سوره یس، آیه ۶۹ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۴
وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَمَا يَنبَغِي لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ وَقُرْآنٌ مُّبِينٌ
نہ تو ہم نے اس پیغمبر کو شعر سکھائے اور نہ یہ اس کے ﻻئق ہے۔ وه تو صرف نصیحت اور واضح قرآن ہے
معنی کلمات و عبارات
«الشِّعْرَ»: چکامه. چامه. «مَا یَنبَغِی»: نسزد. در خور نیست. لازم نیست. «إِنْ»: نیست. «هُوَ»: کتاب منزل قرآن. «ذِکْرٌ»: پند و اندرز. یاد و یادآوری. «قُرْآنٌ»: قرآن. کتاب خواندنی. «مُبِینٌ»: روشن و واضح. روشنگر و بیانگر.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، هیچ گونه شعرى به پیامبر اسلام(ص) نیاموخت. «و ما علّمنه الشعر»
۲ - قرآن، سخنى از سنخ شعر نیست. «و ما علّمنه الشعر»
مقصود از آموخته اى که از سنخ شعر نیست، قرآن کریم است که کافران آن را شعر مى پنداشتند و بر این اساس، پیامبراسلام(ص) را به شاعر بودن متهم مى کردند.
۳ - قرآن، سخنى است سراسر حق و هدف مند و پیراسته از کلامِ برخواسته از تخیلات و سخنان مبالغه آمیز و خلاف واقع. «و ما علّمنه الشعر»
برداشت یاد شده از شعر نبودن قرآن استفاده مى شود; زیرا شعر برخاسته از تخیلات شاعر و معمولاً توأم با سخنان مبالغه آمیز و خلاف واقع است که شاعران گاهى به منظور حفظ وزن، سجع و قافیه شعر به آن متوسل مى شوند.
۴ - قرآن، کتابى است داراى نظم، شیوه و ترکیبى جذاب و مخصوص به خود. «و ما علّمنه الشعر»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که آنچه کافران را به شعر پنداشتن قرآن واداشت، نظم و اسلوب پر جاذبه و ویژه اى بود که در این کتاب الهى مشاهده کردند.
۵ - پیراسته بودن مقام پیامبر(ص)، از مقولات شعرى و تخیلات شاعرانه «و ما علّمنه الشعر و ماینبغى له»
۶ - پیامبر(ص)، از گفتن شعر ناتوان بود. «و ما علّمنه الشعر و ما ینبغى له»
برخى از مفسران بر آنند که مقصود از «ما ینبغى له» ناتوان بودن پیامبر(ص) از سرودن شعر و یا مشکل بودن آن براى ایشان است; زیرا خداوند درصدد نفى کامل و قطعى شعر بودن قرآن است و بانفى توانایى شعر گفتن از پیامبر(ص)، این منظور بهتر حاصل مى شود.
۷ - قرآن، کتابى سراسر یاد و یادآورى براى انسان است. «إن هو إلاّ ذکر»
«ذکر» مصدرى است که براى بیان مبالغه، وصف براى قرآن قرار گرفته و به معناى تذکر و یادآورى است.
۸ - قرآن، کتاب قرائت شده بر پیامبر(ص) «و قرءان»
«قرآن» مصدر «قرأ» است که مانند «رجحان» و «کفران» بر اسم مفعول اطلاق شده است; یعنى، «الکلام المقروء».
۹ - ذکر و قرآن، از نام هاى کتاب آسمانى پیامبراسلام(ص) «إن هو إلاّ ذکر و قرءان»
۱۰ - قرآن، کتابى روشن و قابل فهم براى همگان «و قرءان مبین»
۱۱ - محتوا، شیوه و نظم موجود در قرآن، روشنگر خدایى بودن آن و پیراستگى آن از تخیلات شاعرانه. «و ما علّمنه الشعر و ما ینبغى له إن هو إلاّ ذکر و قرءان مبین»
برداشت یاد شده بر این اساس استوار است که مقصود از روشنگر بودن قرآن به - قرینه صدر آیه (و ما علّمناه الشعر و ما ینبغى له) - این حقیقت باشد که قرآن، خود شاهد و گواهِ الهى بودن و نیز پیراسته بودنش از تخیلات شاعرانه است.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۸–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۸–۷۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
عجز محمد از شاعریابزار تذکرنظم قرآنقرآن و شعرتذکر به انسانرد شاعری محمدجذابیت قرآنتلاوت قرآن بر محمدتنزیه محمدنامهای قرآنتنزیه قرآنسهولت فهم قرآنوضوح قرآنحقانیت قرآنوحیانیت قرآنویژگیهای قرآننقش قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
- اتمام حجّت خدا بر کافران و مشرکان صدر اسلام با نازل کردن قران+۵ آیه
- اتمام حجّت خدا بر کافران و مشرکان صدر اسلام، با نازل کردن قران+۵ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۲ آیه
- انکار کافران در برابر اتمام حجّت خدا، باعث استحقاق انان برای کیفر و عذاب+۵ آیه
- انذار، از شیوههای پیامبران در اتمام حجّت+۱ آیه
- انذار، از شیوههای محمّد(صلی الله علیه واله) در اتمام حجّت+۳ آیه
- قران، وسیله انذار و هشدار به انسانها+۲ آیه
- قران، کتاب روشنگر خدا وسیله انذار به زندهدلان و اهل ایمان+۱ آیه
- قران، وسیله هشدار به صاحبان خرد+۱ آیه
- قران، وسیله انذار و اخطار به انسانها+۲ آیه
- انذار صاحبان عقل و خرد به وسیله قران+۱ آیه
- قران، انذاردهنده به مؤمنان زندهدل+۱ آیه
- ایمان، زمینهساز تاثیرپذیری از انذار پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- خردمندی، از زمینههای پذیرش انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- اتمام حجّت بر کافران، فلسفه انذارهای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به انان+۱ آیه
- پیراسته بودن مقام پیامبر(صلی الله علیه واله) از تعلیم شعر
- خداوند، تلاوتکننده ایات خویش برای پیامبر(صلی الله علیه واله)
- پیراسته بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) از بافتههای شعری+۲ آیه
- ایات قران، همچون شعر شاعران، از نظر مردم جاهلیّت+۴ آیه
- کافران، محروم از حیات واقعی و معنوی+۱ آیه
- حیات معنوی انسانها، زمینه تاثیر قران در دل انان+۱ آیه
- قران، از مصادیق ذکر خدا+۳ آیه
- شعر بودن قران، تهمتی از ناحیه مشرکان+۴ آیه
- نسبت ناروای شاعری به پیامبر(صلی الله علیه واله) از جانب مشرکان+۴ آیه
- شعر بودن قران، در بینش مشرکان جاهلی+۳ آیه
- شعر و شاعری، رایج در عصر جاهلیّت+۷ آیه
- حقیقت قران، مبرّا از شعر+۳ آیه
- اموزش ندادنِ هیچ شعری به پیامبر(صلی الله علیه واله)، از سوی خداوند
- ساحت مقدّس پیامبر(صلی الله علیه واله)، مبرّا و منزّه از شعر و شاعری+۲ آیه
- خدا، منشا شناخت انسانها+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۳ آیه
- شعر بودن قران و شاعر بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) از افتراهای عرب، در اغاز ظهور اسلام+۴ آیه
- ایات قران، همچون شعر شاعران، از دیدگاه مردم عرب+۴ آیه
- نفی دیدگاه عرب از سوی خداوند، در مورد ادّعای شعر بودن قران و شاعر بودن پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- هدایت پیامبران و کتب اسمانی، عامل یاداوری و بیداری فطرت انسانها
- هماهنگی معارف و تعالیم قران، با فطرت انسانها+۱ آیه
- اتمام حجّت خداوند بر کافران، به وسیله قران+۵ آیه
- ذکر، از نامهای قران+۳ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله، مستحقّ عذاب الهی+۲ آیه
- انذارهای پیامبر صلی الله علیه و اله، نوعی اتمام حجّت+۳ آیه
- دفاع خداوند از پیامبراکرم صلی الله علیه و اله با ردّ نسبت شعر و شاعری به ان حضرت+۷ آیه
- پیراسته بودن پیامبر صلی الله علیه و اله از بافتههای شعری+۲ آیه
- پیراسته بودن محمّد صلی الله علیه و اله، از بافتههای شعری+۶ آیه
- تهمت شعر به ایات نازل شده بر محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی کافران+۴ آیه
- امتنان خداوند بر پیامبرش، به سبب منزّه داشتن او از شعرگویی
- حیات معنوی مؤمنان، موجب تاثیرپذیری از تذکّرات قران+۱ آیه