سوره ص، آیه ۱۹ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۴
وَ الطَّيْرَ مَحْشُورَةً كُلٌ لَهُ أَوَّابٌ
پرندگان را نیز دسته جمعی مسخّر او کردیم (تا همراه او تسبیح خدا گویند)؛ و همه اینها بازگشت‌کننده به سوی او بودند!
معنی کلمات و عبارات
«مَحْشُورَةً»: گرد آمده و جمع‌آوری شده. «کُلٌّ لَّهُ أَوَّابٌ»: همگی فرمانبردار داود بودند و به سوی او برمی‌گشتند. جملگی فرمانبردار خدا و خاضع در برابر مشیّت الله بودند و هستند (نگا: انبیاء / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - پرندگان با زندگى دسته جمعى خود، مسخر و رام خدا هستند. «إنّا سخّرنا الجبال ... و الطیر محشورة»
«و الطیر» عطف بر «الجبال» و عامل آن فعل «سخّرنا» است. «محشورة» نیز به معناى «مجتمعة» (دسته جمعى) و حال براى «طیر» است.
۲ - تمامى پرندگان به خاطر تسبیح داوود(ع)، پیوسته به او مراجعه مى کردند و با ایشان به تسبیح مى پرداختند. «و الطیر محشورة کلّ له أوّاب»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که لام در «له» براى تعلیل و ضمیر آن به داوود بازگردد و نیز با توجه به این نکته است که آیه شریفه عطف بر آیه قبل بوده و در آن سخن از تسبیح کوه ها با داوود(ع) به میان آمده است. قهراً مقصود از رجوع بسیار پرندگان به آن حضرت (له أوّاب) رفت و آمد بسیار با ایشان، براى همراهى با او جهت تسبیح خواهد بود.
۳ - تمامى پرندگان در خدمت داوود(ع) و در رفت و آمد بسیار، با ایشان بودند. «و الطیر محشورة کلّ له أوّاب»
برداشت یاد شده بر این اساس استوار است که اوّاب بودن پرندگان براى تسبیح با داوود(ع) نباشد; بلکه این رجوع و بازگشت مکرر و پیوسته، صرفاً به خاطر در خدمت او بودن باشد.
۴ - تمامى کوه ها و پرندگان به خاطر تسبیح داوود(ع) همراه او به تسبیح مى پرداختند. «إنّا سخّرنا الجبال معه یسبّحن ... و الطیر محشورة کلّ له أوّاب»
برداشت یاد شده بر پایه این احتمال است که واژه «کلّ» شامل «جبال» (کوه ها) هم بشود.
۵ - داوود(ع)، برخوردار از مقامى والا و ممتاز در پیشگاه خداوند «و الطیر محشورة کلّ له أوّاب»
۶ - پرندگان، داراى نوعى شعور و شناخت نسبت به انسان و خدا «و الطیر محشورة کلّ له أوّاب»
تفسیر (۸)
موضوعات
دسته‌بندی موضوعی
آثار تسبیح داودانسان شناسی پرندگانتسخیر پرندگانخداشناسی پرندگانزندگی جمعی پرندگانشعور پرندگانتسبیح پرندگانتسبیح کوههاتسبیح داودمقامات داودفضایل داودحاکمیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۶)
- فرمان خداوند به پرندگان، جهت انابه به درگاه خدا به همراه داود(علیه السلام)+۳ آیه
- همراهی کوهها و پرندگان با داود(علیه السلام)، در انابه به پیشگاه خداوند+۳ آیه
- فرمان خداوند به کوهها برای همراهی با داود(علیه السلام)در انابه به پیشگاه خداوند+۲ آیه
- پرندگان، تسبیحگوی خداوند+۴ آیه
- تسبیحگویی کوهها و پرندگان، به همراه داود(علیه السلام)، به تسخیر خدا+۳ آیه
- رام و همصدا شدن پرندگان با داود(علیه السلام)، در تسبیح پروردگار+۳ آیه
- صبحگاه و شبانگاه، زمانی مناسب برای تسبیح خداوند+۶ آیه
- اغاز روز و اخر روز، زمان مناسب برای تسبیح خداوند+۳ آیه
- تسخیر پرندگان از سوی خداوند برای داود(علیه السلام)، بهمنظور تسبیحگویی به همراه او+۳ آیه
- خداوند، تسخیرکننده پرندگان برای داود(علیه السلام)+۴ آیه
- وجود تمدّن و حکومت در دوران داود(علیه السلام)+۳ آیه
- پرندگان، تنزیهکننده خداوند+۳ آیه
- همراهی پرندگان و کوهها با داود(علیه السلام)، در انابه به پیشگاه خداوند+۳ آیه
- تسخیر پرندگان برای داود(علیه السلام)، فضیلتی عطا شده از جانب خداوند به ان حضرت+۴ آیه
- تسخیر کوهها برای داود(علیه السلام)، فضیلتی عطا شده از جانب خداوند به ان حضرت+۴ آیه
- هم نوایی پرندگان با داود(علیه السلام)، در تسبیح خداوند به امر الهی+۳ آیه
- پرندگان، دارای نوعی شعور و ادراک+۴ آیه
- همراهی کوهها و پرندگان با داود(علیه السلام) در تسبیح خدا، در هر صبح و شام+۲ آیه
- تسبیح خدا در هر صبح و شام، نشانه انابه و موجب ستایش خدا+۲ آیه
- همنوا شدن کوهها و پرندگان با صدای داود(علیه السلام)در هر صبح و شام در تسبیح خداوند+۳ آیه
- توجّه به سرگذشت داود(علیه السلام) و نحوه قضاوت وی، اموزنده و عبرت اموز برای دیگران+۵ آیه
- همراهی کوهها در تسبیح الهی با داود(علیه السلام) و جمع شدن پرندگان در نزد وی، نمود قدرت ان حضرت+۲ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۳ آیه
- فرمان تکوینی خداوند به کوهها، برای همراهی با داود(علیه السلام) در انابه به پیشگاه او+۳ آیه
- برخورداری از نعمت الهی، از عوامل مدح+۳ آیه
- مدح خداوند از داود علیه السلام به سبب اعطای قدرت و بهرهمندی او از نعمتهای ویژه الهی+۵ آیه