سوره هود، آیه ۴۰ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۶
حَتَّى إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَ فَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِنْ كُلٍ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَ أَهْلَكَ إِلاَّ مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَ مَنْ آمَنَ وَ مَا آمَنَ مَعَهُ إِلاَّ قَلِيلٌ
(این وضع همچنان ادامه یافت) تا آن زمان که فرمان ما فرا رسید، و تنور جوشیدن گرفت؛ (به نوح) گفتیم: «از هر جفتی از حیوانات (از نر و ماده) یک زوج در آن (کشتی) حمل کن! همچنین خاندانت را (بر آن سوار کن) -مگر آنها که قبلاً وعده هلاک آنان داده شده [= همسر و یکی از فرزندانت]- و همچنین مؤمنان را!» اما جز عده کمی همراه او ایمان نیاوردند!
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
تفسیر (۱۷)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۶۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۰ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۰ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۰–۴۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۰
روایات و احادیث
۱۹- «عن أبى عبدالله(ع) قال: لما أراد الله عزوجل هلاک قوم نوح عقم أرحام النساء أربعین سنة فلم یولد فیهم مولود فلما فرغ نوح من اتخاذ السفینة أمره الله أن ینادى بالسریانیة لایبقى بهیمة و لا حیوان إلاّ حضر [إلى أن قال ]فصاحت إمرأته لما فار التّنّور فجاء نوح إلى التّنّور فوضع علیها طیناً و ختمه حتى أدخل جمیع الحیوان السفینة ثم جاء إلى التّنّور ففضّ الخاتم و رفع الطین ...; [منبع: تفسیرقمى، ج ۱، ص ۳۲۶; بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۱۲، ح ۶.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: آن گاه که خداوند عزوجل اراده کرد قوم نوح را هلاک کند، به مدت چهل سال زنان را عقیم کرد; در نتیجه فرزندى در میان آنان به دنیا نیامد. پس هنگامى که نوح از ساختن کشتى فارغ شد خداوند به وى امر کرد که با زبان سریانى ندا کند که: هیچ چهارپا و حیوانى باقى نماند مگر آنکه حاضر شوند... هنگامى که تنور فوران کرد، زنِ نوح فریادى کشید. پس نوح به طرف تنور آمد و بر تنور گِل زد و او را مهر کرد تا حیوانات را به داخل کشتى برد سپس به طرف تنور آمد و مهر را شکست و گِل را برداشت...». ۲۰- «عن أبى جعفر(ع) قال [فى وصف مسجد الکوفة]:... و منه فار التّنّور ...; [منبع: کافى ، ج ۳ ، ص ۴۹۳ ، ح ۹; تفسیرعیاشى ، ج ۲- ، ص ۱۴۷ ، ح۲۳.] از امام باقر(ع) روایت شده است که [در وصف مسجد کوفه] فرمود: ... از مسجد کوفه تنور فوران کرد ...». ۲۱- «عن أبى عبدالله(ع) قال: جائت إمرءة نوح إلیه و هو یعمل السفینة فقالت له: إن التّنّور قد خرج منه ماء فقام إلیه مسرعاً حتى جعل الطبق علیه فختمه بخاتمه فقام الماء، فلما فرغ نوح من السفینة جاء إلى خاتمه ففضّه و کشف الطبق ففار الماء; [منبع: تفسیرعیاشى، ج ۲، ص ۱۴۷، ح۲۲; نورالثقلین، ج۲، ص۳۵۶، ح ۸۳.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: همسر نوح درحالى که شوهرش مشغول ساختن کشتى بود، به نزد او آمد و گفت: تنور آب درآورده. نوح باسرعت بر سر تنور رفت و سرپوشى بر روى آن گذاشت و با مُهر خود آن را ممهور کرد. پس آب ایستاد. هنگامى که از ساختن کشتى فارغ شد مهر خود را شکست و سرپوش را کنار زد; پس آب فوران کرد». ۲۲- «عن أبى عبدالله(ع) قال: حمل نوح(ع) فى السفینة الأزواج الثمانیة التى قال الله عزوجل: «ثمانیة أزواج من الضأن اثنین و من المعز اثنین و من الإبل اثنین و من البقر اثنین» فکان من الضأن اثنین زوج داجنة یربّیها الناس و الزوج الأخر الضأن التى تکون فى الجبال الوحشیّة ... و من المعز اثنین زوج داجنة ... والزوج الأخر الظبى التى تکون فى المفاوز و من الإبل اثنین البخاتى والعراب و من البقر اثنین زوج داجنة للناس و الزوج الآخر البقر الوحشیة; [منبع: کافى، ج ۸، ص ۲۸۴، ح ۴۲۷; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۵۸، ح ۹۱.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: نوح هشت زوجى را که خدا فرموده «ثمانیة أزواج من الضأن اثنین ...» در کشتى قرار داد: از میش دو جفت یک جفت اهلى که مردم تربیت مى کنند و جفت دیگر وحشى که در کوههاست ... و از بز دو جفت: یکى اهلى ... و دیگرى آهو که در بیابانهاست و از شتر دو جفت: یکى بخاتى (شتر خراسانى که از شتر عربى و شتر فالج به وجود آید) و دیگرى عربى و از گاو دو جفت: یکى اهلى و دیگرى وحشى». ۲۳- «عن أبى عبدالله(ع): لماأراد الله عزوجل هلاک قوم نوح... کان الذین آمنوا به من جمیع الدنیا ثمانین رجلاً فقال الله عزوجل:«... و ما آمن معه إلاّ قلیل»...; [منبع: تفسیرقمى، ج ۱، ص ۳۲۷; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۵۷- ، ح ۸۵.] از امام صادق(ع) روایت شده است: هنگامى که خداى عزوجل اراده کرد قوم نوح را هلاک کند ... کسانى که به او ایمان آورده بودند در همه دنیا هشتاد مرد بودند. پس خداوند عزوجل فرمود: ... و ما آمن معه إلاّ قلیل ...». ۲۴- «عن أبى عبد الله(ع): ... و کانت لنوح إبنة رکبت معه فى السفینة ...; [منبع: تفسیر قمى ، ج ۱ ، ص ۳۲۸; نورالثقلین ، ج ۲- ، ص ۳۷۰ ، ح ۱۴۳.] از امام صادق (ع) روایت شده است: نوح دخترى داشت که با آن حضرت سوار کشتى شد».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۸)
- فوران اب از تنور در طوفان نوح(علیه السلام)+۲ آیه
- طغیان اب فرو ریخته از اسمان و جوشیده از زمین به صورتی خارقالعاده در طوفان نوح(علیه السلام)+۴ آیه
- نابودی قوم نوح در اثر طغیان اب به فرمان الهی+۵ آیه
- فوران اب از تنور به صورت خارقالعاده در طوفان نوح(علیه السلام)+۲ آیه
- جوشش اب تنور، اغاز تحوّلی بزرگ در قومنوح+۳ آیه
- اب، وسیلهای برای نابودی قوم نوح در طوفان نوح(علیه السلام)+۹ آیه
- جا دادن دوتا از هر جُفت حیوان در کشتی فرمان خداوند به نوح(علیه السلام)+۱ آیه
- مؤمنان قوم نوح، گروهی اندک+۳ آیه
- رهایی اقلّیّت مؤمن قوم نوح از نابودی
- کفر اکثریّت قوم نوح+۴ آیه
- نابودی اکثریّت قوم نوح در اثر کفر و تکذیب ان حضرت+۶ آیه
- فوران اب از تنور در طوفان نوح، به امر خداوند+۲ آیه
- طغیان اب در طوفان نوح به فرمان خداوند+۴ آیه
- نابودی قوم نوح در اثر طغیان اب به فرمان الهی+۷ آیه
- انذار نوح(علیه السلام) به کافران قوم خویش، از گرفتارشدن به عذاب خوارکننده در دنیا+۱ آیه
- ایمان برخی از امّتهای پیشین، عامل رهایی انان از عذاب استیصال+۲ آیه
- ایمان گروهی از قوم نوح(علیه السلام) به رسالت وی+۴ آیه
- استفاده نوح(علیه السلام) از کشتی، برای حمل و نقل همراهان خویش+۹ آیه
- حمل و نقل یک جفت (نر و ماده) از حیوانات، در کشتی نوح، هنگام توفان+۴ آیه
- اهمّیّت حفظ حیوانات، از خطر انقراض و نابودی
- بردن انواع حیوانات به کشتی و حفظ انها از غرق شدن، به وسیله نوح(علیه السلام)، پس از پیدایش نشانه توفان (فوران اب تنور)
- قانون زوجیّت، میان حیوانات
- نر یا ماده بودن، از ملاکهای طبقه بندی حیوانات
- قصّه نوح(علیه السلام)، از اخبار غیبی خدا به محمّد(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- سرنشینان کشتی نوح (مؤمنان)، مشمول رحمت الهی+۱ آیه
- برخورداری مؤمنان، از رحمت خداوند+۱ آیه
- موظّف بودن نوح(علیه السلام) به سوار کردن یک جفت از هر حیوان به کشتی خود+۱ آیه
- پیروزی نوح(علیه السلام) و یارانش بر مخالفان دلیلی بر غلبه نهایی صابران بر کافران+۳ آیه
- امکان عذاب الهی بودن بلایای طبیعی، مانند طوفان+۲ آیه
- کفر به خداوند، موجب عذاب با طوفان+۳ آیه
- نجات مؤمنان قوم نوح، از طوفان
- خداوند، منشا نجات انسانها از طوفان+۲ آیه
- ظلم و ستمگری قوم نوح، از عوامل هلاکت انان با طوفان+۲ آیه
- جوشش ابهایی سیل اسا، نمونه ای از عذابهای خداوند بر قوم نوح+۴ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۱ آیه
- پیوند خانوادگی با انبیا فاقد تاثیر در نجات از عذاب الهی+۳ آیه
- غرق شدن پسر نوح، در امواج کوهْ، مانندِ توفان+۲ آیه
- غرق شدن همسر نوح، در حادثه توفان+۲ آیه
- نجات انواع حیوانات از غرق شدن، با اوردن انان به داخل کشتی، از وظایف نوح(علیه السلام)+۲ آیه
- ایمان تعداد بسیار اندکی از قوم نوح، به یکتایی خداوند و رسالت نوح(علیه السلام)+۳ آیه
- رهایی و نجات اقلّیّت مؤمن قوم نوح، از هلاکت و نابودی+۲ آیه
- نجات اقلّیّت مؤمن قوم نوح، از حادثه توفان، پرتویی از مغفرت و رحمت الهی+۱ آیه
- کفر اکثریّت قوم نوح+۴ آیه
- نابودی اکثریّت کافر قوم نوح، با حادثه توفان+۴ آیه
- منع شدن اکثریّت کفرپیشه قوم نوح، از سوار شدن بر کشتی ان حضرت
- هلاکت اکثریت قوم نوح با غرق شدن در اب، سرنوشتی حتمی و قضای الهی برای انان+۱ آیه
- عذاب و هلاکت قوم نوح، با غرق شدن در اب+۱۳ آیه
- ظهور خشم و غضب خداوند بر قوم نوح، برای هلاکت انان، با جوشیدن چشمه ها از زمین و بالا امدن اب+۱ آیه
- غرق شدن قوم نوح در موج و اب جوشیده از تنور، به سبب استهزا کردن ان حضرت+۲ آیه
- کفر قوم نوح، عامل به هلاکت رسیدن انان با غرق شدن در اب+۱۴ آیه
- نابودی قوم نوح با طغیان اب و غرق شدن انان در اب با فرمان خداوند+۸ آیه
- سوار شدن مؤمنان قوم نوح بر کشتی ان حضرت و نجات انان از عذاب+۳ آیه
- کشتی، دارای سابقه طولانی، در تاریخ بشر+۷ آیه
- خداوند، تعیین کننده زمان بارگیری کشتی نوح و سوار و پیاده شدن مسافران ان+۳ آیه
- نوح(علیه السلام) مامور سوار کردن یک جفت (نر و مادّه)، از هر حیوانی، به کشتی خود+۴ آیه
- کشتی نوح، دارای هشتاد مسافر از پیروان ان حضرت+۱ آیه
- کفرپیشگان و ستمگران قوم نوح، ممنوع از سوار شدن بر کشتی نجات+۳ آیه
- نوح(علیه السلام)، موظّف به سوار کردن خانواده خود (غیر از همسرش) به کشتی
- کشتی نوح، موجب نجات نوح(علیه السلام) و همراهانش، از توفان پدید امده+۸ آیه
- کفرپیشگی اکثر قوم نوح+۴ آیه
- کفرورزی قوم نوح، سبب هلاکت و نابودی انها+۶ آیه
- حادثه توفان نوح علیه السلام و نجات یافتن وی و همراهانش، ارایه معجزهای تاریخی و عبرت اموز+۹ آیه
- نجات نوح علیه السلام و همراهانش از هلاکت و غرق شدن، پرتوی از مغفرت و رحمت پروردگار+۱ آیه
- ایمان موجب مغفرت و امرزش الهی+۱ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از مغفرت و امرزش الهی+۱ آیه
- گروهی از قوم نوح، مؤمن به رسالت وی+۵ آیه
- مؤمنان در کشتی نوح علیه السلام از جمله نجات یافتگان از توفان+۴ آیه
- برخورداری مؤمنان از رحمت خدا+۱ آیه
- نجات مؤمنان از عذاب الهی+۲ آیه
- فوران اب از تنور نوح علیه السلام، حادثهای مهم در توفان و اغاز تحوّلی شگرف در زمین+۲ آیه
- خانواده نوح (غیر از همسر و فرزندش) از جمله همراهان نوح در کشتی و نجاتیافتگان از توفان+۲ آیه
- قصّه نوح علیه السلام از خبرهای غیبی خدا به محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- نوح علیه السلام، مامور سوار کردن یک جفت از هر نوع جنبندگان به کشتی جهت جلوگیری از انقراض انها+۳ آیه
- توفان فراگیر و کشتی نجات، از معجزات نوح علیه السلام+۶ آیه
- ایمان اوردن تعداد اندکی به نوح علیه السلام در عهد ان حضرت+۱ آیه
- ایمان اوردن هشتاد نفر به نوح علیه السلام در دوران رسالت ان حضرت+۱ آیه
- غرق شدن همسر نوح، در حادثه توفان+۱ آیه
- وعده خداوند به نجات خانواده نوح، مبنای درخواست او برای نجات فرزندش