آیه ۴۳ سوره هود

سوره هود، آیه ۴۳ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۶

قَالَ سَآوِي إِلَى جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْمَاءِ قَالَ لاَ عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلاَّ مَنْ رَحِمَ وَ حَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ

گفت: «بزودی به کوهی پناه میبرم تا مرا از آب حفظ کند!» (نوح) گفت: «امروز هیچ نگهداری در برابر فرمان خدا نیسست؛ مگر آن کس را که او رحم کند!» در این هنگام، موج در میان آن دو حایل شد؛ و او در زمره غرق‌شدگان قرار گرفت!

معنی کلمات و عبارات
«سَآوِی»: پناه خواهم برد. منزل و مأوی خواهم ساخت. «عاصِمَ»: بازدارنده و حفظ‌کننده. این واژه می‌تواند به معنی ذی‌عصمت، یعنی محفوظ و مصون باشد، و معنی چنین شود: امروز هیچ کسی از مرگ نجات پیدا نمی‌کند مگر آن کسی که مشمول رحمت خدا گردد. «حَالَ بَیْنَهُمَا»: میان آن دو حائل شد و میان آن دو جدائی انداخت (نگا: انفال / ، سبأ / ).
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- پسر نوح ، دعوت او را (گرایش به توحید و ...) نپذیرفت و از سوار شدن بر کشتى امتناع کرد. «یبنىّ ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین. قال سأوى إلى جبل یعصمنى من الماء» ۲- فرزند نوح ، مأوا گرفتن در کوه را مایه نجات از حادثه طوفان مى پنداشت. «قال سأوى إلى جبل یعصمنى من الماء» «اُوىّ» (مصدر آوى) به معناى رجوع کردن و منضم شدن و جاى گرفتن است و «عصمة» (مصدر یعصم) به معناى منع کردن و بازداشتن است. بنابراین «سأوى ...»; یعنى ، به زودى به کوهى مى روم که مرا از [خطر] این آب باز دارد. ۳- سرزمینى که نوح و قومش در آن سکونت داشتند ، منطقه اى کوهستانى بود. «قال سأوى إلى جبل یعصمنى من الماء» نکره آوردن «جبل» نشانگر آن است که پسر نوح ، کوه مخصوصى را در نظر نداشت; بلکه تصمیمش بر آن بود که کوه مناسبى را برگزیند. بنابراین در اطراف وى کوههاى متعددى وجود داشت و این نشانه کوهستانى بودن آن منطقه است. ۴- نوح(ع) ، فرزندش را از بى ثمربودن صعود بر کوه و منحصر بودن راه نجات در بهره جستن از امداد الهى ، آگاه ساخت. «لاعاصم الیوم من أمر الله إلاّ من رحم» ۵- هیچ چیز و هیچ کس ، جز خداوند رحمان ، توانا بر نجات افراد از حادثه طوفان نوح نبود. «قال لاعاصم الیوم من أمر الله إلاّ من رحم» ظاهر جمله «لاعاصم ...» این است که «من رحم» استثنا از «لاعاصم» باشد. در این صورت باید گفت: مراد از «من رحم» رحم کننده ، یعنى خداوند است نه کسى که مورد رحمت قرار مى گیرد; یعنى: لاعاصم ... الا الراحم و هو الله. ۶- حادثه طوفان نوح ، عذابى برخاسته از فرمان خدا «لا عاصم الیوم من أمر الله» مراد از «أمر الله» همان حادثه طوفان و عذاب نازل شده بر قوم نوح است. تعبیر کردن از عذاب به «أمر الله» بیانگر آن است که آن عذاب به امر و فرمان الهى ، تحقق یافت. ۷- همه موجودات ، مقهور اراده و خواست خداوندند. «لا عاصم الیوم من أمر الله» ۸- نجات یافتن از حوادثى چون طوفان نوح (عذابهاى الهى) ، جز در سایه رحمت الهى ، امکان پذیر نیست. «لا عاصم الیوم من أمر الله إلاّ من رحم» ۹- نوح(ع) و همراهان او در کشتى ، بهره مندان از رحمت خدا «لا عاصم الیوم من أمر الله إلاّ من رحم» ۱۰- موجهایى کوه پیکر ، میان نوح(ع) و فرزندش حایل شد و مانع ادامه گفتوگوى آنان با یکدیگر گردید. «قال لا عاصم الیوم من أمر الله ... و حال بینهما الموج» «ال» در «الموج» عهد ذکرى و اشاره به همان امواج کوه پیکر (موج کالجبال) است. ۱۱- امواج سهمگین طوفان ، فرزند نوح را پیش از آنکه به کوهى پناه برد ، در خود فرو برد و هلاک کرد. «و حال بینهما الموج فکان من المغرقین» ۱۲- کفرپیشگان قوم نوح ، در طوفان آب غرق شدند و به هلاکت رسیدند. «فکان من المغرقین»
تفسیر (۱۷)
روایات و احادیث

۱۳- «صفوان بن مهران الجمّال عن الصادق جعفربن محمد - علیه السلام - قال: سار و أنا معه فى القادسیة حتى أشرف على النجف فقال: هو الجبل الذى اعتصم به إبن جدّى نوح علیه السلام فقال: «سآوى إلى جبل یعصمنى من الماء»... فغار فى الأرض ...; [منبع: من لایحضره الفقیه، ج ۲، ص ۳۵۱، ح ۱، ب ۲۱۸; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۶۳، ح ۱۱۷.] صفوان بن مهران جمّال از امام صادق(ع) نقل مى کند و مى گوید: من با امام صادق(ع) در سرزمین قادسیه همراه بودم تا به نجف نزدیک شد; پس فرمود: نجف جاى کوهى است که فرزند جدّم نوح به آن پناهنده شد و گفت: «سآوى إلى جبل یعصمنى من الماء» ... پس آن کوه در زمین فرو رفت...». ۱۴- «قال أبوعبدالله(ع): ... غرق جمیع الدنیا إلاّ موضع البیت ...; [منبع: تفسیرقمى ، ج ۱ ، ص ۳۲۸; نورالثقلین ، ج ۲-  ، ص ۳۶۴ ، ح ۱۱۸.] امام صادق(ع) فرمود: ... [در طوفان نوح] همه دنیا غرق شد مگر جایگاه خانه خدا ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
  • زیر اب رفتن تمام مناطق مرتفع در طوفان نوح(علیه السلام) در مدّتی کوتاه+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح در امواج طوفان+۱ آیه
  • اب، وسیلهای برای نابودی قوم نوح در طوفان نوح(علیه السلام)+۳ آیه
  • طغیان اب در طوفان نوح به فرمان خداوند+۲ آیه
  • عصیان و نافرمانی پسر نوح(علیه السلام)، از دعوت پدرش+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح(علیه السلام)، در حادثه توفان+۱ آیه
  • کوه پناهگاه خیالی پسر نوح برای رهایی از حادثه توفان
  • کوه، پناهگاه خیالی پسر نوح، برای رهایی از حادثه توفان
  • کوهها، پناهگاه طبیعی انسانها
  • سکونت قوم نوح، در منطقه کوهستانی
  • شفاعت نوح(علیه السلام) به درگاه الهی، برای نجات فرزند خود از عذاب و غرق شدن+۳ آیه
  • حتمیّت عذاب، مایه محرومیّت از شفاعت+۴ آیه
  • ماوا گرفتن در کوه، مایه نجات از طوفان، در پندار فرزند نوح+۱ آیه
  • هلاکت و غرق پسر نوح، با طوفان+۱ آیه
  • عاصم / اسماوصفات+۲ آیه
  • غرق شدن پسر نوح در امواج طوفان+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح، در امواج کوهْ، مانندِ توفان+۲ آیه
  • دعوت نوح(علیه السلام) از پسرش به ایمان، قبل از غرق شدن او+۱ آیه
  • کفر پسر نوح و تخلّفش از پدر، موجب غرق شدن او+۱ آیه
  • تضرّع نوح(علیه السلام) به درگاه خدا، در پی غرق شدن پسرش+۱ آیه
  • پاسخ خداوند به نوح(علیه السلام) مبنی بر مستحق بودن پسرش، برای غرق شدن+۲ آیه
  • نجات از غرق شدن در توفان، با پناه اوردن به کوه، راه انتخاب شده پسر نوح+۱ آیه
  • بی فایده بودن پناه اوردن به کوه، در نجات پسر نوح، از غرق شدن+۱ آیه
  • فسادپیشگی فرزند نوح، موجب هلاکت وی، در حادثه توفان+۲ آیه
  • عذاب و هلاکت قوم نوح، با غرق شدن در اب+۳ آیه
  • غرق شدن قوم نوح در موج و اب جوشیده از تنور، به سبب استهزا کردن ان حضرت+۱ آیه
  • کفر قوم نوح، عامل به هلاکت رسیدن انان با غرق شدن در اب+۴ آیه
  • پسر نوح، از زمره کافران گرفتار به عذاب الهی+۱ آیه
  • کوه، پناهگاهی امن و مطمین، جهت درامان ماندن از غرق شدن، در پندار کنعان+۱ آیه
  • پسر نوح، در زمره ستمکاران+۵ آیه
  • عصیان و نافرمانی کنعان از دعوت پدرش، در امر سوار شدن بر کشتی و ایمان اوردن به خدا+۱ آیه
  • غرق شدن کنعان، در حادثه توفان+۳ آیه
  • گفتگوی کنعان با نوح(علیه السلام) درباره سوار شدن وی بر کشتی نجات و دست برداشتن از کفر+۱ آیه
  • تمرّد ورزیدن کنعان از درخواست نوح(علیه السلام) در گفتگو با ان حضرت+۱ آیه
  • ارتفاع و بلندی کوهها در زمین+۲ آیه
  • کوه، پناهگاه مناسب، در نظر پسر نوح، برای رهایی از حادثه توفان
  • غرق شدن کافران قوم نوح در توفان، کیفر گناهان انان+۱ آیه
  • عصیان و نافرمانی کنعان (پسر نوح) از فرمان پدر+۱ آیه
  • موج دریا، موجب حایل شدن میان نوح علیه السلام و پسرش+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح، در پی امواج کوه پیکر و پی در پی، مورد هشدار ان حضرت+۱ آیه
  • غرق شدن کفرپیشگان قوم نوح، در پی امواج سهمگین توفان+۱ آیه
  • حرکت کشتی نوح، از میان امواج کوه پیکر+۱ آیه
  • امواج، سبب بروز خطر و ناامنی+۱ آیه
  • اعتقاد و باور نوح علیه السلام از نجات نیافتن افراد از خطر امواج و توفان، مگر با امداد الهی+۱ آیه
  • غفلت پسر نوح از خطر امواج توفان و غرق شدن در ان، با پناه بردن به کوه+۱ آیه
  • در امان نماندن پسر نوح از امواج سهمگین توفان و قرار گرفتن وی در زمره غرقشدگان+۱ آیه
  • نجات از خطر امواج متلاطم دریا و غرق شدن در ان، در صورت تعلق رحمت الهی+۱ آیه
  • عصیان و نافرمانی پسر نوح، از دعوت پدرش+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح، در حادثه توفان+۱ آیه
  • کوه، پناهگاه خیالی پسر نوح، جهت نجات از حادثه توفان+۱ آیه
  • کفر پسر نوح، موجب غرق شدن وی+۱ آیه
  • تضرّع نوح علیه السلام به درگاه الهی، در پی غرق شدن پسرش+۱ آیه
  • گفتگوی نوح علیه السلام با پسرش، مبنی بر سوار شدن به کشتی و سخن وی در پناه بردن از کوه+۱ آیه
واژه‌ها