سوره یوسف، آیه ۱۰۹ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۸
وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُّوحِي إِلَيْهِم مِّنْ أَهْلِ الْقُرَىٰ أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ اتَّقَوْا أَفَلَا تَعْقِلُونَ
و ما نفرستادیم پیش از تو، جز مردانی از اهل آبادیها که به آنها وحی میکردیم! آیا (مخالفان دعوت تو،) در زمین سیر نکردند تا ببینند عاقبت کسانی که پیش از آنها بودند چه شد؟! و سرای آخرت برای پرهیزکاران بهتر است! آیا فکر نمیکنید؟!
معنی کلمات و عبارات
«إِلاّ رِجَالاً»: یعنی پیغمبران همه مرد بودهاند؛ نه فرشته یا جنّ یا زن. «مِنْ أَهْلِ الْقُرَی»: از میان اهالی شهرنشین. یعنی پیغمبران شهرنشین بودهاند؛ نه بیابانگرد و صحرانشین، و لذا کاملاً از اوضاع و احوال و مشکلات مادی و معنوی زندگی باخبر و مطّلع بوده و از روی شناخت به رفع مشکلات و کار تبلیغ پرداختهاند. «أَفَلَمْ یَسِیرُوا ...»: (نگا: آلعمران / انعام / ). «دَارُ الآخِرَةِ»: سرای آخرت. دنیای دیگر. اضافه موصوف به صفت است. یعنی (الدَّارُ الآخِرَةِ): (نگا: انعام / ، اعراف / .
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- پیامبران متعددى پیش از رسول اکرم(ص) به رسالت مبعوث شدند. «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً»
۲- خداوند ، مبعوث کننده پیامبران و فرستنده رسولان است. «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً»
۳- همه پیامبران از جنس بشر و از صنف مردان بودند. «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً»
آیه شریفه در مقام دفع این توهّم است که پیامبران باید از فرشتگان باشند. از این رو مقصود از «رجال» مقابل فرشتگان است ، ولى انتخاب کلمه «رجالاً» به جاى «إناساً» و مانند آن اشاره به این واقعیت دارد که: پیامبران از صنف زنان نبودند.
۴- پیامبران از میان مردم و جامعه خویش به پیامبرى برگزیده شدند. «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً ... من أهل القرى»
«قرى» (جمع قریة) در مقابل «وادى» (صحراها و بیابانها) است و به شهرها و روستاها اطلاق مى شود. ال در «القرى» مى تواند جانشین مضاف الیه باشد ; یعنى: «من أهل قریهم». و محتمل است «ال» در آن عهد حضورى باشد ; یعنى: «هذه القرى». برداشت فوق ناظر به احتمال اول است.
۵- گزینش پیامبران از میان خود انسانها ، از سنتهاى خداوند است. «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً ... من أهل القرى»
۶- ارتباط خداوند با پیامبران خویش از طریق وحى بود. «إلاّ رجالاً نوحى إلیهم»
۷- پیامبران از آبادى نشینان (از شهرها و روستاها) برگزیده شدند نه از صحرانشینان و بیابانگردان * «إلاّ رجالاً نوحى إلیهم من أهل القرى»
۸- تکذیب کنندگان پیامبران پیشین به عذابهاى دنیوى گرفتار شدند. «أفلم یسیروا فى الأرض فینظروا کیف کان عقبة الذین من قبلهم»
مراد از ضمیر در «أفلم یسیروا» مشرکان و مخالفان پیامبراکرم(ص) است و مقصود از «الذین من قبلهم» امتهاى پیش از ایشان مى باشد.
۹- خداوند، فراخوان مردم به گشت و گذار در مناطق زمین براى مشاهده عاقبت و فرجام تکذیب کنندگان پیامبران «أفلم یسیروا فى الأرض فینظروا کیف کان عقبة الذین من قبلهم»
۱۰- مطالعه آثار باقیمانده از تکذیب کنندگان انبیا ، گویاى عاقبت شوم آنان و گرفتار آمدنشان به عذابهاى الهى است. «أفلم یسیروا فى الأرض فینظروا کیف کان عقبة الذین من قبلهم»
۱۱- خداوند ، تکذیب کنندگان رسالت پیامبر(ص) را به فرجام شوم و گرفتار آمدن به عذاب استیصال تهدید کرد. «أفلم یسیروا فى الأرض فینظروا کیف کان عقبة الذین من قبلهم»
۱۲- لزوم مطالعه تاریخ پیشینیان و عبرت آموزى از فرجام آنان «أفلم یسیروا فى الأرض فینظروا کیف کان عقبة الذین من قبلهم»
۱۳- سراى آخرت براى تقواپیشگان و پرهیزکنندگان از شرک و مخالفت با پیامبران ، سرایى نیکوست. «و لدار الأخرة خیر للذین اتقوا»
متعلق «اتقوا» به قرینه آیات گذشته ، شرک و مخالفت با پیامبران است.
۱۴- رعایت تقوا و پرهیز از شرک و مخالفت با انبیا ، وسیله نیل به سعادت اخروى است. «و لدار الأخرة خیر للذین اتقوا»
۱۵- پیامبراکرم(ص) و دیگر رسولان الهى فراخوان مردم به تقواپیشگى «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً ... و لدار الأخرة خیر للذین اتقوا»
۱۶- تکذیب پیامبر(ص) به خاطر بشر بودنش ، نشانه بى خردى و دلیل بى اطلاعى از تاریخ بشر ، پیامبران پیشین و سنّت الهى است. «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً نوحى إلیهم من أهل القرى ... أفلاتعقلون»
لحن جمله «و ما أرسلنا ...» گویاى این است که آن جمله در پاسخ این توهّم ایراد شده که: فرستاده خدا نمى تواند فردى از افراد بشر باشد ; بلکه باید از فرشتگان و مانند آنها باشد.
۱۷- آنان که در فرجام تکذیب کنندگان پیامبران نمى اندیشند و نیکویى سراى اخروى تقواپیشگان را درنمى یابند ، سزاوار سرزنش و ملامتند. «أفلم یسیروا ... أفلاتعقلون»
۱۸- آنان که نبوّت پیامبر(ص) را به خاطر بشر بودنش انکار مى کنند ، سزاوار ملامتند. «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً ... أفلاتعقلون»
۱۹- ضرورت به کارگیرى اندیشه براى فهم معارف دینى «و ما أرسلنا من قبلک إلاّ رجالاً ... أفلاتعقلون»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۳–۱۱۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۳–۱۱۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۰۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۸–۱۰۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ترک مخالفت با انبیاانبیا ی قبل از محمداهمیت تعقل در دینخیر بودن آخرتدلایل جهل به تاریخدلایل جهل به سنتهای خداشهرنشینی انبیاعبرت ازتاریخمردبودن انبیامردمیبودن انبیاروش ارتباط خدا با انبیافرجام شوم مکذبان انبیافلسفه سیاحتمطالعه فرجام مکذبان انبیامتقین در آخرتمستحقان سرزنشبشربودن محمدتهدید مکذبان انبیاروش فهم دینتشویق به سیاحتسرزنش مکذبان محمدمطالعه سرنوشت اقوام پیشیناهمیت مطالعه تاریخنشانه های بی عقلیانذار از فرجام شومدعوتهای انبیاآثار تکذیب محمدعذاب مکذبان انبیامنشأ بعثت انبیاخاستگاه انبیاتهدید به عذاب استیصالزمینه سعادت اخرویعبرت از فرجام اقوام پیشینآثار اجتناب از شرکوحی به انبیاویژگیهای انبیادعوتهای محمدبشر بودن انبیادعوت به تقواهماهنگی انبیادعوتهای خداتاریخ انبیااهمیت تقوانقش خدانقش وحیاهل عذابآثار تقواتهدیدهای خداسنتهای خداعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۲)
- اخرت، سرایی خیر و ارزشمند برای پرهیزگاران+۴ آیه
- توجّه به اخرت و مفتون دنیا نشدن، مقتضای اندیشه+۲ آیه
- رعایت تقوای الهی، بهترین توشه اخرت+۴ آیه
- سرای اخرت بهتر از دنیا+۴ آیه
- خیر محض بودن و خالی بودن سرای اخرت از هر گونه ناگواری، برای تقواپیشگان+۳ آیه
- جهان اخرت، جهانی سراسر خیر و سعادت برای پرهیزگاران+۴ آیه
- سرگذشت امّتهای گذشته، عبرتاموز و قابل یاداوری+۹ آیه
- توبیخ کافران از سوی خداوند، به سبب عبرت نگرفتن از امّتهای کافر پیشین+۱ آیه
- انتخابشدن انبیا از میان افراد بشر+۲ آیه
- تاکید خداوند بر امکان پیامبری و دریافت وحی ازسوی بشر+۱ آیه
- خداوند، مبعوثکننده پیامبران+۳ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) و دیگر رسولان الهی، فراخوان مردم به تقواپیشگی
- بشربودن همه انبیا+۲ آیه
- مناطق اباد و دارای جمعیّت روی زمین، خاستگاه پیامبران
- پیامبران، بر خاسته از میان مردم و متن جامعه خویش+۱ آیه
- خداوند، وحی کننده به انبیا و رسولان+۶ آیه
- ناامیدی پیامبران از هدایت و ایمان مردم، شرط نزول عذاب بر اقوام+۱ آیه
- یاری رساندن خدا به پیامبران خود، پس از ناامیدی انان از ایمان مردم+۱ آیه
- انذار خداوند به مشرکان صدر اسلام، از گرفتارشدن به عذاب استیصال+۱ آیه
- قابلیّت داشتن انسان برای دریافت وحی از جانب خدا+۳ آیه
- تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۴ آیه
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۹ آیه
- تاریخ، از منابع شناخت و تعقل+۱۰ آیه
- بهرهمندی و درساموزی خردمندان از سرگذشتهای عبرتاموز پیامبران و امّتهای انان+۲ آیه
- سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۱۱ آیه
- ضرورت مطالعه تاریخ پیشینیان و عبرتاموزی از فرجام انان+۹ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱۰ آیه
- توجّه به اخرت، مقتضای خرد و اندیشه+۱ آیه
- نقش تعقّل و اندیشه، در پذیرش دعوت انبیای الهی
- تفکّر، عامل عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۱۱ آیه
- سفارش خدا به اندیشیدن، در اثار ملّتهای پیشین+۱۱ آیه
- توجّه به اخرت و مفتون نشدن به دنیا، مقتضای خرد و اندیشه+۲ آیه
- ارزش برتری اخرت نسبت به دنیا، قابل درک با تعقّل و تفکّر+۳ آیه
- اهمیّت مطالعه و تفکّر در تاریخ، برای عبرت گرفتن از ان+۱۱ آیه
- تشویق به جهانگردی و سیر در زمین از سوی خدا، برای تفکّر و نظاره در سرگذشت پیشینیان و اثار بهجامانده از انها+۸ آیه
- نکوهش و سرزنش خداوند، به فاقدان تفکّر و اندیشه+۳ آیه
- عدم تفکّر، مانع درک سعادتمندی متقین در اخرت+۲ آیه
- متقین، برخوردار از خیر و سعادت اخرت+۴ آیه
- تشویق و ترغیب انسانها به رعایت تقوا، از سوی خداوند+۴ آیه
- خردورزی، عامل رعایت تقوا از جانب انسان+۳ آیه
- توجّه به برتری زندگی اخرتی بر زندگی دنیایی، زمینه تقواپیشگی+۴ آیه
- تهدید شدن امّتهای پیشین به عقاب، از سوی خداوند
- مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۱۵ آیه
- مطلوبیّت سیر و سیاحت در زمین، برای عبرت گیری از سرنوشت پیشینیان+۱۰ آیه
- حرمت مخالفت با انبیا+۲ آیه
- توصیه خداوند به تقوا پیشگان، برای تفکر و تعقل در خیر بودن سرای اخرت+۲ آیه
- عدم تعقّل، زمینه جهل به خیر بودن سرای اخرت+۲ آیه
- اگاهی خداوند به خیر بندگان+۵ آیه
- تفکّر و تعقّل، عامل مهم در تشخیص خیر+۳ آیه
- تقوا، عامل دستیابی انسان به سرای خیر اخرت+۲ آیه
- سرای اخرت، خیر و بهتر برای تقواپیشگان+۴ آیه
- خیر بودن سرای اخرت برای تقواپیشگان، شایسته تعقّل+۲ آیه
- بیان سرگذشت پیامبران و برخورد ناروای امّتها با انان، به جهت تسلاّ بخشیدن و دلداری به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- رسالت گروهی از انبیا قبل از دوران محمّد(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- رسالت پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) در تداوم رسالت پیامبران پیشین+۲ آیه
- تاکید خدا بر رسالت بشر+۲ آیه
- رسالت پیامبران، همراه با وحی الهی+۵ آیه
- خداوند، منشا رسالت انبیا+۴ آیه
- جهل به سنّتهای خدا در گزینش پیامبران از میان خود انسانها، موجب تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی مشرکان
- گزینش پیامبران از میان خود انسانها، سنّت جاری الهی+۲ آیه
- اندیشه نکردن انسانها درباره فرجام شوم تکذیبگران پیامبران الهی، مورد سؤال توبیخ امیز از جانب خداوند+۱ آیه
- سؤال توبیخی خداوند از کافران، در مورد پند نگرفتن از فرجام شوم پیشینیان خود
- سؤال توبیخی خدا از مشرکان و کافران، به دلیل کاوش نکردن در سرنوشت امتهای پیشین برای عبرت اموزی+۷ آیه
- اندیشه نکردن انسانها درباره تاریخ تکذیبگران پیامبران الهی و فرجام شوم انان، مورد سؤال توبیخ امیز از جانب خداوند+۱ آیه
- سؤال توبیخی خداوند از کافران، در مورد پند نگرفتن از فرجام شوم پیشینیان خود+۱ آیه
- سؤال توبیخی خدا از مشرکان، به دلیل کاوش نکردن در سرنوشت امّتهای پیشین، برای عبرت اموزی+۷ آیه
- سیاحت در زمین، مایه عبرت اموزی از فرجام گذشتگان+۱۰ آیه
- سیاحت در زمین و تامّل در فرجام مجرمان، زمینه ساز اعتقاد به معاد+۱ آیه
- توبیخ شدن مشرکان، به دلیل سیر نکردن در زمین، جهت عبرت اموزی+۶ آیه
- پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) مامور توصیه مردم به سیاحت در زمین، برای تدبّر در فرجام تکذیب کنندگان حق+۲ آیه
- شناخت معارف دینی در پرتو عقل ناب+۶ آیه
- تاریخ و حوادث ان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۱۰ آیه
- فرجام هلاکت بار شهرنشینان تکذیبگر انبیا، مایه عبرت برای خردمندان+۳ آیه
- ویرانی شهرها با عذاب الهی، بعد از اتمام حجّت پیامبران بر شهرنشینان+۱ آیه
- لزوم مطالعه درباره شهرهای ویران شده، در پی عذاب الهی، برای عبرت اموزی از فرجام اهالی انها+۳ آیه
- جهانگردی توام با مطالعه سرنوشت انسانهای پیشین، بستر عبرت گیری+۱۰ آیه
- تهدید کافران از جانب خداوند، به سبب عبرت نگرفتن از احوال امّتهای کافر پیشین+۲ آیه
- عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین، مورد سرزنش خداوند+۷ آیه
- تفکّر زمینه عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۱۱ آیه
- انبیا، نجات یافتگان از عذاب الهی+۲ آیه
- نجات انبیا از عذاب برخاسته از مشیّت خداوند+۲ آیه
- ایمان به انبیا و تصدیق حقّانیّت انان، از نشانه های عاقلان+۱ آیه
- فرجام هلاکت بار کافران و امّتهای پیشین، مایه عبرت برای ادمیان+۳ آیه
- اصرار کفرپیشگان اقوام پیشین بر تکذیب پیامبران و عناد و لجاجت انان، سبب یاس پیامبران از توفیق خویش و ایمان اوردن قومشان+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، بشر و مردی صاحب مقام نبوّت و دریافت وحی، همانند پیامبران پیشین+۲ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از ناحیه کافران
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
- بیان سرگذشت پیامبران و برخورد ناروای امّتها با انان، به جهت تسلّا بخشیدن و دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله رسولی از جنس مردم+۲ آیه
- رسالت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، در تداوم رسالت انبیای پیشین+۴ آیه
- پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، دریافتکننده وحی خداوندی+۶ آیه
- پیامبران خدا، از صنف مردان+۲ آیه
- مُرسِل/ اسما و صفات+۴ آیه
- نکوهش خدا، از فاقدان تفکر و تعقل+۳ آیه
- نکوهش کافران مشرک، به دلیل عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین+۷ آیه
- وحی و بعثت پیامبران، جریانی مداوم و پیوسته در تاریخ، تا زمان محمد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- نزول وحی به امر خدا، دارای سابقه دیرین، در تاریخ بشر+۵ آیه
- تکذیب نزول وحی، از سوی مشرکان مکه+۱ آیه
- عذاب دنیوی، کیفر تکذیب نزول وحی
- استعداد انسان، برای دریافت وحی+۴ آیه
- دریافت وحی الهی، از سوی انبیا+۶ آیه
- خداوند، مبدا و منشا وحی+۳ آیه