سوره هود، آیه ۴۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۶
وَ هِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبَالِ وَ نَادَى نُوحٌ ابْنَهُ وَ كَانَ فِي مَعْزِلٍ يَا بُنَيَ ارْكَبْ مَعَنَا وَ لاَ تَكُنْ مَعَ الْكَافِرِينَ
و آن کشتی، آنها را از میان امواجی همچون کوهها حرکت میداد؛ (در این هنگام،) نوح فرزندش را که در گوشهای بود صدا زد: «پسرم! همراه ما سوار شو، و با کافران مباش!»
معنی کلمات و عبارات
«تَجْرِی بِهِمْ»: کشتی سرنشینانش را در میان امواجی چون کوه، حرکت میداد. «فِی مَعْزِلٍ». در کناری. در گوشهای. «مَعْزِلٍ». جای جداگانه. مکانی دور افتاده. اسم مکان از عزلت است.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- پیروان نوح ، پس از شروع طوفان و درپى فرمان او ، به کشتى سوار شدند. «و قال ارکبوا فیها ... و هى تجرى بهم»
جمله «هى تجرى ...» عطف بر جمله اى مقدر است که به خاطر وضوح و اختصار در کلام ذکر نشده است; یعنى: فرکبوا فیها و هى تجرى بهم.
۲- جوشش آبهاى زیرزمینى و ریزش باران در حادثه طوفان نوح ، تشکیل دهنده دریایى عظیم و پرتلاطم «و هى تجرى بهم فى موج کالجبال»
وجود موجهایى همانند کوهها ، حکایت از به وجود آمدن دریایى بزرگ از آب دارد.
۳- کشتى نوح ، او و همراهانش را در میان موجهاى عظیمى بسان کوهها ، به پیش مى برد. «و هى تجرى بهم فى موج کالجبال»
«موج» اسم جنس است و بر یک موج و نیز موجهاى متعدد و کثیر اطلاق مى شود از آن جا که در آیه شریفه ، کلمه «موج» به «جبال» (کوهها ) تشبیه شده ، معلوم مى شود مراد از آن ، امواج متعدد و کثیر است.
۴- کشتى نوح ، سفینه اى بسیار مقاوم و برخوردار از بهترین اصول فنى و تکنیکى «و هى تجرى بهم فى موج کالجبال»
۵- فرزند نوح ، به هنگام حرکت کشتى ، با فاصله اى نسبتاً دور از کشتى بسر مى برد. «و نادى نوح ابنه و کان فى معزل»
متعلق «معزل» أبیه و یا الفلک مى باشد. بنابراین «و کان ...»; یعنى ، فرزند نوح در کنارى و به دور از پدرش یا کشتى بسر مى برد.
۶- فرزند نوح ، على رغم مشاهده دریایى از آب خروشان ، از همراهى با نوح(ع) و سوار شدن بر کشتى نجات ، کناره گرفت. «و هى تجرى بهم فى موج کالجبال و نادى نوح ابنه و کان فى معزل»
وقوع جمله «و نادى نوح» پس از «هى تجرى بهم ...» گویاى این است که گفتوگوى حضرت نوح(ع) با فرزندش، پس از بالا آمدن آب و حرکت کشتى بوده است جمله و «حال بینهما الموج» - در آیه بعد - مؤید این معنا مى باشد. قابل ذکر است که برخى از مفسران، جمله «نادى نوح ...» را عطف بر «قال ارکبوا ...» دانسته و گفته اند: گفتوگوى یاد شده، پیش از حادثه طوفان و بالا آمدن آب بوده است.
۷- نوح(ع) با فریادى رسا و بلند ، فرزندش را براى سوار شدن به کشتى فرا خواند. «نادى نوح ابنه و کان فى معزل یبنىّ ارکب معنا»
«نداء» بلند کردن صدا و ابراز کردن آن است (مفردات راغب).
۸- نوح(ع) در آستان غرق شدن فرزندش ، وى را به ایمان و یکتاپرستى دعوت کرد. «یبنىّ ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین»
مراداز «مَعَنا» همراهىو معیت عقیدتى است نه جسمانى; زیرا جمله «ارکب» در دلالت بر همراهى و معیت جسمانى کافى بود. بنابراین اگر مراد از «مَعَنا» مجرد همراهى با نوح و پیروان او باشد، آوردن کلمه «مَعَنا» ضرورتى نداشت. جمله «و لاتکن ...» مؤید این معناست.
۹- نوح(ع) به ایمان آوردن فرزندش امیدوار بود و آن را محتمل مى شمرد. «یبنىّ ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین»
۱۰- سوارشدن بر کشتى نوح ، نشانه ایمان و تخلف از آن ، نشانه و دلیل کفر بود. «ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین»
۱۱- فرزند نوح ، تا زمان حادثه طوفان نه در صف مؤمنان بود و نه در زمره کافران.* «نادى نوح ابنه و کان فى معزل یبنىّ ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین»
برخى برآنند که مراد از کنار بودن فرزند نوح (و کان فى معزل)، کنارگیرى وى از صف مؤمنانو جبهه کافران است; یعنى، نه ایمان آورده بود ، و نه اظهار تکذیب مى کرد.
تفسیر (۱۷)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۴۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۶–۶۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۲–۴۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
امیدواری نوحاوامر نوحدعوت از پسر نوحنشانه های ایمان قوم نوحنشانه های کفر قوم نوحپسر نوح قبل از طوفانپسر نوح و ایمانپسر نوح و کشتیکشتی نوح در دریاعظمت طوفان نوحاستحکام کشتی نوححرکت کشتی نوحپسر نوح هنگام طوفانپیروان نوح در کشتیویژگیهای کشتی نوحدعوتهای نوحدعوت به ایماندعوت به توحید عبادیقصه نوح
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۳)
- ایجاد موجهای کوهاسا در طوفان نوح(علیه السلام)
- غرق شدن پسر نوح در امواج طوفان+۱ آیه
- جوشش اب تنور، اغاز تحوّلی بزرگ در قومنوح+۳ آیه
- مهربانی نوح(علیه السلام) نسبت به فرزندش هنگام دعوت او به سوار شدن
- استفاده نوح(علیه السلام) از احساسات پدری، برای هدایت پسرش
- عصیان و نافرمانی پسر نوح(علیه السلام)، از دعوت پدرش+۱ آیه
- غرق شدن پسر نوح(علیه السلام)، در حادثه توفان+۱ آیه
- پسر نوح(علیه السلام)، فردی فاسد و تبهکار+۱ آیه
- نوح(علیه السلام)، دارای پسری کفرپیشه و فاسد+۱ آیه
- تراکم و ارتفاع امواج دریایی حاصل شده از توفان نوح(علیه السلام)، مانند کوه
- تراکم و ارتفاع امواج دریایی حاصل شده از توفان نوح(علیه السلام)، مانند کوه
- شفاعت نوح(علیه السلام) به درگاه الهی، برای نجات فرزند خود از عذاب و غرق شدن+۳ آیه
- حتمیّت عذاب، مایه محرومیّت از شفاعت+۴ آیه
- فراخواندن نوح(علیه السلام) برای سوار شدن بر کشتی، با صدای بلند فرزندش
- امکان عذاب الهی بودن بلایای طبیعی، مانند طوفان+۱ آیه
- ماوا گرفتن در کوه، مایه نجات از طوفان، در پندار فرزند نوح+۱ آیه
- هلاکت و غرق پسر نوح، با طوفان+۱ آیه
- کافران، مردمانی ستم پیشه و ظالم+۲ آیه
- کفر، ظلم و کافران، مردمی ستم پیشه+۲ آیه
- غرق شدن پسر نوح در امواج طوفان+۱ آیه
- غرق شدن پسر نوح، در امواج کوهْ، مانندِ توفان+۲ آیه
- دعوت نوح(علیه السلام) از پسرش به ایمان، قبل از غرق شدن او+۱ آیه
- کفر پسر نوح و تخلّفش از پدر، موجب غرق شدن او+۱ آیه
- نجات از غرق شدن در توفان، با پناه اوردن به کوه، راه انتخاب شده پسر نوح+۱ آیه
- بی فایده بودن پناه اوردن به کوه، در نجات پسر نوح، از غرق شدن+۱ آیه
- استغاثه نوح(علیه السلام) به درگاه خداوند، جهت نجات فرزند خویش، از غرق شدن با کافران+۱ آیه
- فسادپیشگی فرزند نوح، موجب هلاکت وی، در حادثه توفان+۲ آیه
- کفر قوم نوح، موجب هلاکت و عذاب شدن انان از سوی خداوند+۵ آیه
- کفر قوم نوح، عامل به هلاکت رسیدن انان با غرق شدن در اب+۵ آیه
- حرکت کشتی نوح، در میان امواج کوه پیکر دریا+۱ آیه
- مسافران کشتی نوح، تنها مؤمنان قوم وی+۲ آیه
- کافران، مردمی ستم پیشه+۱ آیه
- پسر نوح، از زمره کافران گرفتار به عذاب الهی+۱ آیه
- قوم نوح، از مصادیق کفرپیشگان+۳ آیه
- کفرورزی قوم نوح، سبب هلاکت و نابودی انها+۹ آیه
- کوه، پناهگاهی امن و مطمین، جهت درامان ماندن از غرق شدن، در پندار کنعان+۱ آیه
- استفاده نوح(علیه السلام) از احساسات پدری، برای فراخوانی کنعان، جهت سوار شدن بر کشتی، پس از شروع توفان
- دعوت نوح(علیه السلام) از کنعان، جهت ایمان به خدا
- پسر نوح، در زمره ستمکاران+۵ آیه
- پسر نوح، در زمره ستمکاران+۵ آیه
- عصیان و نافرمانی کنعان از دعوت پدرش، در امر سوار شدن بر کشتی و ایمان اوردن به خدا+۱ آیه
- غرق شدن کنعان، در حادثه توفان+۳ آیه
- کنعان، فردی فاسد و تبهکار+۲ آیه
- کنعان، فردی کفرپیشه
- کفر فرزند نوح، موجب سلب پیوندهای خانوادگی وی با نوح(علیه السلام)+۲ آیه
- گفتگوی کنعان با نوح(علیه السلام) درباره سوار شدن وی بر کشتی نجات و دست برداشتن از کفر+۱ آیه
- تمرّد ورزیدن کنعان از درخواست نوح(علیه السلام) در گفتگو با ان حضرت+۱ آیه
- ارتفاع و بلندی کوهها در زمین+۲ آیه
- تراکم و ارتفاع امواج دریایی پدید امده از توفان نوح(علیه السلام) مانند کوه
- غرق شدن کافران قوم نوح در توفان، کیفر گناهان انان+۱ آیه
- عصیان و نافرمانی کنعان (پسر نوح) از فرمان پدر+۱ آیه
- موج دریا، موجب حایل شدن میان نوح علیه السلام و پسرش+۱ آیه
- غرق شدن پسر نوح، در پی امواج کوه پیکر و پی در پی، مورد هشدار ان حضرت+۱ آیه
- غرق شدن کفرپیشگان قوم نوح، در پی امواج سهمگین توفان+۱ آیه
- حرکت کشتی نوح، از میان امواج کوه پیکر+۱ آیه
- جریان کشتی نوح علیه السلام در میان امواجی همچون کوه+۱ آیه
- حرکت کشتیها در دریا، با وجود خطر امواج در ان+۳ آیه
- امواج، سبب بروز خطر و ناامنی+۳ آیه
- اعتقاد و باور نوح علیه السلام از نجات نیافتن افراد از خطر امواج و توفان، مگر با امداد الهی+۱ آیه
- غفلت پسر نوح از خطر امواج توفان و غرق شدن در ان، با پناه بردن به کوه+۱ آیه
- در امان نماندن پسر نوح از امواج سهمگین توفان و قرار گرفتن وی در زمره غرقشدگان+۱ آیه
- نجات از خطر امواج متلاطم دریا و غرق شدن در ان، در صورت تعلق رحمت الهی+۱ آیه
- اهمیت مهربانی با فرزند و برخورد ملاطفتامیز با وی+۱ آیه
- نوح علیه السلام دارای پسری کفر پیشه، به نام کنعان+۱ آیه
- استفاده نوح علیه السلام از احساسات پدرانه و محبتامیز، برای جذب و هدایت پسرش
- عصیان و نافرمانی پسر نوح، از دعوت پدرش+۱ آیه
- غرق شدن پسر نوح، در حادثه توفان+۱ آیه
- کوه، پناهگاه خیالی پسر نوح، جهت نجات از حادثه توفان+۱ آیه
- کفر پسر نوح، موجب غرق شدن وی+۱ آیه
- دعوت نوح علیه السلام از فرزندش، برای سوار شدن بر کشتی
- دعوت نوح علیه السلام با صدای رسا جهت سوار شدن فرزندش بر کشتی
- گفتگوی نوح علیه السلام با پسرش، مبنی بر سوار شدن به کشتی و سخن وی در پناه بردن از کوه+۱ آیه
- نوحه و ناله بسیار نوح علیه السلام، فلسفه نامگذاری ان حضرت به این نام (نوح)+۵ آیه