سوره نمل(النمل)، آیه ۵۲ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۸۱
فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خَاوِيَةً بِمَا ظَلَمُوا إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
این خانههای آنهاست که بخاطر ظلم و ستمشان خالی مانده؛ و در این نشانه روشنی است برای کسانی که آگاهند!
معنی کلمات و عبارات
«خَاوِیَةً»: فروتپیده و ویران. خالی از سکنه (نگا: بقره / کهف / ، حجّ / ). حال است. «آیَةً»: عبرت. اندرز.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خانه هاى ویران و خالى از سکنه ثمودیان، نشانه اى گویا از فرود آمدن کیفر الهى بر آنان «أنّا دمّرنهم و قومهم أجمعین . فتلک بیوتهم خاویة»
«خواء» (مصدر «خاویة») به معناى ویرانى و نیز خالى از سکنه شدن است. در برداشت فوق هر دو معنا لحاظ شده است.
۲ - هلاکت قوم ثمود، بازتاب ظلم و حق ستیزى خود آنان «فتلک بیوتهم خاویة بما ظلموا»
قید «بما ظلموا» بیان علت هلاکت قوم ثمود است; یعنى، آنان بدان سبب که ستم کردند... .
۳ - ظلم و گناه، بنیان برافکن جوامع بشرى «یقوم لم تستعجلون بالسیّئة قبل الحسنة... فتلک بیوتهم خاویة بما ظلموا»
ثمودیان، به صورت جامعه اى متشکل بودند که در نتیجه ظلم و گناه خود به گونه دسته جمعى و فراگیر هلاک شدند و این نشان مى دهد که هر جامعه اى که معصیت و ستم در آن رواج پیدا کند، در معرض خطر نابودى قرار مى گیرد.
۴ - خانه هاى ویران و خالى از سکنه ثمودیان، دربردارنده درس عبرتى بزرگ براى اهل فهم و دانش «فتلک بیوتهم خاویة ... إنّ فى ذلک لأیة لقوم یعلمون»
واژه «آیة» در آیه یاد شده معادل «عبرة» و تنکیر آن بیانگر بزرگى است; یعنى، «إنّ فى ذلک لعبرة عظیمة لقوم یعلمون».
۵ - علم و دانش، زمینه ساز درک آیات و نشانه هاى خدا و موجب پندآموزى از درس هاى نهفته در سرگذشت اقوام هلاک شده پیشین «إنّ فى ذلک لأیة لقوم یعلمون»
قید «لقوم یعلمون» نشانگر آن است که جهل و نادانى، مانع از شناخت درس ها و آیات الهى است و تنها با داشتن درک و پیش فرض هاى معرفتى، مى توان از آیات الهى پند گرفت.
۶ - وجود بقاى شهر ثمودیان تا عصر پیامبراکرم(ص) و امکان مشاهده آن براى مردم «فتلک بیوتهم خاویة»
با توجه به این که کلمه «تلک» که براى اشاره به مشارالیه محسوس و مشهود وضع شده است، به کارگیرى آن در این جا نشان مى دهد که آثار شهر ثمودیان تا زمان پیامبر(ص) باقى مانده و قابل شهود بوده است.
۷ - توطئه علیه خط رسالت و رهبران الهى، بارزترین نمود ظلم «قالوا تقاسموا باللّه لنبیّتنّه و أهله ... فتلک بیوتهم خاویة بما ظلموا»
با توجه به ارتباط آیه مورد بحث با آیات پیشین و این که در آیات گذشته، تصمیم گروه هاى نُه گانه فسادگر مبنى بر ترور صالح پیامبر(ع) و خانواده اش، به عنوان مهم ترین فسادگرى مطرح شده، قید «بما ظلموا» بیانگر آن است که توطئه، بارزترین و مهم ترین مصداق ظلم نیز مى باشد.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار باستانی قوم ثمودآثار حق ستیزی قوم ثمودتوطئه علیه رهبران دینیتوطئه علیه نبوتعبرت علمانشانه های کیفر قوم ثمودویرانی خانه های قوم ثمودزمینه فهم آیات خداآثار ظلم قوم ثمودآثار اجتماعی ظلمعوامل هلاکت قوم ثمودعبرت از فرجام قوم ثمودعبرت از اقوام پیشینآثار اجتماعی گناهآثارباستانی در صدراسلامعوامل انحطاط جامعهآسیب شناسی اجتماعیتاریخ قوم ثمودآثار علمموارد ظلمعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
- وجود ابادیها و شهرهای برخی از امّتهای پیشین تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
- اثار بهجامانده از ستمگران، عبرتانگیز و درساموز+۴ آیه
- اثار باقیمانده از ویرانههای گذشتگان، عبرت برای دیگران+۱ آیه
- باقی بودن ویرانههای خانههای قومثمود تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- ویرانههای به جا مانده از گذشتگان، ایه خدا+۳ آیه
- گرفتاری جوامع ستمپیشه به عذاب سخت، ایهخدا+۲ آیه
- نابودی قومثمود با عذاب اسمانی، از ایات خدا+۳ آیه
- عبرتاموزی، از جمله دلایل یاداوری نشانههای قدرت خدا+۱ آیه
- بهرهگیری از ایات الهی، در گرو اگاهی+۶ آیه
- عالمان، بهرهمند از ایات الهی و درککننده درست ایه بودن انها+۵ آیه
- استفاده دانشمندان از ایات الهی برای شناخت بهتر خداوند+۵ آیه
- هشدار خداوند به انسانها از گرفتارشدن به سرنوشت شوم توطیهگران و ظالمان قوم صالح+۳ آیه
- اثار باستانی به جا مانده از گذشتگان، از منابع شناخت تاریخ+۸ آیه
- افسادگری مایه انقراض تمدّنهای برخی از امّتهای پیشین+۳ آیه
- ظلم، عامل نابودی بسیاری امّتهای صاحب تمدّنِ قبل از بعثت+۵ آیه
- قوم ثمود، مردمی متمدّن و اگاه به شیوههای گوناگون خانه و قصرسازی+۳ آیه
- عمران و ابادانی در ساختمانسازی، از نشانههای تمدّن+۴ آیه
- بقایایی از خانههای ثمودیان تا عصر پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) و امکان مشاهده انها برای مردم+۳ آیه
- خانههای خراب شده ثمود، مایه عبرت برای بینندگان ان+۱ آیه
- ثمود، مردمانی ستمگر+۴ آیه
- خانههای ویران و خالی از سکنه قوم ثمود، نشانهای گویا از فرود کیفر الهی بر انان+۲ آیه
- ستمکاری قوم ثمود، موجب گرفتاری انان به عذاب الهی+۴ آیه
- خانههای ویران و خالی از سکنه ثمودیان، درس عبرتی برای ایندگان+۱ آیه
- ویران شدن خانه های قوم ثمود، به سبب ظلم انان+۱ آیه
- باقی ماندن خانه های ویران شده قوم ثمود، نشانه ای برای دانشوران+۱ آیه
- خانه های خالی از سکنه قوم ثمود، مایه عبرت برای اهل فهم و اگاهان+۱ آیه
- خانه های خالی از سکنه قوم ثمود، کیفر عملکرد ظالمانه انان+۱ آیه
- هلاکت و نابودی کافران قوم ثمود، پیامد ظلم و دشمنی انها با صالح(علیه السلام)+۲ آیه
- شناخت، موجب استفاده مناسب از ایات خدا+۵ آیه
- اثار به جای مانده از پیشینیان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۶ آیه
- وجود بقایای شهر حجر تا عصر پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)و امکان مشاهده ان برای مردم+۲ آیه
- خانه های ویران و خالی از سکنه شهر حجر، نشانه ای گویا از فرود امدن عذاب الهی بر انان+۲ آیه
- ویرانی خانه های شهر حجر، عبرتی برای اهل فهم و دانش+۵ آیه
- ویرانی شهر حجر، به سبب ظلم و ستم اهل ان+۳ آیه
- ماندگاری ابادیها و شهرهای برخی از امّتهای ظالم، تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
- عبرت انگیزی اثار به جامانده از تجاوزگران و ستم پیشگان گذشته+۱۰ آیه
- ظلم قوم ثمود، موجب هلاکت و نابودی انان+۳ آیه
- ظلم و گناه، بنیان برافکن جوامع بشری
- قوم ثمود، مردمانی ظالم و گرفتار عذاب الهی، بر اثر ستمگریهای خویش+۶ آیه
- ویرانی سرزمین و خانه های قوم ثمود، بر اثر ظلم+۳ آیه
- مفسدان، عناصری بیدادگر و ستم پیشه+۲ آیه
- مکر و چاره اندیشی ستمگران پیشین، برای نجات از عذاب استیصال+۲ آیه
- بی نتیجه بودن انواع مکر ظالمان، برای نجات خویش از عذاب استیصال+۲ آیه
- بی نتیجه بودن مکرهای گسترده و قوی ستم پیشگان، وعده خداوند به رسولان خویش+۴ آیه
- هلاکت جوامع، نتیجه ظلم انان+۴ آیه
- توطیه علیه صالح(علیه السلام)، بارزترین نمود ظلم و موجب نابودی+۳ آیه
- عالمان، عبرت گیرنده از فرجام امّتهای گذشته+۱ آیه
- کیفر ظالمان در دنیا، مایه پند و عبرت+۸ آیه
- خانه های ویران و خالی از سکنه ثمودیان، عبرت اموز برای اهل فهم و دانش+۲ آیه
- مؤمنان تقواپیشه قوم صالح نجات یافتگان از عذاب الهی+۲ آیه
- نقش اساسی علم و اگاهی، در استفاده از ایات و حدود خدا+۶ آیه
- بیان حدود و ایات الهی، اثربخش و سازنده، برای عالمان+۵ آیه
- فسادگری و ترک اصلاح، عامل از بین رفتن عمران و خرابی خانه ها+۲ آیه
- ظلم امّتهای پیشین، باعث ویرانی سرزمینهای اباد انان+۵ آیه
- تباهی و فساد، درپی دارنده نابودی و ویرانی و ابادانیها+۳ آیه
- گناه، عامل تخریب محیط زیست و مایه نابودی بلاد+۳ آیه
- شهرهای اباد، در امّتهای پیشین+۵ آیه
- گناه، موجب تخریب محیط زیست و مایه نابودی سرزمینهای اباد+۳ آیه
- باقی ماندن ویرانههای خانههای قوم ثمود، تا عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- باقی ماندن اثار ابادیها و شهرهای برخی امّتهای پیشین، تا عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۷ آیه
- مکر و نیرنگ بزرگ ستمگران+۲ آیه
- معذب شدن ثمودیان در وطن خود (شهر حجر)+۲ آیه