سوره هود، آیه ۸۳ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۱
مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ وَ مَا هِيَ مِنَ الظَّالِمِينَ بِبَعِيدٍ
(سنگهایی که) نزد پروردگارت نشاندار بود؛ و آن، (از سایر) ستمگران دور نیست!
معنی کلمات و عبارات
«مُسَوَّمَةً»: نشاندار. نشاندار به نشان عذاب و نشانهگیری شده به سوی نقطه معلوم و فرد معیّن. مسخّر و مسلّط. غیرقابل جلوگیری و پیشگیری. «مُسَوَّمَةً عِندَ رَبِّکَ»: سنگها به فرمان خدا مشخّص و معلوم شده بود که به کجا و به چه کسی اصابت کنند. سنگها از سوی خدا بر آنجا و ساکنان آن مسخّر و مسلّط شده بود و چیزی و کسی نمیتوانست از آنها جلوگیری کند و مانع اجرای فرمان خدا شود (نگا: المنار، جلد، صفحه . «مَا هِیَ مِنَ الظَّالِمِینَ بِبَعِیدٍ»: چنین عذابی از سایر ستمکاران هم به دور نیست و مردمان ستمپیشه در هر عصر و زمانی باید انتظار این گونه مجازات را داشته باشند. سرزمین قوم لوط از ستمکاران مکّه چندان دور نیست و سر راه آنان در کوچهای زمستان و تابستان قرار دارد (نگا: حجر / ، صافّات / و .
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- سنگهاى فرو ریخته شده برقوم تبه کار لوط ، سنگهایى داراى علامتى ویژه که تنها خداوند به آن علامت آگاه بود. «مسوّمة عند ربک»
«سیمة» و «سیماء» به معناى نشانه و علامت است و «تسویم» (مصدر مسوّمة) به معناى قرار دادن نشانه مى باشد. بنابراین «مسوّمة»; یعنى ، نشان دار و داراى علامت. در برداشت فوق «عند ربک» متعلق به «مسوّمة» گرفته شده است.
۲- سنگهاى فرو ریخته بر قوم لوط ، در جایگاهى بود که غیر از خداوند ، کسى بدان دسترسى نداشت. «حجارة من سجیل منضود. مسوّمة عند ربک»
برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که «عند ربک» همانند «مسوّمة» صفت براى «حجارة» باشد نه متعلق به «مسوّمة». بر این اساس «عند ربک» گویاى این است که سنگهاى نازل شده در نزد خدا بود; یعنى، در جایگاهى بود که تنها خداوند بدان دسترسى داشت.
۳- کیفر ستم کاران و گنه پیشگان ، مقتضاى ربوبیت خداوند و در جهت تدبیر امور انسانهاست. «مسوّمة عند ربک»
۴- قوم لوط ، به خاطر آلوده بودن به عمل شنیع لواط ، در پیشگاه خداوند مردمى ستمکار محسوب مى شدند. «و ما هى من الظلمین ببعید»
۵- دیار قوم لوط ، در فاصله اى نه چندان دور از سرزمین مکه قرار داشت. «و ما هى من الظلمین ببعید»
برداشت فوق ، مبتنى بر این است که ضمیر «هى» به قریه یا قریه هاى قوم لوط باز گردد و مقصود از «الظالمین» مشرکان و کافران مکه باشد.
۶- خداوند ، مشرکان و کافران به پیامبر(ص) را به کیفرهاى دنیوى و فرو ریختن سنگهاى عذاب تهدید کرد. «و ما هى من الظلمین ببعید»
واقع شدن جمله «و ما هى ...» پس از مخاطب قرار دادن پیامبر(ص) (عند ربک) مى تواند قرینه بر این باشد که: از مصداقهاى مورد نظر براى «الظالمین» مشرکان و کافران عصر بعثت است.
۷- جوامع ستمگر ، در معرض گرفتار شدن به کیفرهاى دنیوى و در خطر هدف قرار گرفتن سنگهاى عذاب «و ما هى من الظلمین ببعید»
«هى» مى تواند به قریه یا قریه هایى که از سیاق کلام برمى آید، باز گردد و مى تواند به «حجارة» در آیه قبل ارجاع شود. معناى جمله «و ما هى ...» بنابر احتمال دوم چنین است: آن سنگهاى کذایى دور از ستمگران نیست; یعنى، ستمگران در معرض چنین عذابهایى اند و آن گونه سنگها براى آنان مهیاست.
۸- همجنس بازى ، ظلم است و جوامع مبتلا به آن ، در معرض عذابهاى دنیوى اند. «و ما هى من الظلمین ببعید»
مصداق مورد نظر براى «الظالمین» به قرینه آیات گذشته ، همجنس بازان مى باشد.
۹- خداوند ، انسانها را به مطالعه آثار گذشتگان و عبرت گیرى از فرجام شوم ستم کاران ، فرا خوانده است. «و ما هى من الظلمین ببعید»
بر اساس اینکه مراد از ضمیر «هى» آبادیهاى قوم لوط باشد ، هدف از جمله «ما هى ...» ترغیب انسانها به گذر کردن بر دیار قوم لوط و دیدن آثار عذاب الهى است; تا بدین وسیله عبرت گیرند.
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۹–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۷–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۷–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۷–۹۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۸۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۷۷–۸۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸۳
روایات و احادیث
۱۰- «عن أبى جعفر(ع): ... قال الله عزوجل لمحمد(ص): «و ما هى من الظالمین ببعید» من ظالمى أمتک إن عملوا ما عمل قوم لوط ...; [منبع: کافى ، ج ۵ ، ص ۵۴۶ ، ح ۵; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۳۷۷ ، ح ۱۵۵.] از امام باقر(ع) روایت شده است: ... خداوند به حضرت محمد(ص) فرمود: آن سنگها از ظالمان به دور نیست; یعنى ، ظالمان امت تو اگر عمل قوم لوط را انجام دادند».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بارش سنگ بر ظالمانتهدید به بارش سنگتهدید به کیفر های دنیویجایگاه سنگهای عذاب قوم لوطجغرافیایسرزمین قوم لوطدعوت ازانسان هاسرزمین قوم لوط ومکهظلم همجنس بازیعذاب دنیوی همجنس بازاننزدیکی عذاب ظالمانکیفر کافران به محمدظلم لواطمطالعه فرجام ظالماننشانه سنگهای عذاب قوم لوطعبرت از فرجام ظالمانظلم قوم لوطکیفر دنیوی ظالمانعذاب با سجیللواط در قوم لوطمدبر انسان هاکیفر ظالمانکیفر گناهکارانتهدید مشرکانتهدید کافرانتهدید به عذابدعوتهای خداموارد ظلمتهدیدهای خداعوامل عبرتآثار ربوبیت خداعلم خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
- هشدار خدا به ظالمان، از هلاکت و عذاب استیصال+۸ آیه
- کیفر و هلاکت ستمگران و گناه کاران، مقتضای ربوبیّت خداوند+۳ آیه
- مردم، دارای ازادی در انتخاب دین، از دیدگاه شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
- ویرانه های شهر سَدُوم، مایه عبرت ادمیان+۶ آیه
- زیر و رو شدن شهر سَدُوم با عذاب الهی، در پی ظلم ساکنان انها بر خویشتن و ردّ دعوت انبیا+۲ آیه
- گرفتاری قوم لوط به نزول بارانی از سنگ، در پی شهوترانی و هم جنس گرایی انان+۷ آیه
- هشدار خدا به ظالمان، از هلاکت و عذاب استیصال+۸ آیه
- واژگون شدن زمین و نزول سنگهای عذاب، کیفر ظالمان قوم لوط+۱ آیه
- قوم لوط، مردمی ظالم و مستحقّ عذاب+۲ آیه
- قوم لوط، در زمره ظالمان، به جهت ارتکاب عمل شنیع لواط و همجنس بازی+۶ آیه
- ظلم، عامل نابودی شهرهای قوم لوط+۷ آیه
- وساطت ابراهیم(علیه السلام) برای ظالمان قوم لوط
- عمل قوم لوط، ظالمانه و جوامع مبتلا به ان، در معرض عذابهای دنیایی ان+۳ آیه
- سنگهای ریخته شده بر قوم لوط، نشان دار در نزد پروردگار+۵ آیه
- تهدید خداوند به ظالمان در مورد بارش سنگ عذاب بر انان+۱ آیه
- قوم لوط، از ظالمان+۱ آیه
- الودگی قوم لوط به همجنس بازی (لواط)، موجب ورود انان در زمره ستمکاران و درپی دارنده عذاب الهی+۲ آیه
- سرزمین قوم لوط، در فاصله ای نه چندان دور از مکه+۲ آیه
- بارش سنگهای نشانه دار در نزد خداوند بر قوم لوط+۴ آیه
- سنگهای عذاب قوم لوط، در خزاین پروردگار و دور از دسترس دیگران+۱ آیه
- تهدید ظالمان به دور نبودن از سرنوشت فرجام شوم قوم لوط، از انان+۱ آیه
- ابتلای جوامع و انسانها به هلاکت و عذاب، بر اثر جرم و گناه+۲ آیه
- نزول بارانی از سنگهای نامدار بر قوم لوط، کیفر همجنس گرایی انان+۷ آیه
- لواط و همجنسبازی، سبب قرار گرفتن در زمره ظالمان+۶ آیه
- هلاکت قوم لوط، پیامد عمل شنیع انان+۲ آیه
- لواط، عملی حرام و بسیار زشت+۸ آیه
- مرگ ظالمان قوم لوط با زیر و رو کردن خانههای انان و بارش سنگهای گلین+۱ آیه
- ورود فرشتگان مامور عذاب بر لوط علیه السلام و سوء قصد قوم وی نسبت به انان، موجب نگرانی ان حضرت+۷ آیه
- کیفر دیدن قوم لوط از سوی ملایکه عذاب+۸ آیه
- زیر و رو شدن موطن قوم لوط (سدوم) در پی عذاب الهی+۶ آیه