى بر آنان عرضه خواهد شد و ایشان کیفر آن را خواهند دید. ۵ - وجود نظم و حساب در موجودات جهان «و کلّ شىء أحصینه» ۶ - احاطه علمى خداوند به همه موجودات، پشتوانه دقیق بودن حسابرسى اعمال در قیامت «لایرجون حسابًا ... و کلّ شىء أحصینه کتبًا» ۷ - موجودات جهان، محدود و متناهى اند. «و کلّ شىء أحصینه کتبًا» امکان احاطه بر هر چیز و احصاى آن، نشان محدود بودن آن است. ۸ - مجازات الهى، در انتظار منکران معاد و تکذیب کنندگان آیات او است. «إنّهم کانوا ... و کلّ شىء أحصینه کتبًا» جمله «وکلّ شىء ...»، - پس از بیان انکار معاد و تکذیب آیات از سوى طغیانگران - تهدید آنان به مجازات در آخرت است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷)
  • جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۶ آیه
  • دقیق بودن حسابرسی خداوند، در قیامت+۴ آیه
  • حسابرسی از انسانها در قیامت، بر اساس نامه عمل هر فرد+۶ آیه
  • همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۷ آیه
  • مُحصی/ اسما و صفات+۴ آیه
  • کتابت نامه عمل و نگهداری و شمارش ان از سوی کارگزاران خداوند+۱ آیه
  • کتابت همه رفتار و اعمال انسان، به فرمان خداوند در لوح محفوظ+۱ آیه
واژه‌ها