آیه ۶۷ سوره هود

سوره هود، آیه ۶۷ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۹

وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ

و کسانی را که ستم کرده بودند، صیحه (آسمانی) فروگرفت؛ و در خانه‌هایشان به روی افتادند و مردند...

معنی کلمات و عبارات
«الصَّیْحَةُ»: صوت شدید. صدای مهیب (یس / و ). در جاهای دیگر قرآن، (صاعِقَة) و (رَجْفَة) به کار رفته است که همه لازم و ملزوم یکدیگرند (نگا: اعراف / ، فصّلت / ). «فِی دَارِهِمْ جَاثِمِینَ»: (نگا: اعراف / و ).
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- کفرپیشگان قوم ثمود، با غرشى مهیب به هلاکت رسیدند. «و أخذ الذین ظلموا الصیحة» ۲- قوم ثمود ، مردمانى ستمکار بودند. «و أخذ الذین ظلموا الصیحة» ۳- ستمکارى قوم ثمود ، موجب گرفتارى آنان به عذاب الهى شد. «و أخذ الذین ظلموا الصیحة» ۴- کشتن ناقه صالح ، از ستمگریهاى قوم ثمود بود. «و أخذ الذین ظلموا الصیحة» از آن جا که کشتن ناقه صالح نیز در نزول عذاب دخیل بود ، معلوم مى شود ظلم در «الذین ظلموا» اشاره به کشتن ناقه نیز دارد. ۵- شرک ورزى و انکار رسالت پیامبران ، ستمگرى است. «و أخذ الذین ظلموا الصیحة» مقصود از «الذین ظلموا» مشرکان و انکارکنندگان رسالت صالحند. تعبیر کردن از آنان به ستمکاران ، اشاره اى است به برداشت فوق. ۶- ستمگران ، مشرکان و کفرپیشگان ، در خطر گرفتار شدن به عذابهاى دنیوى (عذاب استیصال) هستند. «و أخذ الذین ظلموا الصیحة» ۷- کفرپیشگان قوم ثمود بر اثر عذاب الهى، به رو بر زمین افتادند و هلاک شدند. «فأصبحوا فى دیرهم جثمین» «جثوم» (مصدر جاثمین) به معناى به زمین چسبیدن و حرکت نکردن است و برخى آن را به معناى فرو افتادن بر سینه دانسته اند (لسان العرب). ۸- صیحه و غرشى که قوم ثمود را فرا گرفت ، توان حرکت و بیرون آمدن از خانه ها را از آنان سلب کرد. «و أخذ الذین ظلموا الصیحة فأصبحوا فى دیرهم جثمین» «فى دیارهم» متعلق به «جاثمین» است و دلالت بر این دارد که قوم ثمود در خانه هایشان به هلاکت رسیدند. بیان این معنا حکایت از آن دارد که: صیحه و غرش مهیب آن چنان بود که قوم ثمود، نتوانستند از خانه هاى خویش - که طبعاً آدمى در این گونه موارد از خانه خارج مى شود - بیرون آیند. ۹- کفرپیشگان قوم ثمود ، شب هنگام به عذاب گرفتار شدند و در صبحگاه به هلاکت رسیدند.* «فأصبحوا فى دیرهم جثمین» چنان چه «أصبحوا» به معناى «دخلوا فى الصباح» باشد دلالت مى کند که هلاکت آنان ، در صبحدم بوده است. در نتیجه صیحه و غرش - به قرینه فاء در «فأصبحوا» - پیش از صبح; یعنى در شب بر قوم ثمود نازل شده بود.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۱۰- «عن أبى عبدالله(ع) (فى إهلاک قوم صالح): ... لما کان نصف اللیل أتاهم جبرئیل(ع) فصرخ بهم صرخة خرقت تلک الصرخة أسماعهم و فلقت قلوبهم و صدّعت أکبادهم... فأصبحوا فى دیارهم و مضاجعهم موتى أجمعین ثم أرسل الله علیهم مع الصیحة النار من السماء فأحرقتهم أجمعین ...; [منبع: کافى، ج ۸، ص ۱۸۹، ح ۲۱۴; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۹، ح ۱۸۹.] از امام صادق(ع) [درباره هلاکت قوم صالح] روایت شده است: چون نیمه شب فرا رسید، جبرئیل نزد آنان آمد. پس فریادى بلند بر سرشان زد که گوشهاى آنان را پاره کرد و قلبهایشان را شکافت و جگرهایشان را درید; در نتیجه صبحگاه آن شب، همه آنان در خانه ها و بسترهایشان مرده بودند. سپس خداوند همراه با آن فریاد آتشى از آسمان فرستاد که همه را سوزاند ...». ۱۱- «عن رسول الله(ص) قال: ... هؤلاء قوم صالح(ع) ... عتوا عن أمر ربهم ... فأهلک الله من کان فى مشارق الأرض و مغاربها منهم إلاّ رجلاً کان فى حرم الله فمنعه حرم الله من عذاب الله تعالى...; [منبع: مجمع البیان، ج ۵، ص ۲۶۶; نور الثقلین، ج ۲- ، ص ۳۷۴، ح ۱۵۱.] از رسول خدا(ص) روایت شده است که فرمود: ... اینان قوم صالح بودند ... از فرمان پروردگار خود سرپیچى کردند ... پس خداوند از آن قوم همه آنان را که در مشرقها و مغربهاى زمین بودند هلاک کرد مگر یک مرد را که در حرم خدا بود و حرم خدا او را از عذاب الهى مصون داشت ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۱)
  • ترک استغفار از عوامل نابودی امّتهای پیشین+۳ آیه
  • ثمود، مردمانی ستمگر+۶ آیه
  • صیحه اسمانی، وسیله عذاب استیصال و نابودی قوم ثمود+۱۰ آیه
  • گرفتاری ثمود به عذاب الهی، در شب+۳ آیه
  • ستمکاری قوم ثمود، موجب گرفتاری انان به عذاب الهی+۴ آیه
  • گرفتار شدن کفرپیشگان قوم ثمود، بر اثر عذاب الهی در خانه های شان+۱ آیه
  • کیفر و هلاکت ستمگران و گناه کاران، مقتضای ربوبیّت خداوند+۱ آیه
  • کفر قوم ثمود به ربوبیّت خدا، سبب عذاب و هلاکت انان در دنیا+۱ آیه
  • گرفتاری قوم ثمود به عذاب ذلّت بار+۱ آیه
  • شرکورزی قوم ثمود، موجب گرفتاری انان به عذاب ذلّت بار در دنیا+۱ آیه
  • گرفتاری برخی از اقوام پیشین به عذاب و هلاکت، در شب هنگام+۲ آیه
  • مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۲ آیه
  • ویرانی خانه های شهر حجر، عبرتی برای اهل فهم و دانش+۶ آیه
  • ویرانی شهر حجر، به سبب ظلم و ستم اهل ان+۳ آیه
  • انکار و نپذیرفتن رسالت صالح(علیه السلام)، سبب نابودی ثمودیان با عذاب الهی+۶ آیه
  • روحیه ستم گری قوم ثمود، از عوامل کشته شدن ناقه صالح به دست انان+۲ آیه
  • نابودی ثمودیان، در پی کشتن ناقه صالح+۹ آیه
  • نابودی ثمودیان، پس از پی کردن ناقه صالح، تنها پس از سه روز+۴ آیه
  • نجات صالح(علیه السلام) از عذاب نازل شده بر قوم ثمود+۲ آیه
  • هلاکت و نابودی قوم ثمود، در صبحگاهان+۵ آیه
  • صیحه، از اسباب عذابهای الهی+۸ آیه
  • گرفتار شدن قوم ثمود به عذاب با صیحه، به سبب پی کردن ناقه صالح+۶ آیه
  • ظلم، از اسباب گرفتاری به کیفر با صیحه+۲ آیه
  • کفر قوم ثمود، سبب هلاکت انان با صیحه+۲ آیه
  • هلاکت کافران قوم ثمود با صیحه اسمانی، به جهت استکبار و تجاوز از امر الهی+۶ آیه
  • پی کردن ناقه صالح از ناحیه قوم ثمود، سبب هلاکت انان با صیحه اسمانی+۳ آیه
  • ظلم قوم ثمود، موجب هلاکت و نابودی انان+۴ آیه
  • قوم ثمود، مردمانی ظالم و گرفتار عذاب الهی، بر اثر ستمگریهای خویش+۷ آیه
  • قوم ثمود، مردمانی ظالم و ستمگر و گرفتار عذاب الهی، با صیحه ای نابودکننده+۴ آیه
  • رفتار ظالمانه قوم ثمود، با ناقه صالح+۲ آیه
  • رواج ظلم، در میان قوم عاد (جامعه پس از نوح(علیه السلام)) عامل نابود شدن انان با عذاب الهی+۲ آیه
  • پی کردن شتر صالح، عملی ظالمانه+۲ آیه
  • شرک، از مصادیق ظلم+۱ آیه
  • عدالت خداوند، در کیفر نمودن گناهکاران+۲ آیه
  • نجات صالح(علیه السلام) و همراهان مؤمن او از عذاب خوارکننده+۱ آیه
  • نجات مؤمنان به صالح(علیه السلام)، از عذاب الهی+۱ آیه
  • ایمان به قدرت شکست ناپذیر خداوند، در نحوه برخورد با مخالفان و مؤمنان به صالح(علیه السلام)، موجب دلداری انسان در ادای وظایف+۱ آیه
  • صیحه (بانگ) مرگبار، از عوامل مرگ و هلاکت بعضی از امتها و اقوام+۹ آیه
  • صیحه (بانک مرگبار) اسمانی، عامل مرگ قوم ثمود+۶ آیه
  • معذب شدن ثمودیان در وطن خود (شهر حجر)+۸ آیه
  • پی کردن ناقه عامل معذب شدن ثمودیان در وطن خود+۷ آیه
واژه‌ها