سوره هود، آیه ۸۷ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۱
قَالُوا يَا شُعَيْبُ أَ صَلاَتُكَ تَأْمُرُكَ أَنْ نَتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ إِنَّكَ لَأَنْتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ
گفتند: «ای شعیب! آیا نمازت به تو دستور میدهد که آنچه را پدرانمان میپرستیدند، ترک کنیم؛ یا آنچه را میخواهیم در اموالمان انجام ندهیم؟! تو که مرد بردبار و فهمیدهای هستی!»
معنی کلمات و عبارات
«صَلَوَات»: جمع صَلاة، نمازها. به صورت مفرد هم ذکر شده است. نماز مهمترین و آشکارترین سمبل دین است. «أَصَلَواتُکَ تَأْمُرُکَ»: این جمله به صورت استفهام انکاری و برای استهزاء است. «الْحَلِیمُ»: شکیبا. خردمند. «الرَّشِیدُ»: عاقل و بالغ. راهیاب و راسترو (نگا: جنّ / ). «إِنَّکَ لاَنتَ الْحَلِیمُ الرَّشِیدُ»: این جمله نیز جنبه استهزاء و ریشخند را دارد.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- نماز ، بارزترین نمود آیین شعیب(ع) «قالوا یشعیب أصلوتک تأمرک»
از اینکه مردم مدین از میان کارهاى دینى شعیب(ع) نماز او را نام مى برند ، معلوم مى شود که: نماز در میان دیگر امور دینى وى ، نمود و بروزى خاص داشته است.
۲- تشریع نماز در ادیان گذشته «قالوا یشعیب أصلوتک تأمرک»
۳- مردم مدین ، نمازها و عبادتهاى شعیب(ع) را مورد تمسخر و استهزاى خویش قرار مى دادند. «أصلوتک تأمرک أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا»
استفهام در جمله «أصلوتک ...» به داعى استهزا و تمسخر ایراد شده است.
۴- قوم شعیب و پدرانشان ، مردمى مشرک و پرستشگر معبودى غیر از خداى یکتا «أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا»
۵- شعیب(ع)، مردمان را به ترک پرستش غیر خدا فرا مى خواند و علیه شرکورزى قومش مبارزه مى کرد. «أصلوتک تأمرک أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا»
۶- پایبندى به آداب و رسوم پدران و نیاکان ، دلیل و انگیزه قوم شعیب در پرستش معبودهاى دروغین «أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا»
مراد از «ما» در «ما یعبد ...» بتها و معبودهاست. توصیف آنها با جمله «یعبد آباؤنا» بیانگر علت اصرار آنان بر تمسک به بتهاست. بنابراین مفاد عبارت «أن نترک ...» چنین است: ما بتها را ترک نمى کنیم; زیرا پدرانمان آنها را مى پرستیدند و همچنان به پرستش آنها ادامه مى دهند.
۷- تعصبهاى نژادى ، زمینه ساز تقلیدهاى کورکورانه و پیرویهاى نابه جاست. «أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا»
۸- پایبندى جوامع به آرا و آداب باطل پیشینیان ، مانع بروز اندیشه هاى نو و برحق در میان آنان است. «أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا»
۹- جوانان و میانسالان مردم مدین ، مخاطبان اصلى شعیب(ع) در ابلاغ معارف الهى به آنان «أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا»
فعل مضارع «یعبد» حاکى است که مقصود از «آباؤنا» تنها نسلهاى پیشین مخاطبان نیست; بلکه پدران فعلى آنان که زنده هستند نیز مورد نظر مى باشد. بنابراین مخاطبان طبعاً جوانان و میانسالان خواهند بود.
۱۰- تعالیم شعیب(ع)، دربردارنده ضوابط و مقرراتى خاص براى دخل و تصرف مالکان در اموال خویش «أصلوتک تأمرک أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا أو أن نفعل فى أمولنا مانشؤا»
«أن نفعل» عطف بر «ما یعبد» است. بنابراین «أن نفعل» مفعول براى «أن نترک» است.
۱۱- آزادى مطلق و بى قید و شرط مالکان در تصرف اموال خویش ، امرى نادرست از نظر ادیان الهى «أصلوتک تأمرک أن نترک ... أن نفعل فى أمولنا مانشؤا»
۱۲- آزادى بى قید و شرط مالکان در تصرف اموال خویش ، زمینه ساز رعایت نکردن قسط و عدالت در مبادلات است. «أوفوا المکیال و المیزان بالقسط ... أو أن نفعل فى أمولنا مانشؤا»
۱۳- قوم شعیب ، دخل و تصرف در اموال را به دلخواه مالک آن واگذار کرده و تحمیل ضابطه و مقرراتى را براى وى روا نمى دانستند. «أو أن نفعل فى أمولنا مانشؤا»
۱۴- شعیب(ع) شخصیتى با درایت و راه یافته حتى در دیدگاه کافران قوم خویش «إنک لأنت الحلیم الرشید»
از معانى «حِلم» عقل و درایت است و «حلیم» در جمله فوق، از آن مشتق شده است. «الرشید» به معناى راه یافته و هدایت شده است. قابل ذکر است که مقصود مردم مدین از هدایت یافتگى شعیب(ع)، هدایت در امور اجتماعى و اخلاقى و مانند آنهاست.
۱۵- شعیب(ع) ، حتى در میان کافران قومش ، به دارا بودن اخلاق نیکو شهرت داشت. «إنک لأنت الحلیم الرشید»
در برداشت فوق «حلیم» به معناى بردبار گرفته شده است. بردبارى انسان ، نشانه اى از دارا بودن اخلاق نیکوست.
۱۶- خداوند ، پیامبران را از میان انسانهایى که به نیکى معروفند ، انتخاب مى کند. «إنک لأنت الحلیم الرشید»
۱۷- مردم مدین ، مبارزه شعیب(ع) با پرستش خدایان اهل شرک را ، خلاف درایت و رشد او مى شمردند. «أصلوتک تأمرک أن نترک ما یعبد ءاباؤُنا ... إنک لأنت الحلیم الرشید»
۱۸- قوم شعیب ، محدود کردن آزادى مالکان در دخل و تصرف اموال خویش را ، امرى نامعقول و نادرست مى دانستند. «أو أن نفعل فى أمولنا ما نشؤا إنک لأنت الحلیم الرشید»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۷–۹۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۴–۹۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۴–۹۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۴–۹۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸۴–۹۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تعصب ناپسندآزادی در مالکیتاخلاق پسندیده شعیباستهزاهای اهل مدیناستهزای عبادات شعیباستهزای نماز شعیبانگیزه اهل مدیناهمیت جواناناهمیت نماز در شریعت شعیبتعقل شعیبتقلید اهل مدینجوانان اهل مدینزمینه ظلم در معاملهشرک نیاکان اهل مدینعقیده نیاکان اهل مدینمالکیت در ادیانمالکیت در اهل مدینمالکیت در شریعت شعیبمحدودیت تصرف در مالمخاطبان شعیبمیانسالان اهل مدینهدایت شعیبتشریع نمازخوشنامی انبیاموانع رشد فکریپیشینه انبیاآسیب شناسی اقتصادزمینه تخلفات اقتصادیبینش اهل مدینشرک اهل مدینعقیده اهل مدیناهل مدین و شعیبشرک ستیزی شعیبزمینه تقلید کورکورانهفضایل شعیبتبلیغ شعیبآثار تعصب قومیآسیب شناسی جامعهنماز در ادیانشرک عبادیتعالیم شعیبآثار تقلید کورکورانهبرگزیدگی انبیامشرکانتقلید از نیاکانقصه شعیب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳۱)
- قوم شعیب، خواهان ازادی مطلق در مناسبات اقتصادی و هرگونه تصرّف در اموال خود
- ازادی عمل نداشتن شعیب(علیه السلام) در انجام اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
- قومشعیب، خواهان ازادیهای نامحدود در امور مالی
- قومشعیب، خواهان ازادیهای نامحدود در استفاده از اموال
- رسالت شعیب(علیه السلام)، برای اصلاح جامعه و جلوگیری از ازادیهای نامشروع+۱ آیه
- تهدید شدن شعیب(علیه السلام) از سوی قومش در صورت ادامه تبلیغات دینی+۲ آیه
- تهدید شدن شعیب(علیه السلام) از سوی قومش در صورت ادامه تبلیغات دینی+۲ آیه
- قوم شعیب، سلب کننده ازادی عمل شعیب در انجام اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
- شعیب(علیه السلام)، خواهان اصلاح جامعه خود و ممنوع بودن ازادیهای نامشروع+۱ آیه
- پایبندی به اداب و رسوم پدران و نیاکان، احتجاج قوم شعیب در پرستش معبودهای دروغین
- محدودیّت ازادی مالکان در دخل و تصرّف اموالخویش، احتجاج قوم شعیب در برابر انحضرت
- برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۶ آیه
- ادب شعیب(علیه السلام) در تبلیغ و دعوت مردم به توحید+۱ آیه
- قوم شعیب، مردمی واپسگرا و دلبسته به ایین گذشتگان خود، در برابر دعوت شیعب(علیه السلام)+۱ آیه
- جلوگیری از ازادی و انتخاب دین حق، برخاسته از روحیّه استبدادی+۳ آیه
- لزوم استغفار مشرکان به درگاه خدا از شرک و بتپرستی+۴ آیه
- دعوت پیامبران از مشرکان برای استغفار+۶ آیه
- استهزای نماز شعیب(علیه السلام)، از سوی قومش
- استهزای نماز شعیب(علیه السلام) از سوی مشرکان
- استهزای شعیب(علیه السلام) و نمازش، از سوی قوم او
- استهزای نماز، از سوی قوم شعیب
- کوشش شعیب(علیه السلام) با تمام توان برای اصلاح جامعه خویش+۱ آیه
- توکّل شعیب(علیه السلام) به خدا برای کسب توفیق جهت اصلاح جامعه خویش+۱ آیه
- انابه شعیب(علیه السلام) به درگاه خداوند به منظور انجام اصلاحات میان قوم خود+۱ آیه
- اعتقاد شعیب(علیه السلام) به توفیق خود در انجام اصلاحات در صورت امداد و عنایت خدا به وی+۱ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان و گذشتگان، از موانع اصلاحپذیری+۱ آیه
- قوم شعیب، خواهان ازادی مطلق در مناسبات اقتصادی و هرگونه تصرّف در اموال خود
- تصحیح روابط اقتصادی جامعه، همپای مسایل اعتقادی و عبادی در صدر اموزههای شعیب(علیه السلام)+۵ آیه
- اقرار قوم شعیب به بردباری و خردمندی شعیب(علیه السلام)
- انابه شعیب(علیه السلام) فقط به درگاه خداوند برای پیشبرد اهداف خود+۱ آیه
- اهل مدین تقلیدکننده از پدرانشان، در پرستش غیر خدا+۳ آیه
- باقی ماندن اهل مدین به ایین خود، حتّی پس از رسالت شعیب(علیه السلام) تا گرفتار شدنشان به عذاب+۲ آیه
- شعیب(علیه السلام)، شخصیّتی بردبار و رشید، به اعتراف کافران اهل مدین+۱ آیه
- وجود نوعی ازاد اندیشی مطلق در تصرّفات مالی میان مردم مدین
- استهزای نماز شعیب(علیه السلام) ازسوی مردم مدین+۱ آیه
- مردم مدین، تابع ایین پدران خود
- مردم مدین و پدرانشان، مردمی مشرک
- پایبندی به اداب و رسوم نیاکان، عامل گرایش اهل مدین به شرک
- پایبندی اهل مدین به اداب و رسوم نیاکان مانع پذیرش اموزههای اسمانی و ایمان اوردن انان+۱ آیه
- شعیب(علیه السلام)، شخصیّتی بردبار و فهمیده، حتّی در دیدگاه کافران مدین
- مبارزات شعیب(علیه السلام) با پرستش معبودان باطل، و محدود کردن ازادی مالکان در تصرّف اموالشان، خلاف بردباری و رشد از دیدگاه مردم مدین
- تهدید به سنگسار کردن شعیب(علیه السلام)، به علّت اعراض از بتپرستی+۱ آیه
- پافشاری بتپرستان قوم شعیب بر بتپرستی+۳ آیه
- مبارزه با بتپرستی، از اهداف مهم شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
- تهدید به سنگسار شدن شعیب(علیه السلام) در پی مبارزه او با بتپرستی+۱ آیه
- تقلید کورکورانه اهل جاهلیّت از پدران خویش، در عقاید شرکالود انان+۶ آیه
- باورهای دینی پدران، دارای تاثیری بسزا، در گرایش فرزندان به ان باورها+۶ آیه
- تاثیرگذاری عقاید شرکالود پدران، در تربیت فرزند+۵ آیه
- تعصّب، زمینهساز تقلید کورکورانه از دیگران+۶ آیه
- تقلید کورکورانه، مانع پذیرش توحید+۴ آیه
- تقلید از گذشتگان، موجب شرکورزی به خدا+۵ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع اصلاحپذیری+۱ آیه
- اهل مدین تابع و مقلّد ایین پدران خود+۱ آیه
- پایبندی قوم شعیب به تقلید از اداب و رسوم نیاکان خویش، در پرستش معبودهای باطل
- پایبندی به تقلید از اداب و رسوم پدران و نیاکان، احتجاج قوم شعیب در پرستش معبودهای دروغین
- احتجاج مشرکان بتپرست، به رسم و عادت پدرانشان در پرستش بتها+۳ آیه
- تعصّبهای قومی و فامیلی، عامل تقلید و پیروی کورکورانه از نیاکان+۶ آیه
- اعراض کفّار مشرک از توحید و یکتاپرستی+۴ آیه
- مقاومت و جبههگیری مشرکان، در مقابل توحید+۷ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع پذیرش پیام توحید+۵ آیه
- توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۲ آیه
- وجوب استغفار مشرکان، از پروردگار+۶ آیه
- حرمت تقلید از نیاکان بت پرست در عقاید دینی+۴ آیه
- حرمت تقلید از نیاکان، در احکام الهی+۳ آیه
- ازادی بی قید و شرط مالکان در تصرّف اموال خویش، امری نادرست در دین شعیب(علیه السلام)
- وجوب اقامه نماز+۱ آیه
- حلم و بردباری، کاری پسندیده، حتّی در دیدگاه کافران قوم شعیب
- شعیب(علیه السلام)، فردی بردبار، از دیدگاه مشرکان قومش
- تعصّب نسبت به معبودان باطل، زمینه ساز برخورد خشونت امیز+۲ آیه
- دشمنی مردم مدین با شعیب(علیه السلام)+۲ آیه
- دشمنی با شعیب(علیه السلام)، زمینه ساز نزول عذابهایی مانند عذاب قوم نوح، قوم هود، قوم صالح و قوم لوط بر دشمنان حضرت+۳ آیه
- دفاع شعیب(علیه السلام) از توحید، در برابر بت پرستان قومش+۵ آیه
- مقام نبوّت، رزق و نعمت خاصّ خداوند به شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
- نبوّت، روزی اعطایی خداوند به شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
- برخورداری شعیب(علیه السلام)، از رزق نیکو و مال فراوان+۱ آیه
- برخورداری شعیب(علیه السلام)، از روزی فراوان+۱ آیه
- شعیب(علیه السلام)، برخوردار از رشد کمال فکری در نظر قوم خود
- مخالفت و مبارزه با عقاید پیشینیان، خلاف رشد و کمال از نظر قوم شعیب
- نقش نماز شعیب(علیه السلام) در مبارزه با شرک و جلوگیری از ازادی مطلق قوم او، در تصرّفات مالی خود، مورد پرسش استهزاامیز انان+۱ آیه
- نقش نماز شعیب(علیه السلام) در مبارزه با شرک و جلوگیری از ازادی مطلق قوم او، در تصرفات مالی خود، مورد پرسش استهزا امیز انان+۱ آیه
- مبارزه شعیب(علیه السلام) با شرکورزی مشرکان عصر خویش+۴ آیه
- مقاومت مشرکان، در برابر توحید+۷ آیه
- ایین مردم مدین، شرک امیز و غیر توحیدی+۳ آیه
- استهزای شعیب(علیه السلام) و نمازش، از ناحیه اهل مدین
- شعیب(علیه السلام)، فاقد ازادی و قدرت اجتماعی، در اجرای اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
- اراده شعیب(علیه السلام) بر اصلاح جامعه، در حدّ توان خویش+۱ آیه
- توکّل و انابه شعیب(علیه السلام) به خدا، جهت کسب توفیق در اصلاح جامعه خویش+۱ آیه
- دشمنی و ستیزه جویی قوم شعیب، با ان حضرت، سبب کیفر و هلاکت انان+۲ آیه
- پایبندی شعیب(علیه السلام)، به تعالیم دینی خود+۱ آیه
- توصیه و سفارش شعیب(علیه السلام) به قومش، برای استغفار و امرزش خواهی از خداوند+۲ آیه
- توبه و بازگشت به خدا، از سفارشات شعیب(علیه السلام)به قومش+۲ آیه
- نماز، بارزترین نمود پرستش خدا در تعالیم شعیب(علیه السلام)
- بهره مندی شعیب(علیه السلام)، از رزق الهی و روزی نیک+۱ آیه
- جلوگیری از ازادیهای نامشروع، از اهداف شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
- شعیب(علیه السلام)، فاقد ازادی برای انجام دادن اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
- ادب شعیب(علیه السلام)، در تبلیغ و دعوت مردم به توحید+۱ آیه
- انابه و بازگشت شعیب(علیه السلام)، به سوی پروردگار+۱ آیه
- توفیق الهی، رمز موفقیّت در اصلاح، از دیدگاه شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
- توکّل و اتّکای شعیب(علیه السلام) به خدا، در مبارزات خویش، بر ضدّ مظاهر کفر و شرک+۴ آیه
- شعیب(علیه السلام)، پیامبری حلیم و بردبار
- شعیب(علیه السلام)، شخصیّتی با درایت و خردمند، حتّی در دیدگاه کافران قوم خویش
- اعتراف کافران اهل مدین، به رشد و هدایت یافتگی شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
- بهره مندی شعیب(علیه السلام)، از علوم و معارف الهی+۱ آیه
- مبارزه شعیب(علیه السلام)، با تقلید کورکورانه قوم خویش از نیاکان شان+۲ آیه
- مقام نبوّت، روزی خاص و نیکوی خداوند به شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
- تقلید از نیاکان، انگیزه مشرکان، برای پرستش غیر خدا+۳ آیه
- دعوت شعیب(علیه السلام) از قومش، برای ترک پرستش غیر خدا
- وجود قوم لوط، پیش از قوم شعیب، با فاصله زمانی اندک+۲ آیه
- اعراض کفرپیشگان مشرک، از توحید و یکتاپرستی+۷ آیه
- دین و دینداری، از موانع کم فروشی
- نماز (با اخلاص)، از موانع کم فروشی و ناسازگار با ان
- قوم شعیب، خواهان ازادی مطلق، در مناسبات اقتصادی و هر گونه تصرف در اموال خود
- ازادی مطلق و بیقید و شرط مالکان در تصرّف اموال خویش، امری نادرست، از نظر ادیان الهی+۱ آیه
- ازادی بیقید و شرط در تصرّف اموال خویش، زمینهساز رعایت نکردن قسط و عدالت در مبادلات+۱ آیه
- محترم بودن و مشروعیّت مالکیّت خصوصی، در ایین شعیب علیه السلام+۶ آیه
- تعالیم شعیب علیه السلام دربردارنده ضوابط خاصّی برای دخل و تصرّف مالکان، در اموال خویش+۶ آیه
- رعایت نشدن ضوابط و مقرّرات حق مالکیّت خصوصی نسبت به دیگران در داد و ستد، از سوی اهل مدین+۳ آیه
- کمفروشی، از اسباب رایج برای کسب و مالکیّت اموال در میان اهل مدین و مورد نهی شعیب علیه السلام+۳ آیه
- مقام نبوّت، روزی خاصّ و نیکوی خداوند به شعیب علیه السلام+۱ آیه
- نژادپرستی، زمینهساز تقلید و پیروی کورکورانه+۲ آیه
- استهزای نماز و عبادتهای شعیب علیه السلام، از سوی مردم مدین+۱ آیه
- نماز، دارای سابقهای دیرینه، در ادیان الهی
- وجوب اقامه نماز+۱ آیه
- نماز، بارزترین نمود ایین شعیب علیه السلام
- شعیب علیه السلام از اقامه کنندگان نماز
- شعیب علیه السلام نهیکننده اهل مدین از منکر+۱ آیه
- شعیب علیه السلام، نهیکننده از منکر، در میان اهل مدین+۱ آیه
- دعوت پیامبران به اگاهی و خردمندی، در مقابل سنّتگرایی مشرکان و ایین تقلیدی انان از نیاکان خود+۶ آیه
- تقلید قوم شعیب از نیاکان خود، بدون دلیل و برهان+۱ آیه
- پایبندی به اداب و رسوم نیاکان، از انگیزههای مخالفت قوم شعیب با ان حضرت و تعالیمش
- وجوب اقامه نماز+۱ آیه