سوره یس، آیه ۶۹ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۴
وَ مَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَ مَا يَنْبَغِي لَهُ إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ
ما هرگز شعر به او [= پیامبر] نیاموختیم، و شایسته او نیست (شاعر باشد)؛ این (کتاب آسمانی) فقط ذکر و قرآن مبین است!
معنی کلمات و عبارات
«الشِّعْرَ»: چکامه. چامه. «مَا یَنبَغِی»: نسزد. در خور نیست. لازم نیست. «إِنْ»: نیست. «هُوَ»: کتاب منزل قرآن. «ذِکْرٌ»: پند و اندرز. یاد و یادآوری. «قُرْآنٌ»: قرآن. کتاب خواندنی. «مُبِینٌ»: روشن و واضح. روشنگر و بیانگر.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، هیچ گونه شعرى به پیامبر اسلام(ص) نیاموخت. «و ما علّمنه الشعر»
۲ - قرآن، سخنى از سنخ شعر نیست. «و ما علّمنه الشعر»
مقصود از آموخته اى که از سنخ شعر نیست، قرآن کریم است که کافران آن را شعر مى پنداشتند و بر این اساس، پیامبراسلام(ص) را به شاعر بودن متهم مى کردند.
۳ - قرآن، سخنى است سراسر حق و هدف مند و پیراسته از کلامِ برخواسته از تخیلات و سخنان مبالغه آمیز و خلاف واقع. «و ما علّمنه الشعر»
برداشت یاد شده از شعر نبودن قرآن استفاده مى شود; زیرا شعر برخاسته از تخیلات شاعر و معمولاً توأم با سخنان مبالغه آمیز و خلاف واقع است که شاعران گاهى به منظور حفظ وزن، سجع و قافیه شعر به آن متوسل مى شوند.
۴ - قرآن، کتابى است داراى نظم، شیوه و ترکیبى جذاب و مخصوص به خود. «و ما علّمنه الشعر»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که آنچه کافران را به شعر پنداشتن قرآن واداشت، نظم و اسلوب پر جاذبه و ویژه اى بود که در این کتاب الهى مشاهده کردند.
۵ - پیراسته بودن مقام پیامبر(ص)، از مقولات شعرى و تخیلات شاعرانه «و ما علّمنه الشعر و ماینبغى له»
۶ - پیامبر(ص)، از گفتن شعر ناتوان بود. «و ما علّمنه الشعر و ما ینبغى له»
برخى از مفسران بر آنند که مقصود از «ما ینبغى له» ناتوان بودن پیامبر(ص) از سرودن شعر و یا مشکل بودن آن براى ایشان است; زیرا خداوند درصدد نفى کامل و قطعى شعر بودن قرآن است و بانفى توانایى شعر گفتن از پیامبر(ص)، این منظور بهتر حاصل مى شود.
۷ - قرآن، کتابى سراسر یاد و یادآورى براى انسان است. «إن هو إلاّ ذکر»
«ذکر» مصدرى است که براى بیان مبالغه، وصف براى قرآن قرار گرفته و به معناى تذکر و یادآورى است.
۸ - قرآن، کتاب قرائت شده بر پیامبر(ص) «و قرءان»
«قرآن» مصدر «قرأ» است که مانند «رجحان» و «کفران» بر اسم مفعول اطلاق شده است; یعنى، «الکلام المقروء».
۹ - ذکر و قرآن، از نام هاى کتاب آسمانى پیامبراسلام(ص) «إن هو إلاّ ذکر و قرءان»
۱۰ - قرآن، کتابى روشن و قابل فهم براى همگان «و قرءان مبین»
۱۱ - محتوا، شیوه و نظم موجود در قرآن، روشنگر خدایى بودن آن و پیراستگى آن از تخیلات شاعرانه. «و ما علّمنه الشعر و ما ینبغى له إن هو إلاّ ذکر و قرءان مبین»
برداشت یاد شده بر این اساس استوار است که مقصود از روشنگر بودن قرآن به - قرینه صدر آیه (و ما علّمناه الشعر و ما ینبغى له) - این حقیقت باشد که قرآن، خود شاهد و گواهِ الهى بودن و نیز پیراسته بودنش از تخیلات شاعرانه است.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۸–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۸–۷۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
عجز محمد از شاعریابزار تذکرنظم قرآنقرآن و شعرتذکر به انسانرد شاعری محمدجذابیت قرآنتلاوت قرآن بر محمدتنزیه محمدنامهای قرآنتنزیه قرآنسهولت فهم قرآنوضوح قرآنحقانیت قرآنوحیانیت قرآنویژگیهای قرآننقش قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
- اتمام حجّت خدا بر کافران و مشرکان صدر اسلام با نازل کردن قران+۵ آیه
- اتمام حجّت خدا بر کافران و مشرکان صدر اسلام، با نازل کردن قران+۵ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۲ آیه
- انکار کافران در برابر اتمام حجّت خدا، باعث استحقاق انان برای کیفر و عذاب+۵ آیه
- انذار، از شیوههای پیامبران در اتمام حجّت+۱ آیه
- انذار، از شیوههای محمّد(صلی الله علیه واله) در اتمام حجّت+۳ آیه
- قران، وسیله انذار و هشدار به انسانها+۲ آیه
- قران، کتاب روشنگر خدا وسیله انذار به زندهدلان و اهل ایمان+۱ آیه
- قران، وسیله هشدار به صاحبان خرد+۱ آیه
- قران، وسیله انذار و اخطار به انسانها+۲ آیه
- انذار صاحبان عقل و خرد به وسیله قران+۱ آیه
- قران، انذاردهنده به مؤمنان زندهدل+۱ آیه
- ایمان، زمینهساز تاثیرپذیری از انذار پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- خردمندی، از زمینههای پذیرش انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- اتمام حجّت بر کافران، فلسفه انذارهای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به انان+۱ آیه
- پیراسته بودن مقام پیامبر(صلی الله علیه واله) از تعلیم شعر
- خداوند، تلاوتکننده ایات خویش برای پیامبر(صلی الله علیه واله)
- پیراسته بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) از بافتههای شعری+۲ آیه
- ایات قران، همچون شعر شاعران، از نظر مردم جاهلیّت+۴ آیه
- کافران، محروم از حیات واقعی و معنوی+۱ آیه
- حیات معنوی انسانها، زمینه تاثیر قران در دل انان+۱ آیه
- قران، از مصادیق ذکر خدا+۳ آیه
- شعر بودن قران، تهمتی از ناحیه مشرکان+۴ آیه
- نسبت ناروای شاعری به پیامبر(صلی الله علیه واله) از جانب مشرکان+۴ آیه
- شعر بودن قران، در بینش مشرکان جاهلی+۳ آیه
- شعر و شاعری، رایج در عصر جاهلیّت+۷ آیه
- حقیقت قران، مبرّا از شعر+۳ آیه
- اموزش ندادنِ هیچ شعری به پیامبر(صلی الله علیه واله)، از سوی خداوند
- ساحت مقدّس پیامبر(صلی الله علیه واله)، مبرّا و منزّه از شعر و شاعری+۲ آیه
- خدا، منشا شناخت انسانها+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۳ آیه
- شعر بودن قران و شاعر بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) از افتراهای عرب، در اغاز ظهور اسلام+۴ آیه
- ایات قران، همچون شعر شاعران، از دیدگاه مردم عرب+۴ آیه
- نفی دیدگاه عرب از سوی خداوند، در مورد ادّعای شعر بودن قران و شاعر بودن پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- هدایت پیامبران و کتب اسمانی، عامل یاداوری و بیداری فطرت انسانها
- هماهنگی معارف و تعالیم قران، با فطرت انسانها+۱ آیه
- اتمام حجّت خداوند بر کافران، به وسیله قران+۵ آیه
- ذکر، از نامهای قران+۳ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله، مستحقّ عذاب الهی+۲ آیه
- انذارهای پیامبر صلی الله علیه و اله، نوعی اتمام حجّت+۳ آیه
- دفاع خداوند از پیامبراکرم صلی الله علیه و اله با ردّ نسبت شعر و شاعری به ان حضرت+۷ آیه
- پیراسته بودن پیامبر صلی الله علیه و اله از بافتههای شعری+۲ آیه
- پیراسته بودن محمّد صلی الله علیه و اله، از بافتههای شعری+۶ آیه
- تهمت شعر به ایات نازل شده بر محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی کافران+۴ آیه
- امتنان خداوند بر پیامبرش، به سبب منزّه داشتن او از شعرگویی
- حیات معنوی مؤمنان، موجب تاثیرپذیری از تذکّرات قران+۱ آیه