تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ يَقُولُونَ مَتى‌ هذَا الْوَعْدُ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِينَ (48) قُلْ لا أَمْلِکُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَ لا نَفْعاً إِلاَّ ما شاءَ اللَّهُ لِکُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ (49) قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَتاکُمْ عَذابُهُ بَياتاً أَوْ نَهاراً ما ذا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ (50) أَ ثُمَّ إِذا ما وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ آلْآنَ وَ قَدْ کُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ (51) ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاَّ بِما کُنْتُمْ تَکْسِبُونَ (52) ترجمه‌ و ميگويند کى خواهد بود اين وعده اگر هستيد راستگويان‌ بگو مالک نيستم براى خود ضررى و نه نفعى را مگر آنچه را خواهد خدا از براى هر گروهى وقت مقرّرى است چون آيد وقت مقرّر آنها پس نه واپس مانند زمانى و نه پيشى گيرند بگو خبر دهيد اگر آيد شما را عذاب او شبانگاه يا در روز چه چيز را بشتاب ميخواهند از آن گناهکاران‌ آيا پس چون بوقوع آيد ميگرويد بآن و گفته شود آيا اکنون با آنکه بوديد آنرا بشتاب ميخواستيد پس گفته شود آنانرا که ستم کردند بچشيد عذاب جاويد را آيا جزا داده ميشويد مگر بآنچه بوديد که کسب ميکرديد تفسير پس از وعده عذاب الهى کفّار بر سبيل استعجاب و استبعاد و استهزاء به اهل ايمان ميگفتند پس کى اين وعده انجاز خواهد شد اگر راست ميگوئيد لذا خداوند به پيغمبر خود دستور فرمود که در جواب آنها بفرمايد من اختيار دفع ضرر و جلد 3 صفحه 25 جلب نفع خود را ندارم چه رسد بضرر شما مگر آن ضرر و نفعى که خداوند اختيار آنرا بمن واگذار فرمايد يا بخواهد که واصل و عائد بندگانش شود اگر منظور شما عذاب بعد از مرگ است از براى هر جماعتى که مستحقّ عقوبت الهى شدند وقت معيّنى است از مرگ و عذاب بعد از آن که تقديم و تأخير در آن روى نخواهد داد و قابل استعجال و استمهال در هيچ مقدار از زمان نيست و اگر منظور عذاب دنيوى است بگو چه شب بيايد که وقت استراحت شما است و چه روز که وقت اشتغال شما بکار است منظور شما از تعجيل در عذاب چيست و آيا ميدانيد چه فاجعه شديدى را استقبال مينمائيد با آنکه مجرم و گناهکاريد و بايد از عقوبت خائف باشيد. و تصريح به مجرميّت و عدم اقتضاء آن استعجال را، نکته عدول از خطاب به غيبت و از ضمير باسم ظاهر است و آيا پس از نزول عذاب ميخواهيد ايمان بياوريد بآن ولى آنوقت بشما ميگويند آيا الآن- بطريق استهزاء- يعنى الآن ايمان ميآوريد با آنکه ايمان پس از نزول عذاب قبول نخواهد شد و شما در آن تعجيل داشتيد پس چرا نادم شديد و سرّ عدم قبول توبه بعد از معاينه موت آنستکه ايمان بخدا و پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ثواب و عذاب در حال اختيار مطلوب است و بنده را مقرّب مينمايد نه در حال اضطرار و شمّه‌اى از اين مقال در آيه شريفه انّما التوبة على اللّه و آيه بعد از آن در اوائل سوره نساء گذشت پس گفته شود بکسانيکه ظلم نمودند بخودشان براى کفر و بر مردم براى اغرائشان به جهل در قيامت بچشيد عذاب دائم الهى را که جزاى اعمال فاسده و عقائد کاسده خودتان است و بسوء اختيار خودتان در دنيا با کدّ يمين و عرق جبين کسب نموديد و عيّاشى ره در تفسير اجل مذکور در آيه دوم از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که آن اجلى است که براى ملک الموت در شب قدر نامبرده شده است و قمّى ره در ذيل آيه سوم از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که اين عذابى است که در آخر الزمان بر فسّاق اهل قبله نازل ميشود با آنکه آنها منکر نزول آن باشند و در آيه چهارم قبل از کلمه آلآن که مصدّر بهمزه استفهام است گفته‌اند تقدير قول شده است يعنى بآنها گفته خواهد شد و بنظر حقير چندان احتياج به تقدير ندارد چون ممکن است متمّم کلام سابق باشد که براى مزيد توبيخ و ملامت آنها تأکيدا ذکر شده است يعنى آيا در اين وقت ايمان ميآوريد که بى‌ثمر است با آنکه تعجيل داشتيد و بنابر اين الآن اشاره به معهود جلد 3 صفحه 26 ذهنى است نه خارجى تأمّل لازم است.