آیه ۶۲ سوره هود

سوره هود، آیه ۶۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۸

قَالُوا يَا صَالِحُ قَدْ كُنتَ فِينَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هَٰذَا أَتَنْهَانَا أَن نَّعْبُدَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَإِنَّنَا لَفِي شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ

তারা বললে -- ''হে সালিহ্‌! তুমি তো আমাদের কাছে এর আগে ছিলে আশা-ভরসার পাত্র, তুমি কি আমাদের পিতৃপুরুষরা যাদের উপাসনা করত তাদের উপাসনা করতে আমাদের নিষেধ করছ? আর আমরা তো অবশ্যই সন্দেহের মধ্যে রয়েছি সে-সন্বন্ধে যার প্রতি তুমি আমাদের আহ্বান করছ -- বিভ্রান্তিকর!’’

معنی کلمات و عبارات
«مَرْجُوّاً»: محلّ امید. مایه امیدواری. «مُرِیبٍ»: به شکّ اندازنده. دلهره‌انگیز.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- صالح(ع) ، حتى پیش از نبوتش ، انسانى فرزانه و داراى استعدادى ویژه در میان قوم ثمود «قالوا یصلح قد کنت فینا مرجوًّا قبل هذا» برداشت فوق مبتنى بر دو نکته است: الف) جمله «قوم ثمود به تو امیدها داشتند» - که مضمون جمله «قدکنت ...» است - حکایت از نبوغ صالح(ع) و استعدادهاى خاص و سابقه نیک او دارد. ب) مشارالیه «هذا» ادعاى نبوت صالح(ع)و اعلام توحید ولزوم یکتاپرستى از سوى اوست. ۲- قوم ثمود ، معترف به ویژگیهاى مثبت و استعدادى خاص در صالح(ع) «قالوا یصلح قد کنت فینا مرجوًّا قبل هذا» ۳- قوم ثمود ، صالح(ع) را به خاطر ویژگیها و استعدادهایش ، مایه ترقى و تعالى آن قوم مى دانستند. «قد کنت فینا مرجوًّا» ۴- خداوند ، پیامبران را از میان انسانهایى که خوش نام و به نیکى معروفند، انتخاب مى کند. «قد کنت فینا مرجوًّا قبل هذا» ۵- قوم صالح و پدرانشان ، مردمانى مشرک و پرستشگر غیر خدا بودند. «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» ۶- صالح(ع) ، مردمان را از پرستش غیر خدا برحذر مى داشت و علیه شرک ورزى قوم ثمود مبارزه مى کرد. «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» ۷- حضرت صالح(ع) ، مورد اعتراض و سرزنش قوم ثمود به خاطر فراخوانى آنان به یکتاپرستى و نفى خدایان دروغین «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» استفهام در «أتنهنا أن نعبد ...» استفهام توبیخى است. ۸- قوم ثمود ، امیدهاى خویش درباره صالح(ع) را به خاطر مبارزه او علیه شرک ، بر باد رفته مى دیدند. «قد کنت فینا مرجوًّا قبل هذا أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» قید «قبل هذا» دلالت بر قطع امید قوم ثمود از صالح(ع) دارد و جمله «أتنهنا» بیانگر دلیل و علت آن است. ۹- پایبندى به آداب و رسوم پدران و نیاکان ، از انگیزه هاى مخالفت قوم ثمود با صالح(ع) و تعالیم او «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» مراد از «ما» بتها و معبودهاى پندارى مشرکان است. توصیف آنها با جمله «یعبد ءاباؤُنا» اشاره به علت حکم قبل (نعبد) دارد; یعنى ، ما بتها را مى پرستیم ، چون پدرانمان آنها را مى پرستند. ۱۰- جوانان و میانسالان قوم ثمود ، مخاطبان اصلى حضرت صالح(ع) در دعوت به توحید ویکتاپرستى «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» فعل مضارع «یعبد» گویاى این است که مخاطبان صالح ، کسانى اند که پدرانشان زنده بودند و به پرستش خدایان مشغول بودند. ۱۱- وفادارى جوامع به آرا و اندیشه هاى باطل قومى و قبیله اى ، بازدارنده بروز اندیشه هاى نو و برحق در میان آنان «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» ۱۲- تعصبهاى نژادى ، زمینه ساز تقلیدها و پیرویهاى کورکورانه است. «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» ۱۳- تلاش مستمر و بىوقفه صالح(ع) در انجام رسالت خویش «مما تدعونا إلیه» فعل مضارع «تدعو» دلالت بر استمرار دعوت دارد که از آن به تلاش مستمر تعبیر شد. ۱۴- قوم ثمود ، در یکتایى خدا و ضرورت یگانه پرستى ، در شک و تردید بودند. «و إنّنا لفى شک مما تدعونا إلیه مریب» ۱۵- دعوت به توحید و بیان ضرورت یکتاپرستى از سوى حضرت صالح(ع) ، مایه تردید قوم ثمود در خردمندى و هوشیارى او «و إنّنا لفى شک مما تدعونا إلیه مریب» «مریب» (تردیدافکن) صفت براى «شک» است و متعلق آن - به قرینه جمله «قد کنت فینا مرجوّاً» - خردمندى و هوشیارى صالح(ع) مى باشد. بنابراین جمله «إنّنا لفى ...»; یعنى، ما در درستى تعالیم تو شک داریم، آن چنان شکى که باعث شده درباره خردمندى و هوشیارى ات نیز تردیدکنیم.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۶- «عن أبى جعفر(ع) قال: إن رسول الله(ص) سأل جبرئیل: کیف کان مهلک قوم صالح(ع)؟ فقال: یا محمد(ص) ان صالحاً بعث إلى قومه و هو إبن ستة عشرة سنة ... و کان لهم سبعون صنماً یعبدونها من دون الله...; [منبع: کافى، ج ۸، ص ۱۸۵، ح ۲۱۳; بحارالأنوار، ج ۱۱- ، ص ۳۷۷، ح ۳.] از امام باقر(ع) روایت شده است که فرمود: رسول خدا(ص) از جبرئیل پرسید: هلاکت قوم صالح چگونه بود؟ گفت: اى محمد! همانا صالح به سوى قوم خود مبعوث شد در حالى که شانزده سال داشت ... و براى آن قوم هفتاد بت بود که آنها را به غیر از خدا مى پرستیدند ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۱)
  • صالح(علیه السلام)، دارای عزّت و ابرو نزد قومش
  • خدا، ارایه دهنده ایات خود برای اثبات نبوّت انبیا+۴ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قوم مشرک و بتپرست خود، به افرینش انسان از سوی خداوند و استعدادبخشی او به ادمیان برای ابادانی زمین، برای تشویق انان به عبادت خدا و استغفار به درگاه او+۲ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قومش، به وجود دلیل روشن (ناقه) برای اثبات نبوّت خویش+۳ آیه
  • برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۴ آیه
  • بدگمانی قوم ثمود به دعوت صالح(علیه السلام)، ناشی از منطق ارتجاعی انان+۳ آیه
  • قوم ثمود، وفادار به ایین پیشینیان خود در برابر دعوت صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • پیروی کورکورانه قوم صالح از سران ثروتمند و فریبکار، مانع امرزشطلبی انان+۱ آیه
  • امید واهی قوم ثمود به پیروی صالح(علیه السلام) از اداب و رسوم نیاکان انان
  • ناامیدی قوم ثمود از پایبندی صالح(علیه السلام) به اداب و رسوم نیاکان انان
  • قوم ثمود، مردمی بتپرست+۳ آیه
  • تقلید قوم ثمود از نیاکان خویش در بتپرستی+۲ آیه
  • مبارزه پیگیر صالح(علیه السلام) برای منع قوم ثمود از بتپرستی+۱ آیه
  • تقلید کورکورانه اهل جاهلیّت از پدران خویش، در عقاید شرکالود انان+۹ آیه
  • باورهای دینی پدران، دارای تاثیری بسزا، در گرایش فرزندان به ان باورها+۹ آیه
  • تقلید کورکورانه، اسیب زننده به تربیت عقلانی انسانها+۹ آیه
  • تاثیرگذاری عقاید شرکالود پدران، در تربیت فرزند+۸ آیه
  • تعصّب، زمینهساز تقلید کورکورانه از دیگران+۱۰ آیه
  • تقلید کورکورانه، مانع پذیرش توحید+۵ آیه
  • تقلید از گذشتگان، موجب شرکورزی به خدا+۱۰ آیه
  • پیروی کورکورانه از گذشتگان خود، مانع امرزشطلبی در پیشگاه خدا+۱ آیه
  • پایبندی قوم ثمود به تقلید از اداب و رسوم نیاکان خویش+۳ آیه
  • تعصّبهای قومی و فامیلی، عامل تقلید و پیروی کورکورانه از نیاکان+۹ آیه
  • تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۷ آیه
  • اعراض کفّار مشرک از توحید و یکتاپرستی+۲ آیه
  • شک و تردید اقوام مشرک، در دعوت توحیدی انبیا+۵ آیه
  • مقاومت و جبههگیری مشرکان، در مقابل توحید+۷ آیه
  • تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع پذیرش پیام توحید+۸ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قوم خود، به افرینش انسان از سوی خدا، جهت اثبات توحید عبادی+۱ آیه
  • بدگمانی قوم ثمود به دعوت صالح(علیه السلام)، ناشی از منطق ارتجاعی انان+۳ آیه
  • واپسگرایی قوم ثمود، با اعلان وفاداری به ایین نیاکان خویش+۲ آیه
  • اعتراف قوم ثمود به ویژگیهای مثبت صالح(علیه السلام)، برای تن دادن ان حضرت به اهدافشان+۱ آیه
  • بر باد رفتن امیدهای ثمود درباره صالح(علیه السلام)، به علّت مبارزه او علیه شرک+۱ آیه
  • امید واهی ثمودیان به پیروی صالح(علیه السلام)، از رسوم نیاکان انان+۱ آیه
  • تقلید قوم ثمود، در بتپرستی از نیاکان خویش+۳ آیه
  • تهدید ثمودیان از جانب صالح(علیه السلام) به عذاب بزرگ، در صورت رساندن هرگونه ازار به ناقه+۳ آیه
  • قوم ثمود معترف به شخصیّت صالح(علیه السلام) قبل از نبوّت ان حضرت
  • شک و تردید قوم ثمود، در صحّت ادّعای پیامبری از سوی صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • ثمودیان، مردمی بتپرست و مشرک+۴ آیه
  • تردید کفرپیشگان ثمود در نبوّت و دعوت صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • مایوس شدن ثمود از صالح(علیه السلام)، پس از مشاهده مبارزات وی با معبودهای انان
  • صالح(علیه السلام)، جوانی خوشنام و مورد امید قومش
  • ممنوع و ناروا بودن اعراض از معارف الهی و روی اوردن به تقلید کورکورانه و متعصّبانه، از گذشتگان+۷ آیه
  • جواز احتجاج در اعتقادات و مبانی دینی، از روی دلیل و برهان+۳ آیه
  • حرمت تقلید از نیاکان بت پرست در عقاید دینی+۹ آیه
  • افزایش اطمینان صالح(علیه السلام) به خسران کافران قوم ثمود، به جهت اصرار انان بر عقاید شرک الود+۱ آیه
  • اعتقاد صالح(علیه السلام) بر فزونی خسارت و ابطال اعمال خویش، در صورت اجابت دعوت قومش+۱ آیه
  • ترک تبلیغ صالح(علیه السلام) در میان قومش، موجب گرفتاری ان قوم به خسران، در دیدگاه صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • پندار قوم ثمود نسبت به خسارت وارد کردن صالح(علیه السلام) به انان، در پی نهی شدن از پرستش غیر خدا+۱ آیه
  • نافرمانی خدا با ترک ابلاغ توحید، از عوامل خسران در کلام صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان، در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۷ آیه
  • شرکورزی قوم ثمود، موجب گرفتاری انان به عذاب ذلّت بار در دنیا+۱ آیه
  • سؤال توبیخی و انکاری ثمودیان از صالح(علیه السلام)، درباره مبارزه ان حضرت با خدایان انان
  • دعوت صالح(علیه السلام) به ترک شرک موروثی، مورد پرسش انکاری برای قوم ثمود
  • سؤال توبیخی و انکاری ثمودیان از صالح(علیه السلام)درباره مبارزه ان حضرت با خدایان و معبودهای انان
  • دعوت صالح(علیه السلام) به ترک شرک موروثی، مورد پرسش انکاری قوم ثمود
  • ارایه معجزات الهی به مردم، دلیلی بر توحید و ردّ شرک+۳ آیه
  • تقلید کورکورانه از پدران، موجب شرکورزی به خدا+۱۰ آیه
  • شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۴ آیه
  • شکّ و تردید در تعالیم توحیدی انبیا، مایه شرکورزی اقوام پیشین
  • مبارزه صالح(علیه السلام) علیه شرکورزی قوم ثمود+۲ آیه
  • مقاومت مشرکان، در برابر توحید+۷ آیه
  • شک و تردید اقوام مشرک، در دعوتهای توحیدی انبیا و پیامهای الهی+۵ آیه
  • شک قوم ثمود، در رسالت صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • شک و تردید اقوام مشرک، در دعوت توحیدی انبیا+۵ آیه
  • بت پرستی، از عوامل شک و تردید قوم ثمود، در مقابل دعوت صالح(علیه السلام)
  • تقلید از نیاکان، موجب شک و تردید قوم ثمود، در مقابل دعوت صالح(علیه السلام)
  • شک و تردید، دارای شدّت و ضعف+۳ آیه
  • شک و تردید، مانع شناخت حقیقی ادمی+۴ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) به معجزه روشن خود (ناقه) بر حقّانیّت رسالتش در برابر شبهه افکنیهای قوم ثمود+۳ آیه
  • صالح(علیه السلام) شخصیتی مورد توجه و مایه امید در میان ثمودیان، به دلیل ویژگیهای مثبت و استعداد خاص پیش از نبوّتش+۱ آیه
  • اظهار شک و تردید در تعالیم و دعوتهای صالح از جانب قومش، به رغم توام بودن انها با دلیلهای روشن+۲ آیه
  • صالح(علیه السلام) مورد عتاب و سرزنش قومش، به سبب دعوت انان به یکتا پرستی و نفی خدایان دروغین+۱ آیه
  • انکار و نپذیرفتن رسالت صالح(علیه السلام)، سبب نابودی ثمودیان با عذاب الهی+۶ آیه
  • قطعی بودن خسارت و زیان صالح(علیه السلام)، در صورت مخالفت با فرمان خدا و توجّه به خواست کافران قومش (ترک ابلاغ توحید)+۲ آیه
  • تلاش صالح(علیه السلام) در جهت زدودن شرک و چندگانه پرستی از میان قوم ثمود+۱ آیه
  • نبوّت صالح(علیه السلام)، مانع او از مخالفت با فرمان خدا و ترک ابلاغ رسالت الهی+۲ آیه
  • گرفتار شدن قوم ثمود به عذاب با صیحه، به سبب پی کردن ناقه صالح+۲ آیه
  • هلاکت کافران قوم ثمود با صیحه اسمانی، به جهت استکبار و تجاوز از امر الهی+۶ آیه
  • تقلید کورکورانه از نیاکان، مایه گمراهی+۷ آیه
  • تقلید از نیاکان، انگیزه مشرکان، برای پرستش غیر خدا+۴ آیه
  • مبارزه صالح(علیه السلام) با پرستش غیر خدا، از سوی قومش
  • اعراض کفرپیشگان مشرک، از توحید و یکتاپرستی+۴ آیه
  • سرزنش مشرکان، به جهت تعصّبهای نابجا و تقلید کورکورانه از ایین پدران و گذشتگان+۷ آیه
  • نژادپرستی، زمینهساز تقلید و پیروی کورکورانه+۲ آیه
  • نهی قوم ثمود از منکر بوسیله صالح پیامبر
  • صالح علیه السلام، نهیکننده قوم خویش از منکر شرک
  • دعوت پیامبران به اگاهی و خردمندی، در مقابل سنّتگرایی مشرکان و ایین تقلیدی انان از نیاکان خود+۸ آیه
  • نیاکان ثمود مردمی مشرک و بت پرست+۳ آیه
  • پیروی قوم ثمود از نیاکانشان در شرکورزی، بدون دلیل و متّکی به اندیشههای باطل قومی
  • پایبندی به اداب و رسوم نیاکان، از انگیزههای مخالفت قوم ثمود با صالح علیه السلام و تعالیم او+۲ آیه
واژه‌ها