آیه ۳۴ سوره هود

سوره هود، آیه ۳۴ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۵

وَ لاَ يَنْفَعُكُمْ نُصْحِي إِنْ أَرَدْتُ أَنْ أَنْصَحَ لَكُمْ إِنْ كَانَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يُغْوِيَكُمْ هُوَ رَبُّكُمْ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

(اما چه سود که) هرگاه خدا بخواهد شما را (بخاطر گناهانتان) گمراه سازد، و من بخواهم شما را اندرز دهم، اندرز من سودی به حالتان نخواهد داشت! او پروردگار شماست؛ و بسوی او بازگشت داده می‌شوید.»

معنی کلمات و عبارات
«نُصْحِی»: پند من. اندرز من. خلوص و خیرخواهی من. «یُغْوِیَکُمْ»: شما را گمراه کند. در اینجا مراد از گمراهی، نتیجه و اثر گمراهی است که عذاب و هلاک است.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- نوح(ع) ، در پى درخواست قومش (تحقق بخشیدن به عذابهاى موعود) از ایمان آوردن آنان سخت به تردید افتاد. «فأتنا بما تعدنا ... قال ... لاینفعکم نصحى إن أردت أن أنصح لکم» ۲- نوح(ع) ، پس از تلاشهاى ناموفق خویش ، این احتمال را موجه دانست که خداوند خواسته تا اشراف و سران قومش ، به ورطه ضلالت و گمراهى سقوط کنند. «و لاینفعکم نصحى ... إن کان الله یرید أن یغویکم» «إن» در «إن کان الله ...» شرطیه است و جمله «لاینفعکم ...» به منزله جواب براى آن مى باشد. گرچه این احتمال نیز که مخففه از مثقّله باشد بعید به نظر نمى رسد. بر این اساس جمله «إن کان الله» بیانگر آن است که نوح(ع) به ایمان نیاوردن قومش اطمینان پیدا کرده بود. قابل ذکر است که نیامدن «لام» در خبر «إن» مخففه، به خاطر مشتبه نشدن آن با «إن» نافیه است. ۳- گمراهى ضلالت پیشگان از سوى خدا ، سزا و کیفر لجاجت و حق ناپذیرى ایشان است. «ینوح قد جدلتنا ... فأتنا بما تعدنا ... إن کان الله یرید أن یغویکم» وقوع جمله «إن کان الله» پس از بیان لجاجتها و حق ناپذیریهاى کفرپیشگان (قد جادلتنا ...) ، حاکى است که اراده خداوند بر اغواى آنان ، به خاطر عناد و لجاجتشان بوده است. ۴- تعالیم و نصیحتهاى پیامبران ، در کسانى که خداوند خواهان گمراهى ایشان باشد ، بى تأثیر است. «و لاینفعکم نصحى ... إن کان الله یرید أن یغویکم» «إن کان الله ...» به منزله تعلیل براى «لاینفعکم نصحى» است; یعنى ، چون خداوند گمراهى شما را خواسته است ، نصیحت من در شما تأثیرى ندارد. ۵- پیامبران و مبلغان دین ، به بیان و ابلاغ معارف براى هدایت ناپذیران ، موظف نیستند. «إن أردت أن أنصح لکم» نوح(ع)، پس از دریافت این واقعیت که خداوند، به خاطر لجاجتهاى قومش خواسته که آنان گمراه باشند، نصیحت کردن و ابلاغ دین را با جمله شرطیه (إن أردت ...) بیان مى کند تا به این نکته اشاره کند که: ابلاغ دین پس از این مرحله، بر من لازم و ضرورى نیست. ۶- امر به معروف و نهى از منکر ، در صورتى که احتمال تأثیر در آن نباشد ، واجب نیست. «و لاینفعکم نصحى إن أردت أن أنصح لکم إن کان الله یرید أن یغویکم» ۷- هدایت یابى انسانها و گمراه شدن آنان ، از خواست و اراده خداوند خارج نیست. «و لاینفعکم نصحى ... إن کان الله یرید أن یغویکم» ۸- نوح(ع) پیامبرى خیرخواه و دلسوز مردم «لاینفعکم نصحى إن أردت أن أنصح لکم» ۹- کفرپیشگان قوم نوح ، او را خیرخواه نمى دانستند و تعالیمش را سودمند نمى پنداشتند. «ینوح قد جدلتنا ... إن أردت أن أنصح لکم» اشراف قوم نوح ، تلاشهاى مستمر نوح(ع) را جدل (جرّ و بحث) نامیدند; ولى او در مقابل ، تعبیر نصیحت را به کار برد تا پندار آنان را تخطئه کند. ۱۰- مؤثر بودن نصیحتها در آدمى ، در گرو توفیق و خواست خداوند است. «و لاینفعکم نصحى ... إن کان الله یرید أن یغویکم» ۱۱- خداوند ، پروردگار انسانها و تدبیرکننده امور ایشان است. «هو ربکم» ۱۲- اغواى گمراهان پس از اتمام حجت بر آنان و عنادورزى ایشان ، پرتوى از ربوبیت خداوند است. «إن کان الله یرید أن یغویکم هو ربکم» ۱۳- بازگشت انسانها به سوى خداوند است. «و إلیه ترجعون» ۱۴- بازگشت انسانها به خدا ، پرتوى از ربوبیت اوست. «هو ربکم و إلیه ترجعون» ۱۵- بازگشت انسانها به خدا ، قهرى و اجتناب ناپذیر است. «و إلیه ترجعون» برداشت فوق ، از مجهول بودن فعل «ترجعون» استفاده شده است. ۱۶- نپذیرفتن نصیحتهاى پیامبران ، زمینه گرفتار شدن به کیفرهاى اخروى است. «و لاینفعکم نصحى إن أردت أن أنصح لکم ... هو ربکم و إلیه ترجعون» از هدفهاى بیان این حقیقت که نصیحت ناپذیران به خدا بازمى گردند ، هشدار دادن آنان به عذابهاى اخروى است.
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۱۷- «عن أبى الحسن الرضا(ع) قال: قال الله فى قوم نوح: «و لاینفعکم نصحى إن أردت أن أنصح لکم إن کان الله یرید أن یغویکم» قال: الأمر إلى الله یهدى و یضلّ; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۱۴۳، ح ۱۶; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۴۹، ح ۶۲.] از امام رضا(ع) روایت شده است که: خداوند ]از قول نوح [درباره قومش فرمود: اگر خدا بخواهد گمراهتان کند و من بخواهم شما را نصیحت کنم، نصیحت من براى شما سودى ندارد. امام فرمود: کار به دست خداست، او هدایت مى کند و گمراه مى سازد».

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۷)
  • اراده انسان، مقهور اراده پروردگار+۱ آیه
  • عدم تاثیر اراده نوح(علیه السلام) برای نصیحت قوم خود، در صورت اراده خلاف ان از سوی خدا+۱ آیه
  • استقامت نوح(علیه السلام) در تبلیغ و دعوت قوم خود به پرستش خداوند+۲ آیه
  • خیرخواهی، از اوصاف پیامبران و مبلّغان راستین، در ابلاغ معارف الهی+۴ آیه
  • تربیت انسانها، از جانب خداوند
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۸ آیه
  • لزوم استقامت، در راه تبلیغ دین و انجام دادن رسالت دینی+۲ آیه
  • اثربخش نبودن نصایح نوح(علیه السلام) به قومش، در صورت اراده خدا بر اغوا و اضلال انان+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی بازگشت انسانها به سوی او، پس از زندگی دنیا
  • اتمام حجّت خدا قبل از اغوای گمراهان، مقتضای ربوبیّت وی
  • قوم نوح، مردمی گمراه+۱ آیه
  • لجاجت و حق ناپذیری قوم نوح، عامل گمراهی انان+۱ آیه
  • عملکرد انسانها، منشا واگذاشتن انان به حال خود و سرگردانی انان+۳ آیه
  • کفرورزی قوم نوح، به رغم مشاهده دلایل روشن و نصایح نوح(علیه السلام)موجب ورود انها در جرگه ستمگران+۳ آیه
  • گمراهی ضلالت پیشگان قوم نوح از سوی خدا پیامد لجاجت و حق ناپذیری ایشان+۱ آیه
  • گمراهی ضلالت پیشگان از سوی خدا سزا و کیفر لجاجت ایشان+۲ آیه
  • غرق شدن در دریا کیفر کفر قوم نوح علیرغم شنیدن دلایل و نصایح روشنگر نوح(علیه السلام)+۴ آیه
  • بی اثر بودن نصیحت نوح(علیه السلام) به قوم خویش، در صورت تثبیت گمراهی انان (بی بهره بودن انان از رحمت الهی)
  • مُرید/ اسما و صفات+۱ آیه
  • خواست انسان، مقهور خواست و مشیت خداوند+۱ آیه
  • ناکارامدی نصایح نوح علیه السلام در قومش، به جهت اراده خداوند بر تعلّق گمراهی انان
  • نافع نبودن موعظههای نوح علیه السلام برای قومش، در صورت تعلّق مشیّت خدا بر گمراهی انان
  • مشیّتهای الهی، برخاسته از ربوبیّت او+۱ آیه
  • بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد
  • حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد
  • اعتقاد به معاد، از تعالیم نوح علیه السلام به قوم خود+۱ آیه
  • نصیحت و خیرخواهی هنگام معاشرت و ارشاد مردم، مورد توصیه خداوند+۴ آیه
  • بیتاثیری نصیحتها در ادمی، در صورت عدم تعلّق خواست خداوند
  • لزوم موعظه و ارشاد مردم، مشروط به سودمندی ان+۲ آیه
  • بیتاثیری موعظههای نوح علیه السلام در قومش، به جهت عدم تعلّق مشیّت خداوند به ان+۱ آیه
  • تاثیر نصیحت ناصحان، مشروط به نصیحتپذیر بودن انسانها
  • اراده الهی بر گمراهی قوم نوح، بر اثر لجاجت انان، موجب بی تاثیری نصیحت ان حضرت در انان+۱ آیه
  • نوح علیه السلام از پیامبران ناصح و خیرخواه قوم خود+۲ آیه
  • تاثیر نصیحت نوح علیه السلام به قومش، منوط به عدم اراده خداوند بر اضلال ان قوم بر اثر لجاجت انها+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند و بازگشت انسانها به سوی او، از نصایح نوح علیه السلام به قوم خویش+۱ آیه
  • ناصح بودن نوح علیه السلام، فقط در جهت مصالح و منافع مردم+۳ آیه
  • اجر و مزد نخواستن نوح علیه السلام در نصیحت و خیرخواهی برای قوم خویش+۱ آیه
  • اراده الهی بر گمراهی قوم نوح، بر اثر لجاجت انان، موجب بی تاثیری نصیحت ان حضرت در انان+۱ آیه
  • نصیحت و خیرخواهی برای مردم، روشی مطلوب برای دعوت و تبلیغ دین+۴ آیه
  • اتمامحجّت نوح علیه السلام با قوم خود+۲ آیه
  • اعتقاد نوح علیه السلام به تدبیر امور، از جمله هدایت و گمراهی افراد به دست خداوند+۱ آیه
  • خداوند، مرجع و مورد بازگشت همه انسانها به اعتقاد نوح علیه السلام+۱ آیه
  • نوح علیه السلام، پیامبری خیرخواه و دلسوز+۳ آیه
  • بیاثر بودن مواعظ نوح علیه السلام نسبت به قومش، در صورت اراده خدا بر اضلال انان+۱ آیه
  • ناامیدی کامل نوح علیه السلام از ایمان قومش+۱ آیه
  • وجوب استقامت در راه تبلیغ دین و انجام دادن رسالت دینی+۱ آیه
  • هدایت انسانها، به دست خدا و در اختیار او+۳ آیه
واژه‌ها