سوره یونس، آیه ۹۸ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۲۰
فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَىٰ حِينٍ
چرا هیچ یک از شهرها و آبادیها ایمان نیاوردند که (ایمانشان بموقع باشد، و) به حالشان مفید افتد؟! مگر قوم یونس، هنگامی که آنها ایمان آوردند، عذاب رسوا کننده را در زندگی دنیا از آنان برطرف ساختیم؛ و تا مدّت معیّنی [= پایان زندگی و اجلشان] آنها را بهرهمند ساختیم.
معنی کلمات و عبارات
«فَلَوْلا»: چرا نمیبایست که. «قَرْیَةٌ»: شهر. مراد مردمان شهر است و انبیاء همه در شهرها مبعوث شدهاند. «الْخِزْیِ»: خواری و رسوائی. در اینجا معنی خوارکننده و رسواکننده دارد. یادآوری این نکته لازم است که اخطارها و هشدارهائی که معمولاً قبل از عذاب نهائی میآید، برای قوم یونس به قدر کافی بیدارکننده بود و آنان این اخطارها را جدّی گرفتند و از زشتیها و پلشتیها توبه کردند و توبه آنان پذیرای آستان خدا گردید.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - سرگذشت اقوام تکذیب کننده پیشین، شاهد صدق این ادعاست که محکومان به عذاب استیصال، توفیق ایمان آوردن را تا لحظه وقوع عذاب از دست خواهند داد. «إن الذین حقت علیهم کلمت ربک لایؤمنون ... فلولا کانت قریة ءامنت فنفعها إیمنها»
با توجّه به ارتباط این آیه با آیه قبل، جمله «فلولا کانت قریة آمنت»، مى تواند جواب براى شرط مقدر باشد و تقدیر آن چنین مى شود: «إن کنت فى شک من هذا فلولا کانت ...»; یعنى، اگر در این مطلب (کسانى که از سوى خداوند محکوم به عذاب استیصال شوند تا لحظه وقوع عذاب، ایمان نخواهند آورد) تردید دارید، پس بگویید: چرا و به چه دلیل، اقوام تکذیب کننده پیشین تا لحظه وقوع عذاب ایمان نیاوردند؟
۲ - هیچ قومى از اقوام تکذیب کننده سابق - به جز قوم یونس - پیش از نزول عذاب استیصال، به دست کشیدن از تکذیب پیامبر خود و اظهار ایمان به او موفق نشدند. «فلولا کانت قریة ءامنت فنفعها إیمنها إلا قوم یونس»
۳ - ایمان ثمربخش و مورد قبول خداوند، ایمانى است که از روى اختیار و پیش از نزول عذاب استیصال باشد. «إن الذین حقت علیهم ... لایؤمنون ... حتى یروا العذاب الألیم. فلولا کانت قریة ءامنت فنفعها إیمنها»
۴ - ایمان اجبارى و از روى استیصال، مورد قبول خداوند واقع نشده و ثمربخش نخواهد بود. «إن الذین حقت علیهم ... لایؤمنون ... حتى یروا العذاب الألیم. فلولا کانت قریة ءامنت فنفعها إیمنها»
۵ - سرزنش شدن اقوام پیشین، به خاطر عدم ایمان به موقع و ثمربخش «فلولا کانت قریة ءامنت فنفعها إیمنها»
«لولا» به معناى «هلّا» است که براى ملامت بر گذشته و ترغیب بر آینده است (لسان العرب).
۶ - قوم یونس، پیامبر خویش را در آغاز تکذیب کرده و از ایمان آوردن به دعوتهاى او سرباز زدند. «إلا قوم یونس لما ءامنوا کشفنا عنهم عذاب»
۷ - قوم یونس بر اثر تکذیب پیامبر خود و سرباز زدن از ایمان به دعوتهاى او، در معرض عذاب استیصال قرار گرفتند. «إلا قوم یونس لما ءامنوا کشفنا عنهم عذاب الخزى فى الحیوة الدنیا»
۸ - از تمام اقوام تکذیب کننده پیشین، تنها قوم یونس پیش از وقوع عذاب استیصال، از تکذیب دست برداشته و ایمان آوردند. «فلولا کانت قریة ءامنت فنفعها إیمنها إلا قوم یونس لما ءامنوا کشفنا عنهم عذاب الخزى»
۹ - جامعه هاى کفرپیشه و تکذیب گر، در معرض عذاب ذلتبار الهى اند. «فلولا کانت قریة ءامنت ... لها ءامنوا کشفنا عنهم عذاب الخزى»
۱۰ - خداوند، توبه و ایمان قوم یونس را پذیرفت و عذاب استیصال را از آنان برداشت. «إلا قوم یونس لما ءامنوا کشفنا عنهم عذاب الخزى فى الحیوة الدنیا»
۱۱ - ایمان به موقع قوم یونس موجب شد که آنان تا پایان عمر، همراه با برخوردارى از مواهب دنیوى، به زندگى خویش ادامه دهند. «إلا قوم یونس لما ءامنوا کشفنا عنهم عذاب الخزى ... و متعنهم إلى حین»
۱۲ - عذاب استیصال، عذابى شکننده و ذلتبار است. «کشفنا عنهم عذاب الخزى»
۱۳ - تکذیب کنندگان پیامبران، مردمى مستکبر و سرکش بوده اند. «عذاب الخزى»
«خزى» به معناى خوارى و ذلت است، اضافه «عذاب» به «خزى» از باب اضافه موصوف به صفت مى باشد. توصیف عذاب به خزى مى تواند اشاره به این حقیقت داشته باشد که خداوند، عذاب استیصال را در ازاى وضعیت روحى و عملکرد عذاب شوندگان، مقرر کرده است و چون تکذیب گران پیامبران، مردمانى مستکبر و سرکش بودند، خداوند آنان را گرفتار عذابى کرد که آنان را بشکند و به ذلت بکشاند.
۱۴ - سرگذشت قوم یونس، درسى بزرگ براى جوامع بشرى است. «فلولا کانت قریة ءامنت فنفعها إیمنها إلا قوم یونس»
با توجّه به اینکه از سرگذشت قوم یونس در این سوره تنها همین جمله آن هم به صورت بخشى از یک آیه آمده و بدین جهت قابل مقایسه با سرگذشت قوم موسى و نوح نیست ولى در عین حال بر این سوره به جاى نام نوح یا موسى نام یونس نهاده شده، مى توان برداشت فوق را استفاده کرد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۵–۱۰۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۴–۱۰۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹۸ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۹۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۹۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹۸ - تفسیر روان جاوید
آیه ۹۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹۸
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استکبار مکذبان انبیااکراه در ایمانایمان مقبولدلایل محرومیت اهل عذابدلایل کفر اهل عذابسختی عذاب استیصالسرزنش اقوام پیشینعبرت از فرجام قوم یونسعذاب ذلت بار مکذبان آیات خداعذاب ذلت بار کافرانعصیان مکذبان انبیاقبول ایمان قوم یونسقبول توبه قوم یونسقصه قوم یونسموجبات حیات قوم یونسمکذبان یونسکفر قوم یونسکفر مکذبان انبیامستکبرانسرنوشت اقوام پیشینایمان ارزشمندایمان قوم یونسایمان بیثمراختیار در ایمانموجبات عذاب استیصالایمان هنگام عذابمحرومان از ایمانعذاب ذلت بارآثار تکذیب انبیاتاریخ اقوام پیشیناهل عذابعوامل عبرتمراتب عذابآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
- مُمَتِّع
- نافع نبودن ایمان اکثریّت پیشینیان پس از نزول عذاب استیصال+۲ آیه
- نافع نبودن ایمان از روی اجبار، هنگام نزول عذاب استیصال
- برخوردارشدن قوم یونس از وسایل اسایش دنیایی بر اثر ایمان+۳ آیه
- ایمان بموقع قوم یونس، سبب برخورداری انان از مواهب دنیایی تا اخر عمر+۱ آیه
- ایمان برخی از امّتهای پیشین، عامل رهایی انان از عذاب استیصال+۳ آیه
- بیتاثیربودن ایمان هنگام وقوع عذاب+۲ آیه
- ایمان قوم یونس، عامل برطرفشدن عذاب الهی از انان
- حصول بدا در عذاب موعود قوم یونس، به دنبال ایمان اوردن انها
- ایمان اوردن قوم یونس، زمینهای برای رفع عذاب موعود از انها
- نقش ایمان، در تحوّلات تاریخی جوامع+۱ آیه
- بیتاثیری ایمان اجباری، به هنگام نزول عذاب استیصال+۲ آیه
- داراییها و امکانات دنیا، همه از انِ خداوند و عطای او+۲ آیه
- ایمان به موقع قوم یونس، موجب برخورداری انان از امکانات و نعمتهای دنیا تا پایان عمر
- امکانات و بهره مندیهای دنیایی، متاعی ناچیز و کم ارزش+۱ آیه
- ایمان اوردن قوم یونس در اخرین لحظات، موجب برطرف شدن ذلّت دنیایی انان
- ایمان، عامل مصونیّت انسان از ذلّت و خواری+۵ آیه
- عزّت و ذلّت انسانها، به دست خداوند+۶ آیه
- ایمان قوم یونس قبل از نزول عذاب، موجب نجات انان از ذلّت و خواری در دنیا
- در رفاه بودن قوم یونس تا پایان عمر، پس از توبه کردن و ایمان اوردن+۳ آیه
- ایمان قوم یونس، از عوامل برخورداری انان از رفاه و نعمتها+۳ آیه
- ناپایداری رفاه و اسایش در دنیا+۱ آیه
- رسوایی و شرمساری، یکی از سخت ترین احوال روحی انسان+۳ آیه
- سرزنش شهرنشینان پیشین، به سبب عدم ایمان انان
- ایمان نیاوردن شهرنشینان به خدا و پیامبران، سبب هلاکت انان+۱ آیه
- شهر نینوا، مسکن قوم یونس و نجات یافته از عذاب الهی
- اهل شهر نینوا، بر اثر تکذیب پیامبر خود (یونس(علیه السلام))، در معرض عذاب استیصال
- رفع عذاب از ساکنان شهر نینوا (قوم یونس)، به سبب ایمان اوردن انان به دعوت پیامبرشان، هنگام دیدن اثار عذاب
- سرگذشت ساکنان شهر نینوا (قوم یونس)، درس عبرتی برای جوامع شهرنشین
- رفاه اهل شهر نینوا پس از ایمان به یونس(علیه السلام) و رفع عذاب از انان
- کفرورزی به رسالت انبیا، سبب نزول عذاب و تخریب شهرهای پیشینیان+۱ آیه
- بدا حاصل شدن در عذاب موعود نسبت به قوم یونس، پس از ایمان اوردن انان
- رفع عذاب ذلّت بار از قوم یونس در پی ایمان اوردن انان
- ایمان، عامل مصون ماندن از عذاب الهی+۳ آیه
- ایمان به خدا، سبب نجات انسان از عذاب+۱ آیه
- سرزمین قوم یونس، منطقه ای اباد، در دوران ان حضرت
- ایمان اوردن قوم یونس، از روی اختیار+۱ آیه
- ایمان قوم یونس در اخرین لحظات، موجب رفع عذاب رسوایی از انان در دنیا
- برخوردار شدن قوم یونس از وسایل اسایش دنیایی بر اثر ایمان+۳ آیه
- رفع عذاب از قوم یونس، در پی ایمان و توبه انان
- توبه و ایمان قوم یونس، موجب حیات و زندگی توام با اسایش انان، بعد از رفع عذاب+۳ آیه
- شهر نینوا، محلّ سکونت قوم یونس+۲ آیه
- حصول بدا در عذاب موعود قوم یونس، به دنبال ایمان اوردن انها
- کفر به یونس(علیه السلام) و ردّ دعوت او در مرحله اغازین، از سوی قومش
- قوم یونس بر اثر کفر و تکذیب پیامبر خویش، در معرض وقوع عذاب استیصال
- کاشف / اسماوصفات+۱ آیه
- ملامت امّتهای پیشین، به سبب ایمان نیاوردن در فرصت خود
- مُمَتّع/ اسماوصفات+۳ آیه
- مصونیّت اهل ایمان، از کیفر ذلّت و خواری+۵ آیه
- برخوردار شدن مؤمنان قوم یونس، از رفاه و اسایش دنیایی+۳ آیه
- قوم یونس، از مؤمنان
- شهر نینوا، مسکن قوم یونس و نجات یافته از عذاب الهی
- شهر نینوا، محلّ سکونت و بعثت یونس علیه السلام