سوره هود، آیه ۴۵ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۶
وَ نَادَى نُوحٌ رَبَّهُ فَقَالَ رَبِ إِنَ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَ إِنَ وَعْدَكَ الْحَقُ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ
نوح به پروردگارش عرض کرد: «پروردگارا! پسرم از خاندان من است؛ و وعده تو (در مورد نجات خاندانم) حق است؛ و تو از همه حکمکنندگان برتری!»
معنی کلمات و عبارات
«وَ نَادَی نُوحٌ»: برخی حرف واو را برای ترتیب زمانی نمیدانند و این دعا و تضرّع را پیش از غرقشدن پسر نوح و به دنبال گفتگوی نوح با کنعان میدانند. برخی بعد از غرق شدن پسر نوح میدانند که نوح به سبب مهر پدری مردن فرزند را از یاد برده است. یا این که چون به قدرت مطلقه خدا ایمان داشته فرزند خود را از آستان او خواسته است. «أَحْکَمُ الْحَاکِمِینَ»: آگاهترین و دادگرترین و استوارترین کسانی که داوری و دادگری و فرمانروائی از ایشان انتظار میرود (نگا: مائده / ، اعراف / ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- نوح(ع) در پى حایل شدن امواج آب میان او و فرزندش ، با شفاعت به درگاه خدا ، خواستار نجات وى شد. «و حال بینهما الموج ... و نادى نوح ربه فقال رب إن ابنى من أهلى»
جمله «فلاتسئلن» (در آیه چهل و ششم) حاکى است که: نوح(ع) خواستار نجات فرزندش از غرق شدن بود. براین اساس دعا و التجاى آن حضرت پیش از غرق شدن فرزندش بود و لذا برخى از مفسران جمله «نادى نوح ربه ...» را بر «حال بینهما الموج» عطف گرفته اند.
۲- التجا به مقام ربوبى ، از آداب دعاست. «و نادى نوح ربه فقال رب»
۳- خداوند ، نوح(ع) را به نجات افراد خانواده اش نوید داده بود. «إن ابنى من أهلى و إن وعدک الحق»
مصداق مورد نظر براى «وعدک» نجات خانواده نوح از حادثه طوفان است که جمله «قلنا احمل ... و أهلک» بیانگر نوید به آن بود.
۴- خداوند ، به تمامى وعده هاى خویش وفا مى کند. «و ان وعدک الحق»
حق بودن وعده ، به این است که: آنچه مورد وعده قرار گرفته امرى درست و به جا باشد و نیز وعده کننده به آن ، پایبند بوده و بدان وفا کند.
۵- نوح(ع) ، براساس وعده خداوند به نجات افراد خانواده اش و التزام خداوند به وعده هاى خویش ، خواستار نجات فرزندش شد. «إن ابنى من أهلى و إن وعدک الحق»
۶- حکم و قضاوت خداوند ، متقن ترین و عادلانه ترین حکمها و قضاوتهاست. «و أنت أحکم الحکمین»
۷- نوح(ع) ، پس از طرح استدلال خویش براى لزوم نجات فرزندش ، حکم و قضاوت آن را به خداوند واگذار کرد. «إن ابنى من أهلى و إن وعدک الحق و أنت أحکم الحکمین»
۸- نوح(ع) ، انسانى تسلیم شده در برابر خدا و قضاوتهاى او «إن ابنى من أهلى ... و أنت أحکم الحکمین»
هر چند استدلال حضرت نوح(ع) مستلزم این نتیجه بود که: نجات فرزندش براساس وعده خدا امرى لازم است، ولى در کلامش به این نتیجه تصریح نکرد; بلکه به جاى آن، حکم و قضاوت الهى را نسبت به آنچه خود و یا دیگران مى اندیشند و قضاوت مى کنند، متقن تر و عادلانه تر خواند تا به تسلیم بودن خویش در برابر خدا و قضاوتهاى او، اعتراف کرده باشد.
تفسیر (۱۷)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۶۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۵–۴۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
إتقان قضاوت خداإلتجا در دعابشارت نجات خانواده نوحشفاعت از پسر نوحشفاعت نوحعادلانه ترین قضاوتنوح و نجات پسر نوح و نجات خانواده نوحنوح و وعده های خداوعده نجات خانواده نوحانقیاد نوحاحتجاج نوحاحکم الحاکمینبشارت به نوحوفای خدا به وعدهویژگیهای قضاوت خدادعای نوحعواطف پدریقضاوت خداعدالت خداحتمیت وعده های خداقصه نوحآداب دعابشارتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۰)
- استعانت نوح(علیه السلام) از خدا برای رهایی فرزندش، و عدم اجابت ان+۱ آیه
- استغاثه پدر و مادر مؤمن از خداوند، برای رهایی فرزند خویش از انحراف و کجروی+۱ آیه
- استغفار و امرزشطلبی نوح(علیه السلام)، در پی درخواست نجات فرزندش از غرق شدن+۲ آیه
- . احکمالحاکمین
- استغاثه نوح(علیه السلام) به درگاه خداوند، جهت نجات فرزند خویش از غرق شدن
- نوح(علیه السلام)، تحت تربیت ویژه خداوند+۷ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۶ آیه
- نااگاهی نوح(علیه السلام) از فساد فرزندش، عامل تقاضای حضرت، از خدا برای نجات وی+۱ آیه
- پرهیز از عمل جاهلانه، پند و موعظه خداوند به حضرت نوح(علیه السلام)+۱ آیه
- حقّانیّت و تخلّفناپذیری وعده الهی+۱ آیه
- ایمان به حقّانیّت وعده خداوند، انگیزه نوح(علیه السلام)برای توقّع نجات فرزندش، با عنایت پروردگار
- انحراف و کفر، در افراد خانواده نوح+۲ آیه
- خداوند، بهترین حکم کننده و برترین داور
- ربوبیّت خدا، اقتضاکننده تضرّع در برابر او، برای نجات از گرفتاری+۱ آیه
- داوری نهایی میان حق پذیران و حق ناپذیران، از اثار ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود+۳ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی ارایه شکواییه، به درگاه او+۳ آیه
- یاد ربوبیّت خدا، از اداب سخن گفتن با او+۴ آیه
- گفتگوی خدا با نوح(علیه السلام)، در مورد نااهل بودن فرزندش و هلاکت وی+۱ آیه
- ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۵ آیه
- بیان حاجت و به زبان اوردن نیازها به هنگام دعا، امری مطلوب+۱ آیه
- دعای نوح(علیه السلام)، برای نجات فرزندش
- استعاذه نوح(علیه السلام) به خداوند، برای دور ماندن از دعا و درخواستهای بیجا+۱ آیه
- ایمان به برتری پاداشهای الهی برای مؤمنان و صاحبان عمل صالح، زمینه ساز زهدورزی انان
- سؤال نوح(علیه السلام) از خداوند، برای نجات فرزندش از توفان+۱ آیه
- استعاذه نوح(علیه السلام) به خداوند، از سؤال غیر عالمانه خود برای نجات فرزندش+۱ آیه
- شفاعت خواهی نوح(علیه السلام) از خدا برای رهایی فرزندش از غرق شدن+۱ آیه
- ردّ وساطت نوح(علیه السلام) برای نجات فرزندش+۱ آیه
- بی تاثیر بودن شفاعت در مورد محکومان به عذاب حتمی، از جانب خدا+۸ آیه
- شفاعت نوح(علیه السلام) به درگاه الهی، برای نجات فرزند خود از عذاب و غرق شدن+۳ آیه
- حتمیّت عذاب، مایه محرومیّت از شفاعت+۱۰ آیه
- شکوه نوح(علیه السلام)، از اجابت نشدن دعایش در نجات پسرش+۱ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضای ارایه شکواییّه به درگاه او+۳ آیه
- دعای نوح(علیه السلام) با صدایی بلند و رسا برای نجات پسرش
- تضرّع نوح(علیه السلام) به درگاه خدا، در پی غرق شدن پسرش+۱ آیه
- پاسخ خداوند به نوح(علیه السلام) مبنی بر مستحق بودن پسرش، برای غرق شدن+۲ آیه
- دعای نوح(علیه السلام) برای نجات فرزندش، از جانب خداوند
- استغاثه نوح(علیه السلام) به درگاه خداوند، جهت نجات فرزند خویش، از غرق شدن با کافران+۱ آیه
- نوح(علیه السلام)، نااگاه به تباهی و فساد فرزند ناخلف خویش+۱ آیه
- اگاه نبودن نوح(علیه السلام) به حکیمانه نبودن نجات فرزند فاسدش از حادثه توفان+۱ آیه
- نوح(علیه السلام)، نااگاه به گسستن پیوند فرزندی کنعان با او، بر اثر اعمال فسادانگیزش+۱ آیه
- قوم نوح، مردمی ظالم و ستم پیشه+۵ آیه
- فرمان خدا به اسمان، برای قطع باران، پس از هلاکت و غرق قوم نوح+۱ آیه
- فرمان خداوند به زمین، برای فرو بردن اب خود، در پی هلاکت قوم نوح با غرق شدن در اب+۱ آیه
- به هلاکت رسیدن و عذاب قوم نوح با امواج اب، و غرق شدن در ان به سبب ظلم انان+۴ آیه
- کفرپیشگان و ستمگران قوم نوح، ممنوع از سوار شدن بر کشتی نجات+۳ آیه
- کنعان، فردی فاسد و تبهکار+۲ آیه
- کفر فرزند نوح، موجب سلب پیوندهای خانوادگی وی با نوح(علیه السلام)+۲ آیه
- شفاعت نوح(علیه السلام) نزد خدا، برای نجات کنعان
- نکوهش خداوند از نوح(علیه السلام) به دلیل شفاعت، در مورد کنعان+۲ آیه
- استعانت نوح علیه السلام از خدا برای رهایی فرزندش از غرق شدن و ردّ ان از سوی خداوند+۱ آیه
- استغفار نوح علیه السلام از درخواست نابجای خود، مبنی بر نجات فرزندش از غرق شدن+۱ آیه
- تضرّع نوح علیه السلام به درگاه الهی، در پی غرق شدن پسرش+۱ آیه
- وجود انحراف، در برخی افراد خانواده نوح+۱ آیه
- اعتقاد نوح علیه السلام به عادلانه بودن حکم خداوند و اتقان ان
- دعای نوح علیه السلام به درگاه خداوند، مبنی بر اهل بودن فرزندش و نجات وی از غرق
- سرزنش نوح علیه السلام از سوی خداوند، به جهت درخواست غیر مسیولانه برای نجات فرزندش+۱ آیه
- شفاعت نوح علیه السلام، برای فرزندش در پیشگاه پروردگار
- نهی شدن نوح علیه السلام از شفاعت برای فرزندش+۱ آیه
- ردّ شفاعت نوح علیه السلام برای نجات فرزندش+۱ آیه
- شِکوه نوح علیه السلام، از اجابت نشدن دعایش در نجات فرزندش+۱ آیه
- دعوت نوح علیه السلام با صدای بلند و رسا برای نجات فرزندش
- گفتگوی نوح علیه السلام با خدا، مبنی بر اهل بودن فرزندش و جواب ردّ خدا مبنی بر نااهل بودن وی+۱ آیه
- پرهیز از عمل جاهلانه، پند و موعظه خداوند به نوح علیه السلام+۱ آیه
- نوحه و ناله بسیار نوح علیه السلام، فلسفه نامگذاری ان حضرت به این نام (نوح)+۸ آیه
- احساس خسران نوح علیه السلام در صورت محرومیّت از مغفرت و رحمت الهی+۱ آیه
- وعده خداوند به نوح علیه السلام مبنی بر نجات او و اهلش از توفان+۱ آیه
- حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان+۱ آیه
- نوح علیه السلام معتقد به حقانیت و تحقق وعدههای الهی
- وعده خداوند به نجات خانواده نوح، مبنای درخواست او برای نجات فرزندش+۱ آیه