آیه ۴۴ سوره هود

سوره هود، آیه ۴۴ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۶

وَ قِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ وَ يَا سَمَاءُ أَقْلِعِي وَ غِيضَ الْمَاءُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ اسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِ وَ قِيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

و گفته شد: «ای زمین، آبت را فرو بر! و ای آسمان، خودداری کن! و آب فرو نشست و کار پایان یافت و (کشتی) بر (دامنه کوه) جودی، پهلو گرفت؛ و (در این هنگام،) گفته شد:» دور باد قوم ستمگر (از سعادت و نجات و رحمت خدا!)»

معنی کلمات و عبارات
«إبْلَعِی»: فرو خور. قورت بده. «أَقْلِعِی»: از بارش و ریزش بایست. بند بیا. أَقْلَعَ عَنْ کَذا: کَفَّ عَنْهُ وَ تَرَکَهُ. «غِیضَ»: از میان برده شد. فعل (غاضَ) به صورت لازم و متعدّی استعمال می‌شود. در اینجا متعدّی و مجهول است. «قُضِیَ الأمْرُ»: فرمان اجرا گردید. کار پایان گرفت. «إِسْتَوَتْ»: استقرار یافت. «الْجُودِیِّ»: نام کوهی است که آن را کوه کارد و یا اکراد نزدیک موصل در شمال عراق، کوه ماسیس از سلسله جبال آرارات در ارمنستان، و کوهی در قلمرو قبیله طی در عربستان دانسته‌اند. «بُعْداً»: هلاک (نگا: هود / و و ) مفعول مطلق فعل محذوفی است و اصل آن چنین است: بَعُدُوا بُعْداً. دورشدن از رحمت خدا.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- خداوند ، درپى غرق شدن کافران قوم نوح ، به زمین فرمان داد تا آبهاى خود (آبهاى زیرزمینى) را فرو برد. «فکان من المغرقین. و قیل یأرض ابلعى ماءک» مراد از «ماءک» آبهایى است که تا پیش از طوفان در منابع زیرزمینى وجود داشت و به امر خداوند بر سطح زمین ظاهر شده بود. اضافه کلمه «ماء» به ضمیر «ک» گویاى این معناست. ۲- پس از حادثه طوفان نوح و غرق شدن کفرپیشگان ، آسمان از ناحیه خداوند فرمان یافت تا از بارش باز ایستد. «فکان من المغرقین. و قیل ... یسماء أقلعى» اقلاع (مصدر أقلعى) به معناى خوددارى کردن است. مراد از خوددارى کردن آسمان - به قرینه مقام - قطع باران مى باشد. ۳- حادثه طوفان نوح از جوشش آبهاى زیرزمینى و ریزش باران از آسمان، ایجاد شد. «یأرض ابلعى ماءک و یسماء أقلعى» ۴- با فرمان الهى به آسمان و زمین ، آبها کاسته شد ، جریان طوفان نوح تمام شد و کشتى نجات ، به سلامت بر کوه جودى مستقر گردید. «و غیض الماء و قضى الأمر واستوت على الجودى» ۵- زمین ، آسمان و همه عوامل هستى ، در اختیار خدا و گوش به فرمان او هستند. «یأرض ابلعى ماءک و یسماء أقلعى و غیض الماء» ۶- دورى از رحمت خدا در سراى آخرت ، امرى تقدیر شده براى کفرپیشگان و ستمگران قوم نوح «فکان من المغرقین ... و قیل بعدًا للقوم الظلمین» «بُعداً» مفعول مطلق براى فعل محذوف (لیبعد) مى باشد و جمله در اصل چنین بوده: و قیل لیبعد بُعداً القوم الظالمون; یعنى، و گفته شد که ستمگران قوم نوح باید از رحمت خدا دور باشند و از آن جا که آنان در دنیا عذاب شدند، معلوم مى شود مراد از جمله «و قیل ...» دورى از رحمت خدا در آخرت است. ۷- گرفتار شدن کفرپیشگان و ستمکاران به عذاب دنیوى ، موجب رهایى آنان از عذاب اخروى نیست. «فکان من المغرقین ... و قیل بعدًا للقوم الظلمین» بیان عذاب اخروى کفرپیشگان ، پس از بیان گرفتارى آنان به عذاب دنیوى ، اشاره به این نکته دارد که: نباید گمان شود اگر کافران به کیفر دنیوى و عذاب استیصال گرفتار شدند ، از عذابهاى اخروى رهایى خواهند یافت. ۸- کفر، ستمگرى است و کفر پیشگان ستمگرند. «و قیل بعدًا للقوم الظلمین»
تفسیر (۱۷)
روایات و احادیث

۹- «عن أبى عبدالله(ع) ... أمر الله الأرض أن تبلع مائها و هو قوله «و قیل یا أرض ابلعى مائک ...» ... فبلعت الأرض ماءها فأراد ماء السماء أن یدخل فى الأرض فامتنعت الأرض من قبولها و قالت: إنما أمرنى الله عز و جل أن أبلع مائى فبقى ماء السماء على وجه الأرض و استوت السفینة على جبل الجودى و هو بالموصل جبل عظیم، فبعث الله جبرئیل فساق الماء إلى البحار حول الدنیا ... ; [منبع: تفسیرقمى، ج ۱، ص ۳۲۸; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۶۴- ، ح ۱۱۸.] [در مورد طوفان نوح] از امام صادق(ع) روایت شده است که: خداوند به زمین فرمان داد تا آب خود را فرو برد و این سخن خداست که فرمود: «... یا أرض ابلعى مائک ...»... پس زمین آب خود را فرو برد. آبى که از آسمان آمده بود خواست در زمین فرو رود، زمین از قبول آن امتناع کرد و گفت: خداى عزوجل مرا فرمان داده فقط آب خود را فرو ببرم، پس آب آسمان روى زمین باقى ماند و کشتى بر کوه جودى قرار گرفت و آن کوه بزرگى است در موصل. پس خداوند جبرئیل را برانگیخت و او آبها را به دریاهاى اطراف دنیا سوق داد ...». ۱۰- «عن المفضل قال: قلت لأبى عبدالله(ع)  ... کم لبث نوح و من معه فى السفینة حتى نضب الماء و خرجوا منها؟ فقال: لبثوا فیها سبعة أیام و لیالیها و طافت بالبیت ثم استوت على الجودى...; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص۱۴۶، ح۲۱; بحارالأنوار، ج۱۱، ص ۳۳۳، ح ۵۶.] مفضل گوید: به امام صادق(ع) گفتم: ... چه مدتى نوح و همراهان در کشتى ماندند تا آب فرو نشست و از کشتى خارج شدند؟ فرمود: هفت شبانه روز در کشتى ماندند و کشتى بر خانه خدا طواف کرد، سپس بر کوه جودى استقرار یافت ...». ۱۱- «عن أبى عبدالله(ع) ... قال الله تعالى للأرض: «ابلعى ماءک» فبلعت ماءها من مسجد الکوفة کما بدأ الماء منه و تفرّق الجمع الذى کان مع نوح فى السفینة...; [منبع: تهذیب الأحکام، ج ۶، ص ۲۳، ح ۸، ب ۷; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۶۴، ح ۱۱۹.] از امام صادق(ع) روایت شده که خداوند [در طوفان نوح ]به زمین گفت: «آب خود را فرو ببر». زمین آب خود را از مسجد کوفه فرو برد، همان گونه که از آن جا هم آغاز به بیرون آمدن کرده بود و گروهى که با نوح در کشتى بودند متفرق شدند...». ۱۲- «عن الصادق(ع) انه قال: یوم النیروز هو الیوم الذى استوت فیه سفینة نوح(ع) على الجودى; [منبع: بحارالأنوار ، ج ۱۱ ، ص ۳۴۲ ، ح ۸۰; بحارالأنوار ، ج ۵۶ ، ص ۹۲ ، ح ۱.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: روز نوروز روزى است که کشتى نوح بر کوه جودى استقرار یافت».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۳)
  • خداوند، نازل کننده اب باران از اسمان+۲ آیه
  • طغیان اب فرو ریخته از اسمان و جوشیده از زمین به صورتی خارقالعاده در طوفان نوح(علیه السلام)+۳ آیه
  • نابودی قوم نوح در اثر طغیان اب به فرمان الهی+۵ آیه
  • زیر اب رفتن تمام مناطق مرتفع در طوفان نوح(علیه السلام) در مدّتی کوتاه+۱ آیه
  • خشکیدن ابها پس از طوفان نوح(علیه السلام) به فرمان خدا
  • جوشش اب تنور، اغاز تحوّلی بزرگ در قومنوح+۴ آیه
  • تسلیم شدن اسمان به فرمان خدا برای باریدن در طوفان نوح(علیه السلام)
  • اسمان، مبدء نزول باران+۱ آیه
  • اطاعت اسمانها از فرمان پروردگار و متوقّف شدن ریزش باران از ان، پس از طوفان نوح(علیه السلام)
  • اطاعت زمین از فرمان خداوند مبنی بر فرو بردن ابهای خود پس از طوفان نوح(علیه السلام)
  • فرمان خدا به اسمان برای قطع باران پس از غرق قوم نوح
  • فرمان خداوند به زمین برای فروبردن اب خود، درپی غرق شدن قوم نوح
  • فروکش کردن ابهای زمین در طوفان نوح پس از فرمان خداوند+۱ آیه
  • نابودی قوم نوح در اثر طغیان اب به فرمان الهی+۶ آیه
  • باران شدید در توفان نوح(علیه السلام)، زمینهساز عذاب و غرق شدن قومش+۲ آیه
  • فرمان خداوند به اسمان، نسبت به قطع باران عذاب قوم نوح
  • اسمانها، فرمانبر و مسخّر اراده الهی+۴ آیه
  • اسمان و زمین، فرمانبر و مسخّر اراده الهی+۶ آیه
  • استقرار کشتی نوح(علیه السلام) بر روی کوه جودیّ، بعد از پایان توفان
  • اطاعت زمین از فرمان خدا، با فرو بردن ابهای خود، پس از توفان نوح
  • فرمان خداوند به زمین، برای فرو بردن اب خود، در پی غرق شدن قوم نوح
  • سفر نوح(علیه السلام) و همراهانش با کشتی، عامل نجات انان از عذاب الهی+۴ آیه
  • اسمانها، دارای نوعی شعور و ادراک+۵ آیه
  • زمین، دارای نوعی شعور و ادراک+۵ آیه
  • ظلم قوم نوح، عامل نابودی انان با طوفان
  • کافران، مردمانی ستم پیشه و ظالم+۲ آیه
  • کفر، ظلم و کافران، مردمی ستم پیشه+۲ آیه
  • نزول بارانهای طوفان زا از ابزارهای عذاب+۱ آیه
  • باران شدید، زمینه ساز عذاب و غرق شدن قوم نوح+۱ آیه
  • قوم نوح، مردمی ظالم و ستم پیشه+۵ آیه
  • ظالمان قوم نوح، مورد نفرین ان حضرت+۱ آیه
  • کفر قوم نوح، موجب هلاکت و عذاب شدن انان از سوی خداوند+۱ آیه
  • فرمان خدا به اسمان، برای قطع باران، پس از هلاکت و غرق قوم نوح+۱ آیه
  • فرمان خداوند به زمین، برای فرو بردن اب خود، در پی هلاکت قوم نوح با غرق شدن در اب+۱ آیه
  • به هلاکت رسیدن و عذاب قوم نوح با امواج اب، و غرق شدن در ان به سبب ظلم انان+۳ آیه
  • نابودی قوم نوح با طغیان اب و غرق شدن انان در اب با فرمان خداوند+۶ آیه
  • لعن و نفرین بر ظالمان قوم نوح از جانب خداوند، هنگام فرود امدن کشتی ان حضرت بر خاک
  • لعن و نفرین بر ظالمان قوم نوح از جانب ان حضرت، هنگام فرودامدن کشتی بر خاک
  • توقّف کشتی نوح، پس از فرو رفتن اب بر دامنه کوه جودی+۲ آیه
  • کافران، مردمی ستم پیشه+۱ آیه
  • پسر نوح، در زمره ستمکاران+۵ آیه
  • استقرار کشتی نوح بر کوه جودی و پیاده شدن نوح(علیه السلام) و همراهان بر ان، پس از پایان توفان عذاب+۱ آیه
  • هبوط نوح علیه السلام و همراهانش از کشتی در پی فرمان خداوند+۱ آیه
واژه‌ها