آیه ۴۷ سوره هود

سوره هود، آیه ۴۷ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۷

قَالَ رَبِ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَ إِلاَّ تَغْفِرْ لِي وَ تَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

عرض کرد: «پروردگارا! من به تو پناه می‌برم که از تو چیزی بخواهم که از آن آگاهی ندارم! و اگر مرا نبخشی، و بر من رحم نکنی، از زیانکاران خواهم بود!»

معنی کلمات و عبارات
«أَعُوذُ بِکَ»: به تو پناه می‌آورم و خویشتن را در پناه تو می‌دارم. «إِلاّ»: مرکب از (إِنْ) و (لا) است.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- نوح(ع)،از تقاضاى نجات فرزند ناصالحش منصرف شد و آن را امرى نابه جا دانست. «فقال رب إن ابنى من أهلى ... قال رب إنى أعوذبک أن أسئلک ما لیس لى به علم» ۲- پیامبران ، تسلیم امر خدا و مطیع فرمانهاى او ، بدون هیچ تعلل و درنگ «فلاتسئلن ما لیس لک به علم ... قال رب إنى أعوذبک أن أسئلک ما لیس لى به علم» ۳- تمسک و توسل به ربوبیت خداوند ، از آداب دعاست. «قال رب ... إلاّ تغفر لى و ترحمنى أکن من الخسرین» ۴- درخواست امرى نابه جا و غیر حکیمانه از خداوند ، لغزش و خطاست. «قال رب إنى أعوذبک أن أسئلک ما لیس لى به علم» استعاذه و پناه بردن به خداوند ، در موردى است که متعلق آن ، امرى ناپسند و شرّ آفرین باشد. ۵- لزوم استعاذه به خداوند و پناه بردن به او، براى دورماندن از درخواستهاى نابه جا از او «قال رب إنى أعوذبک أن أسئلک ما لیس لى به علم» ۶- احتمال غیر حکیمانه بودن درخواست ، در لزوم پرهیز از تقاضاى آن از درگاه خداوند کافى است. «إنى أعوذبک أن أسئلک ما لیس لى به علم» علم نداشتن به حکیمانه بودن درخواست - که مفاد «ما لیس لى به علم» است - شامل موردى که انسان حتى گمان به مصلحت دارد ولى هنوز به مرتبه علم و اطمینان نرسیده است ، نیز مى شود. ۷- نوح(ع) ، با پى بردن به نادرستى تقاضاى خود (نجات فرزندش) خواهان آمرزش و رحمت الهى شد. «إلاّ تغفر لى و ترحمنى أکن من الخسرین» ۸- نوح(ع) ، رهایى خویش از زیان کارى را در گرو مغفرت و رحمت الهى مى دانست. «إلاّ تغفر لى و ترحمنى أکن من الخسرین» ۹- همگان ، حتى پیامبران الهى براى نیل به سعادت ، نیازمند مغفرت و رحمت الهى اند. «إلاّ تغفر لى و ترحمنى أکن من الخسرین» ۱۰- زیان کارى و خسارت واقعى انسان ، در عدم آمرزش گناهان و شامل نشدن رحمت خداوند بر اوست. «و إلاّ تغفر لى و ترحمنى أکن من الخسرین» ۱۱- مغفرت و رحمت خداوند ، جلوه اى از ربوبیت اوست. «قال رب ... و إلاّ تغفر لى و ترحمنى» ۱۲- آمرزیده شدن گناهان ، زمینه ساز شمول رحمت الهى است.* «إلاّ تغفر لى و ترحمنى» برداشت فوق، از تقدیم مغفرت بر رحمت، استفاده شده است.
تفسیر (۱۶)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۱)
  • پناه بردن نوح(علیه السلام) به خدا از درخواستهای جاهلانه
  • پناهبردن نوح(علیه السلام) به خدا از درخواستهای جاهلانه+۱ آیه
  • توجه به ربوبیت خداوند از اداب استغفار+۵ آیه
  • امرزشخواهی نوح(علیه السلام) از خدا، به سبب درخواست نابجای رهایی فرزندش از غرق شدن+۱ آیه
  • استغفار نوح(علیه السلام) برای خویش+۳ آیه
  • استغفار و امرزشطلبی نوح(علیه السلام)، در پی درخواست نجات فرزندش از غرق شدن+۲ آیه
  • اعتقاد نوح(علیه السلام) به زیانکاری خویش، در صورت پذیرفته نشدن استغفارش از سوی پروردگار
  • نوح(علیه السلام)، تحت تربیت ویژه خداوند+۵ آیه
  • موعظه، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۵ آیه
  • استعاذه نوح(علیه السلام) به خدا، از درخواست بیجا و ناشی از جهل+۱ آیه
  • دعا برای جلب رحمت الهی، امری مطلوب+۷ آیه
  • پذیرش موعظه، امری مطلوب و پسندیده+۱ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خدا، برانگیزاننده انسان، به پناه بردن به او+۳ آیه
  • ربوبیّت خدا، مقتضی استغفار به درگاه او+۷ آیه
  • ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود+۱۴ آیه
  • یاد ربوبیّت خدا، از اداب سخن گفتن با او+۲ آیه
  • گفتگوی خدا با نوح(علیه السلام)، در مورد نااهل بودن فرزندش و هلاکت وی+۱ آیه
  • احساس خسارت نوح(علیه السلام)، در صورت محرومیّت وی از مغفرت الهی، در پی درخواست بی جای خود، برای رهایی فرزندش
  • احساس خسارت نوح(علیه السلام)، در صورت محرومیّت وی از رحمت الهی، در پی درخواست بی جای خود، برای رهایی فرزندش
  • اعتراف نوح(علیه السلام) به مصونیّت خویش از خسارت، در صورت بهره مندی از امرزش الهی
  • اعتراف نوح(علیه السلام) به مصونیّت خویش از خسارت، در صورت بهره مندی از رحمت الهی
  • محرومیت از امرزش الهی، سبب خسران+۲ آیه
  • محرومیت از رحمت الهی، سبب خسران+۳ آیه
  • بهره مندی از امرزش الهی، عامل مصونیّت از خسران+۲ آیه
  • بهره مندی از رحمت الهی، عامل مصونیّت از خسران+۳ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۱۴ آیه
  • دعا برای جلب رحمت الهی، امری مطلوب+۸ آیه
  • استعاذه نوح(علیه السلام) به خداوند، برای دور ماندن از دعا و درخواستهای بیجا+۱ آیه
  • استعاذه نوح(علیه السلام) به خداوند، از سؤال غیر عالمانه خود برای نجات فرزندش+۱ آیه
  • محدودیّت علم و اگاهی نوح(علیه السلام)+۳ آیه
  • نجات از خسران و زیانکاری، از پیامدهای مغفرت+۲ آیه
  • محرومان از غفران و رحمت پروردگار، از زیان کاران
  • امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند+۷ آیه
  • موعظه، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
  • پناه بردن نوح علیه السلام به خدا، از درخواستهای غیر عالمانه+۱ آیه
  • استغفار نوح علیه السلام برای خویش+۳ آیه
  • استغفار نوح علیه السلام از درخواست نابجای خود، مبنی بر نجات فرزندش از غرق شدن+۱ آیه
  • اعتقاد نوح علیه السلام به غفران الهی و بخشش گناهان بندگان
  • دعا و استعاذه نوح علیه السلام به درگاه الهی برای امرزش وی، جهت درخواستهای نابجا از پروردگار+۱ آیه
  • احساس خسران نوح علیه السلام در صورت محرومیّت از مغفرت و رحمت الهی+۱ آیه
واژه‌ها