«نسفعا» فعل است و نون تأکيد آخر آن به صورت تنوين نگاشته شده است. اين کلمه از ريشه «نسفع» به معناى گرفتن، به شدت کشيدن و سيلى به صورت زدن است. «ناصية» به معناى موى جلوى پيشانى است که براى تحقير، آن را گرفته و مى‌کشند.
هنگامى که سوره الرحمن نازل شد پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله پرسيد: چه کسى آن را براى رؤساى قريش مى‌خواند؟ اصحاب به خاطر برخورد تند و خشن رؤساى قريش ساکت شدند، ولى
جلد 10 - صفحه 539
عبداللّه بن مسعود که جثّه‌اى ضعيف داشت قبول کرد. همين که نزد کعبه سران را ديد، آيات را تلاوت کرد. ابوجهل چنان سيلى به او زد که از گوش او خون جارى گشت. او گريان نزد پيامبر آمد و حضرت غمناک شد. در جنگ بدر، عبداللّه بن مسعود در ميان کشته‌هاى مشرکان ابوجهل را در آخرين لحظات ديد و روى سينه او نشست. ابوجهل گفت مى‌دانى کجا نشسته‌اى؟! گفت «الاسلام يعلو و لا يعلى عليه» ابوجهل گفت به پيامبر بگو: حتى در اين حال، او مبغوض‌ترين فرد نزد من است. حضرت فرمود: فرعونِ موسى در آخرين لحظه ايمان آورد ولى فرعونِ من حتى در آخرين لحظه ايمان نياورد. ابن مسعود سر ابوجهل را از تن جدا و موى سر او را گرفته و نزد پيامبر مى‌کشيد و آيه «لَنَسْفَعاً بِالنَّاصِيَةِ» در همين دنيا عملى شد. «1»
کلمه «نادى» به مجلس عمومى يا تفريح گفته مى‌شود.
«زبانية» جمع «زبينة» به معناى مأمور است.
امام على عليه السلام مى‌فرمايد: ثمره علم بندگى خداست. آغاز اين سوره فرمان قرائت و تعليم با قلم بود و پايانش سجده و تقرّب است. يعنى علم مفيد، علمى است که ما را به خدا برساند.
البته راه قرب به خداوند شامل تمام کارهايى است که با قصد قربت انجام مى‌شود، ليکن سجده بهترين راه قرب است.
در اين سوره کوچک سه بار کلمه «کَلَّا» آمده است. يعنى بايد از توهمات و پندارهاى بى اساس پرهيز نمود.
امام رضا عليه السلام به استناد آيه «وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ» فرمودند: نزديک‌ترين حالات انسان نسبت به خداوند حالت سجده است. «2»