سوره علق(العلق)، آیه ۱۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷
معنی کلمات و عبارات
«نَادِیَ»: باشگاه. مجلس. در اینجا مراد اهل باشگاه و مجلس است. ذکر محل است و مراد حال.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۱۵ تا ۱۸
«شیخ طوسى» گویند: این آیات نیز درباره ابوجهل نازل گردیده است.
در صحیح ترمذى و دیگران از علماء عامه از ابن عباس نقل شده که پیامبر نماز میخواند. ابوجهل به وى گفت: آیا من تو را از خواندن نماز نهى نکرده ام؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله بر او بانگ زد. ابوجهل گفت: تو خود میدانى که همراهان من از کسان تو زیادترند.
نکات آیه
۱ - نهى کننده پیامبر(ص) از نماز، مدعى نفوذ کلام در بین هم نشینان خویش «فلیدع نادیه»
کلمه «نداء» تعبیرى دیگر از مجالست است و مجلس را «نادى» و «مُنتدى» مى گویند (مفردات راغب). و همانگونه که گاه مراد از «قریة»، اهل قریه است، در آیه شریفه نیز مراد، اهل مجلس است.
۲ - پیامبر(ص)، مورد تهدید مخالفان به اقدامى سازمان یافته علیه او، در صورت ادامه دادن به اداى نماز «ینهى . عبدًا إذا صلّى ... فلیدع نادیه »
امر در «فلیدع»، تعجیزى و بیانگر آن است که دعوت از هم نشینان، براى شخص مخالف نماز سودى ندارد. این سخن، نشانگر وجود چنین تهدیدى از سوى مخالفان است.
۳ - مخالفان پیامبر(ص)، آسیب رسانى به او را برخود، دشوار و در گرو اقدام جمعى مى دانستند. «فلیدع نادیه»
۴ - پیامبر(ص) در آغاز بعثت، مخالفانى متشکل و متحد با یکدیگر داشت. «فلیدع نادیه»
۵ - خداوند، پیامبر(ص) را به مصونیت در برابر تهدیدهاى مخالفان و اقدام هاى گروهى آنان، مطمئن ساخت. «فلیدع نادیه»
۶ - مباهات به گروه هاى هم فکر و دلگرمى به یارى آنان در رویارویى با دین، امرى واهى و اطمینانى بى پایه است. «فلیدع نادیه»
۷ - تکذیب کنندگان دین، در قیامت از یارى هم نشینان خویش محروم خواهند بود. «فلیدع نادیه»
امر در «فلیدع»، تعجیزى و بیانگر آن است که شخص گرفتار، نمى توان هم نشینان خود را به یارى بخواند.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۵–۱۹ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۵–۱۹ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۵–۱۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اتحاد مخالفان محمدادعای ابوجهلادعای ناهیان از نماز محمدبی تأثیری اتحاد مخالفان دینبی تأثیری تهدیدهای مخالفان محمدبی یاوری اخروی مکذبان دینتهدیدهای مخالفان محمدمحرومیت اخروی مکذبان دینروش برخورد مخالفان محمدمنشأ اطمینان محمدتهدید محمداطمینان بخشی خدانماز محمدمصونیت محمدتاریخ مقارن بعثتاذیت محمدتاریخ محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- هشدار خداوند به ابوجهل، از گرفتار شدنش به اتش جهنّم+۵ آیه
- انذار انسانها از عذاب قیامت ازسوی خداوند+۵ آیه
- انذار خداوند به انسانهای طغیانگر از گرفتارشدن به عذاب قیامت+۵ آیه
- ابوجهل، مورد نفرین و تهدید الهی به عذاب+۸ آیه
- تکذیب حق، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۳ آیه
- دروغگویی و حقستیزی، موجب گرفتاری در عذاب دوزخ+۶ آیه
- دوزخ، دارای نگهبانانی سختگیر و خشن+۳ آیه
- حرمت دروغگویی+۵ آیه
- حرمت نهی و بازداشتن دیگران، از نماز+۵ آیه
- حرمت دروغگویی+۷ آیه
- حرمت نهی و باز داشتن دیگران از نماز+۵ آیه
- کشاندن دروغگویان به سوی جهنّم، با برخورد شدید ماموران الهی+۲ آیه
- تهدید طغیان گران به عذاب اخروی، از سوی خداوند+۸ آیه
- نزدیک بودن عذاب گناهکاران در قیامت+۲ آیه
- تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله) و انکار تعالیم ان حضرت، گناهی بزرگ+۸ آیه
- دروغ، از جمله گناهان+۴ آیه
- عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- حرمت نهی و بازداشتن دیگران از نماز+۵ آیه
- هدایت ستیزان، مورد تهدید و نکوهش خداوند+۳ آیه