سوره ص، آیه ۱۸ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۴
إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِ وَ الْإِشْرَاقِ
ما کوهها را مسخّر او ساختیم که هر شامگاه و صبحگاه با او تسبیح میگفتند!
معنی کلمات و عبارات
«سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ»: کوهها را با او همآوا و همصدا کردیم (نگا: سبأ / ). کوهها را فرمانبردارش ساختیم و از منافع آنها برخوردارش کردیم. «الإِشْرَاقِ»: برآمدن خورشید. تابیدن خورشید به هنگام چاشتگاه. «الْعَشِیِّ»: شب هنگام. شبانگاهان (نگا: آلعمران / ، انعام / ، کهف / ).
نکات آیه
۱ - کوه ها، تحت تسخیر خدا و رام او هستند. «إنّا سخّرنا الجبال»
۲ - کوه ها، در هر صبح و شام با داوود(ع) به تسبیح خدا مى پرداختند. «إنّا سخّرنا الجبال معه یسبّحن بالعشىّ و الإشراق»
۳ - داوود(ع) به طور مستمر به تسبیح خدا مى پرداخت. «إنّا سخّرنا الجبال معه یسبّحن بالعشىّ و الإشراق»
تسبیح کوه ها همراه داوود(ع)، بیانگر این حقیقت است که خود آن حضرت نیز به این کار مى پرداخت. گفتنى است که ذکر صبح و شام مى تواند کنایه از استمرار عمل تسبیح باشد.
۴ - داوود(ع)، برخوردار از مقامى والا و ممتاز در پیشگاه خداوند «إنّا سخّرنا الجبال معه یسبّحن بالعشىّ و الإشراق»
تسخیر کوه ها براى تسبیح گویى به همراه داوود(ع)، از عظمت و والامقامى این پیامبر حکایت مى کند.
۵ - همراهى کوه ها در تسبیح الهى با داوود(ع)، نمود قدرت و مقام معنوى آن حضرت «ذاالأید إنّه أوّاب . إنّا سخّرنا الجبال معه یسبّحن»
جمله «إنّا سخّرنا الجبال...» مى تواند تعلیل براى «ذاالأید...» باشد; یعنى، داوود(ع) شخصیتى نیرومند در عبادت بود، زیرا ما کوه ها را با او همراه کردیم تا در صبح و شام با وى به تسبیح بپردازند.
۶ - شبانگاه و بامداد، بهترین وقت براى تسبیح پروردگار جهان «یسبّحن بالعشىّ و الإشراق»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که تصریح به شبانگاه و بامداد به خاطر خصوصیت ویژه اى باشد که در آن دو زمان وجود دارد و قهراً این خصوصیت مى تواند حاکى از برترى و امتیاز آن دو وقت باشد.
۷ - کوه ها، داراى نوعى شعور و شناخت نسبت به خداوند «یسبّحن بالعشىّ و الإشراق»