سوره هود، آیه ۳۵ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۵
أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَعَلَيَ إِجْرَامِي وَ أَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تُجْرِمُونَ
(مشرکان) میگویند: «او [= محمد (ص)] این سخنان را بدروغ به خدا نسبت داده است! «بگو: «اگر من اینها را از پیش خود ساخته باشم و به او نسبت دهم، گناهش بر عهده من است؛ ولی من از گناهان شما بیزارم!»
معنی کلمات و عبارات
«أَمْ»: یا این که. آیا. «إِفْتَرَاهُ»: آن را از پیش خود ساخته است و به دروغ به خدا نسبت داده است. فاعل (إِفْتَری) میتواند پیغمبر اسلام باشد، و این آیه به عنوان یک جمله معترضه ذکر شده باشد، و میتواند نوح باشد و قوم او گفته باشند که وی این قصص و اخبار را از پیش خود میگوید. «إِجْرام»: گناهکردن. مجرم به معنی گناهکار، از این واژه است. «بَرِیءٌ»: برکنار. به دور (نگا: یونس / ). متنفّر و بیزار (نگا: انعام / )
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- مشرکان عصر بعثت ، قرآن را ساخته و پرداخته پیامبر(ص) مى پنداشتند. «أم یقولون افتریه»
در اینکه مقصود از ضمیر در «یقولون» چه کسانى هستند، دو نظر ابراز شده است: برخى برآنند که مقصود، مشرکان عصر پیامبر(ص) هستند و گروهى دیگر از مفسران، مراد از آن را کفرپیشگان قوم نوح مى دانند. برداشت فوق براساس نظر اول است. گفتنى است که براین اساس، مخاطب کلمه «قل» پیامبر(ص) و ضمیر مفعولى در «إفتراه» به قرآن و یا خصوص داستان نوح(ع) باز مى گردد.
۲- مشرکان مکه ، سرگذشت نوح و قوم او را ، داستانى ساختگى و بافته پیامبر(ص) مى پنداشتند. «و لقد أرسلنا نوحًا ... أم یقولون افتریه»
برداشت فوق ، براین اساس است که ضمیر مفعولى در «إفتراه» به داستان نوح(ع) و قوم او که در آیات پیشین آمده ، باز گردد.
۳- نسبت دادن مطالب خود ساخته به خداوند جرم و گناه است. «قل إن افتریته فعلىّ إجرامى»
«إفتراء» به معناى دروغ بافتن است و در آن نسبت دادن به دیگرى قید نشده است; ولى قرینه هاى موجود در آیه شریفه از لحاظ این قید در «إفتراه» و «إفتریته» حکایت دارد. بنابراین «إن افتریته ...»; یعنى، اگر آن را من بافته باشم و به خدا نسبت دهم ... .
۴- خداوند ، تعلیم دهنده پیامبر(ص) در چگونه پاسخ دادن به مشرکان و چگونه برخورد کردن با ایشان «أم یقولون افتریه قل إن افتریته فعلىّ إجرامى و أنا برىءٌ مما تجرمون»
برداشت فوق ، از کلمه «قل» استفاده شده است.
۵- هر کس مسؤول عملکرد خویش است و تنها خودش به خاطر گناهش مؤاخذه مى شود. «إن افتریته فعلىّ إجرامى»
«إجرام» به معناى ارتکاب و کسب گناه است. تقدیم «علىّ» بر «إجرامى» حکایت از حصر دارد; یعنى ، گناه افترا (اگر افترایى باشد) تنها متوجه من است نه دیگرى.
۶- شرک ورزى و پرستش غیر خدا ، جرم و گناه است. «و أنا برىءٌ مما تجرمون»
چون مخاطبان «تجرمون» مشرکان و پرستش کنندگان غیر خدا هستند ، مى توان گفت: منظور از گناه در جمله «تجرمون» شرک ورزى و پرستش غیر خداست. قابل ذکر است که «ما» در «مما» مصدریه مى باشد; یعنى: أنا برىءٌ من إجرامکم.
۷- اعلام بیزارى پیامبر(ص) از شرک ورزى مشرکان مکه و گناهان آنان «و أنا برىءٌ مما تجرمون»
۸- ضرورت حفظ مواضع و ابراز پایبندى به عقاید دینى ، دربرخورد با مخالفان دین «إن افتریته فعلىّ إجرامى و أنا برىءٌ مما تجرمون»
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۳۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۳۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۳۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۴۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۲–۳۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
مشرکان مکه و قصه نوحگناه شرک عبادیاستقامت در عقیدهتبری از گناهتهمتهای مشرکان مکهاعلام تبری محمدروش برخورد با دشمنان دینویژگیهای مجازاتشخصی بودن مجازاتگناه افترا به خداروش برخورد با مشرکانموارد جرممشرکان صدر اسلام و قرآناهمیت دینداریاستقامت در دینداریتهمت دروغگویی به محمدبینش مشرکان صدراسلامافترا به محمدتبری از شرکافترا به قرآنبینش مشرکان مکهمسؤولیت انسان هاکیفر گناهموارد گناهمحمد و مشرکانمعلم محمدتعالیم خداآثار عمل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
- استقامت نوح(علیه السلام) در تبلیغ و دعوت قوم خود به پرستش خداوند+۴ آیه
- مجرم بودن اشراف قوم نوح، زمینهای برای ایمان نیاوردن انان
- ساختگی دانستن قران از افترای مشرکان به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۱۰ آیه
- لزوم استقامت، در راه تبلیغ دین و انجام دادن رسالت دینی+۴ آیه
- حرمت افترا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱۰ آیه
- تکذیب قران و دروغ پنداشتن ان، از سوی مشرکان+۷ آیه
- عظمت گناه پرستش غیر خدا، به اندازه تمام گناهان
- افترا و بهتان زدن، عملی قبیح از نظر عقل+۱۲ آیه
- افتراهای قوم نوح به ان حضرت، از مصادیق جرم و گناه انان
- مبرّا بودن نوح(علیه السلام) از افتراهای ناروای قوم به وی
- عصیان و گناه قوم نوح و مخالفت انان با دستورات نوح(علیه السلام)
- کافران، از جمله گناهکاران و تبهکاران
- افترا به خدا و بدعت از گناهان
- دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل اتّهام افترا زدن مشرکان به خدا+۹ آیه
- ساختگی دانستن قران، از افتراهای مشرکان به پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله+۹ آیه
- ادّعای کافران، درباره افترا و ساختگی بودن قران، از جانب محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
- مبارزه کافران با محمّد صلی الله علیه و اله، به وسیله تهمت دروغگویی به ایشان+۸ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور اعلام یگانگی خداوند و اظهار بیزاری از شرک و معبودهای دروغین مشرکان+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور اعلام ثبات و قاطعیّت عملی بر ایین خود در برابر کفّار+۴ آیه
- وجوب استقامت در راه تبلیغ دین و انجام دادن رسالت دینی+۴ آیه