سوره هود، آیه ۵۴ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۸
إِنْ نَقُولُ إِلاَّ اعْتَرَاكَ بَعْضُ آلِهَتِنَا بِسُوءٍ قَالَ إِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ وَ اشْهَدُوا أَنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ
ما (درباره تو) فقط میگوییم: بعضی از خدایان ما، به تو زیان رسانده (و عقلت را ربوده) اند!» (هود) گفت: «من خدا را به شهادت میطلبم، شما نیز گواه باشید که من بیزارم از آنچه شریک (خدا) قرارمیدهید...
معنی کلمات و عبارات
«إِعْتَرَاکَ ... بِسُوءٍ»: بلائی بر سر تو آورده است. دیوانهات نموده است. «بَرِیءٌ»: بیزار. سالم. «مِمَّا تُشْرِکُونَ»: از چیزهائی که شریک خدایشان میدانید و برخی از پرستش را بدانها اختصاص میدهید. از شرک شما و انباز ورزیدنتان.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- قوم عاد ، پرستشگر معبودهایى متعدد و معتقد به تأثیرگذارى آنها در امور جهان «إن نقول إلاّ اعتریک بعض ءالهتنا بسوء»
تعدد معبودها از کلمه «آلهه» که جمع «إلاه» (معبود) است ، استفاده مى شود.
۲- قوم عاد ، هود(ع) را متهم به اغتشاش روانى کردند و سخنان او را برخاسته از جنون پنداشتند. «إن نقول إلاّ اعتریک بعض ءالهتنا بسوء»
«سوء» به معناى رنج ، سختى ، مرض و آفت و مانند اینهاست. و مراد از آن ، در آیه شریفه - به مناسبت مورد - مرض جنون و مانند آن مى باشد.
۳- قوم عاد ، برخى از آلهه خویش را عامل جنون و اغتشاش روانى هود(ع) مى پنداشتند. «إن نقول إلاّ اعتریک بعض ءالهتنا بسوء»
«إعتراء» به معناى شامل شدن و اصابت کردن است (لسان العرب). و از آن جا که «إعتراء» در آیه شریفه، به وسیله حرف «باء» به مفعول دوم (بسوء) متعدى شده، به معناى رسانیدن و شامل کردن مى باشد. بنابراین جمله «إن نقول ...; یعنى، ما سخنى جز این نمى گوییم که یکى از خدایان ما، مرض و آفتى بر تو افکنده است».
۴- قوم عاد ، براین باور بودند که هر بت و معبودى ، در بخشى از امور کارایى دارد.* «إن نقول إلاّ اعتریک بعض ءالهتنا بسوء»
از اینکه قوم عاد ، ایجاد سوء را به برخى از خدایان نسبت داده اند (بعض ءالهتنا) و نه به همه آنها ، مى توان دریافت که آنان ، هر بت و معبودى را عهده دار انجام کارى خاص مى پنداشتند.
۵- هود(ع) به مشرکان اعلان کرد که از معبودهایشان بیزار است و آنها را منشأ هیچ تأثیرى نمى داند و شایسته پرستش نمى شمارد. «قال ... اشهدوا أنى برىءٌ مما تشرکون»
بیزارى و تنفر هود(ع) از بتها و معبودهاى اهل شرک، به معناى منشأ أثر ندانستن آنها و شایسته عبادت نشمردنشان است. از اینکه هود(ع) در خطاب به مردم نگفت: «اشهدکم»، ولى در گواه خواهى از خداوند گفت: «اُشهد الله» معلوم مى شود مراد از «واشهدوا»، مجرد اعلان است نه شاهد گرفتن مردم.
۶- هود(ع) ، خداوند را بر بى تأثیر دانستن معبودهاى اهل شرک و اعلان بیزارى از آنان ، گواه گرفت. «قال إنى أُشهد الله واشهدوا أنى برىءٌ مما تشرکون»
اشهاد (مصدر اشهد) به معناى گواه گرفتن است.
۷- اعلام انزجار از عقاید باطل و خرافى ، گامى ضرورى براى مبلغان دین «قال إنى أُشهد الله ... أنى برىءٌ مما تشرکون»
۸- قاطعیت و صلابت هود(ع) ، در امر رسالت و مبارزه با شرک و بت پرستى «قال إنى أُشهد الله واشهدوا أنى برىءٌ مما تشرکون»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استشهاد هوداعلان تبری هودتبری از خرافاتتبری از عقیده خباطلعقیده به بتهاقوم عاد و نقش بتهاهود و جنونتهمت جنون به هودقاطعیت هودشرک ستیزی هودمعبودان باطل قوم عادعقیده به معبودان باطلبت پرستی قوم عادتهمتهای قوم عادبینش قوم عادتبری از معبودان باطلهود و قوم عادشرک قوم عادعقیده قوم عادقصه هودگواهی خداتاریخ قوم عادمسؤولیت مبلغان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
- اعتقاد به اخذیت و سلطه خداوند بر تمامی جنبندگان عامل نهراسیدن هود(علیه السلام) از مکر مخالفان+۳ آیه
- تبرّی هود(علیه السلام) از بتپرستی قوم عاد+۱ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت بتهایشان+۳ آیه
- تبرّی هود(علیه السلام) از بتهای قوم عاد+۱ آیه
- بتها ناتوان از هرگونه اقدامی علیه مخالفان خود+۲ آیه
- گواهی گرفتن هود(علیه السلام)، از خدا و قومش بر تبرّی خویش از شرک
- اعلان بیزاری هود(علیه السلام)، از معبودان باطل قوم خویش+۱ آیه
- هود(علیه السلام) و گواهی گرفتن خدا و قومش، برای تبرّی خویش از شرک+۱ آیه
- اعلان بیزاری هود(علیه السلام)، از معبودان باطل قوم خویش+۱ آیه
- پرهیز هود(علیه السلام) از تقیّه به هنگام مواجهه با بتپرستان+۳ آیه
- هود(علیه السلام)، دعوتکننده قوم مشرک خود به توحید+۸ آیه
- هود(علیه السلام)، از گواهان بر توحید+۲ آیه
- مقاومت و جبههگیری مشرکان، در مقابل توحید+۵ آیه
- هود(علیه السلام)، از یکتاپرستان الهی+۱ آیه
- توکّل، مایه پایداری و استقامت انسان، در برابر مخالفتها و سختیها+۵ آیه
- توکّل به خدا، مایه شهامت و شجاعت در برابر دشمن+۵ آیه
- تهمت اختلال روانی (جنون) به هود(علیه السلام)، از زبان قوم عاد
- برخی از خدایان باطل (بتها)، عامل جنون هود(علیه السلام)، از دیدگاه قوم او
- حرمت افترا به هود(علیه السلام)+۴ آیه
- حرمت بت پرستی+۵ آیه
- لزوم تبرّی و بیزاری جستن از شرک+۳ آیه
- تسلّط و سیطره خداوند بر حیوانات، از تعالیم هود(علیه السلام)+۲ آیه
- شجاعت هود(علیه السلام)، در اعلام انزجار از معبودهای قومش و امادگی برای پیامدهای ان+۳ آیه
- توکّل بر خدا، از عوامل شجاعت و پایداری در برابر دشمن+۳ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت بتها، در کنار خدا+۲ آیه
- قاطعیّت و صلابت هود(علیه السلام) در مبارزه با شرک و بت پرستی+۴ آیه
- مقاومت مشرکان، در برابر توحید+۶ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت و معبود بودن بتهای شان+۲ آیه
- بت پرستی قوم عاد، با اعتقاد به تاثیرگذاری بتها، در امور جهان+۱ آیه
- اصرار و پافشاری قوم عاد بر شرکورزی و پرستش غیر خدا+۴ آیه
- شرک و اعتقاد قوم عاد به خدایانی، جز خدای یگانه+۵ آیه
- عجز و ناتوانی قوم عاد و بتهای انان، برای از میان بردن هود(علیه السلام)+۲ آیه
- عقیده قوم عاد به تاثیرگذاری برخی از الهه انان بر بیماری روانی هود(علیه السلام)+۱ آیه
- قوم عاد، پرستشگر معبودانی ساخته و پرداخته اوهام خود و نیاکان خویش+۷ آیه
- تبرّی جستن هود(علیه السلام)، از معبودان قوم عاد+۱ آیه
- قوم عاد، دارای الهه و معبودانی متعدّد+۶ آیه
- گواه گرفتن خداوند بر برایت و بیزاری از معبودان باطل، از سوی هود علیه السلام+۱ آیه
- هود علیه السلام خواستار گواهی مشرکان بر برایت و بیزاری وی از معبودان باطل+۱ آیه
- گواه گرفته شدن خداوند از سوی هود علیه السلام بر بیتاثیر دانستن معبودهای اهل شرک و اعلان بیزاری از انان+۱ آیه
- وجوب تبرّی و بیزاری جستن از شرک+۳ آیه
- اتهام جنون، از طرف قوم عاد به هود علیه السلام+۲ آیه
- تبرّی و بیزاری هود علیه السلام از شرک ورزی مشرکان قوم خود+۲ آیه
- صراحت بیان هود علیه السلام در بیزاری از شرک مشرکان+۲ آیه
- افترای بیماری روانی به هود علیه السلام از سوی قوم عاد، با هدف ترور شخصیت وی+۱ آیه
- تهدید شدن قوم عاد به عذاب، از سوی هود علیه السلام+۸ آیه
- هود علیه السلام، مبرّا از شرک و پایبند به توحید+۲ آیه
- گواه گرفته شدن خداوند و قوم عاد از سوی هود علیه السلام، جهت مبرّا بودن خود از شرک+۲ آیه
- شجاعت و قاطعیّت هود علیه السلام در مبارزه با مشرکان، از صفات برجسته او+۲ آیه