آیه ۴۹ سوره یونس

سوره یونس، آیه ۴۹ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۴

قُل لَّا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَلَا نَفْعًا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَلَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

بگو: «من (حتّی) برای خودم زیان و سودی را مالک نیستم، (تا چه رسد برای شما!) مگر آنچه خدا بخواهد. (این مقدار می‌دانم که) برای هر قوم و ملّتی، سرآمدی است؛ هنگامی که اجل آنها فرا رسد، (و فرمان مجازات یا مرگشان صادر شود،) نه ساعتی تأخیر می‌کنند، و نه پیشی می‌گیرند!

معنی کلمات و عبارات
«أَجَلٌ»: واژه نخست به معنی زمان و دوره زندگی است، واژه دوم به معنی پایان زمان زندگی و سررسید دوره حیات است. «لا یَسْتَأْخِرُونَ ...»: (نگا: اعراف / ).
نزول
نکات آیه
۱ - هیچ کس حتى پیامبر اکرم (ص)، جدا از مشیّت خداوند، توانایى جلب منفعت و دفع ضرر از خویشتن را ندارد. «قل لاأملک لنفسى ضرّاً و لانفعاً إلا ما شاء اللّه» ۲ - پیامبر اکرم (ص)، تنها پیام رسان خداوند است و بیرون از خواست و اراده او به تحقق بخشیدن وعده یا وعیدى، توانایى ندارد. «و یقولون متى هذا الوعد ... قل لاأملک لنفسى ضرّاً و لانفعاً إلا ما شاء اللّه» ۳ - تمام حرکات و تواناییهاى انسان، در قلمرو مشیّت خداوند و تحت اراده اوست. «قل لاأملک لنفسى ضرّاً و لانفعاً إلا ما شاء اللّه» ۴ - پیامبر اکرم (ص)، بى مشیّت خداوند توانایى تعیین زمان و تحقق بخشیدن عذاب استیصال را ندارد. «و یقولون متى هذا الوعد ... قل لاأملک لنفسى ضرّاً و لانفعاً إلا ما شاء اللّه» ۵ - تعیین زمان کیفر تکذیب کنندگان، تنها در اختیار خداوند است. «و یقولون متى هذا الوعد ... قل لاأملک ... إلا ما شاء اللّه» ۶ - خداوند، براى حیات و انقراض هر جامعه و امتى ظرف زمانى مشخصى، از پیش مقدر فرموده است. «لکل أمة أجل» ۷ - هر جامعه اى، جدا از افرادش، داراى حقیقتى مستقل و از مرگ و زندگى ویژه برخوردار است. «لکل أمة أجل» ۸ - هیچ امتى نه پیشتر از اجل قطعى و مدت مقدر خود منقرض مى شود و نه بیشتر از آن پایدار مى ماند. «لکل أمة أجل إذا جاء أجلهم فلایستئخرون ساعة و لایستقدمون» ۹ - عذاب استیصال بر جامعه اى که مستحق آن است، زمانى واقع مى شود که اجل و مدت مقدر آن جامعه، به پایان رسیده باشد. «و یقولون متى هذا الوعد ... إذا جاء أجلهم فلایستئخرون ساعة و لایستقدمون» ۱۰ - هیچ امت و جامعه اى توانایى پیش یا پس انداختن اجل محتوم خود را ندارد. «لکل أمة أجل إذا جاء أجلهم فلایستئخرون ساعة و لایستقدمون»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
  • امّتها دارای اجل مسمّی (تعیین شده) و تغییرناپذیر+۸ آیه
  • پایان و سرامد عمر امّتها، خارج از اختیار انان+۶ آیه
  • عدم تقدیم و تاخیر اجل امّتها، سنّت حاکم بر انان+۵ آیه
  • امّتها دارای اجل مسمّی و غیر قابل تغییر+۸ آیه
  • امّتها، دارای اجلی تعیین شده+۵ آیه
  • تعیین اجل برای امّتها سنّتی الهی+۵ آیه
  • امّتها، ناتوان از تقدیم و تاخیر انداختن اجل تعیین شده خود+۳ آیه
  • حاکمیّت قوانین و سنّتهای ثابت الهی بر جوامع بشری، در طول تاریخ+۴ آیه
  • نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۴ آیه
  • عدم تقدیم و تاخیر اجل امّتها، سنّت حاکم خداوند+۴ آیه
  • جوامع انسانی، مقهور سنن قاطع و خلل ناپذیر الهی+۶ آیه
  • سؤال انکار امیز مشرکان از پیامبر(صلی الله علیه واله) در مورد وعده برپایی قیامت+۶ آیه
  • سؤال انکارامیز مشرکان از پیامبر(صلی الله علیه واله) در مورد زمان برپایی قیامت+۶ آیه
  • بهره گیری قران از حسّ ضررگریزی انسان، برای تبلیغ توحید عبادی+۱ آیه
  • دفع ضرر از خویش، تنها با مشیت الهی+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور اقرار بر عدم دفع ضرر، از خویش+۱ آیه
  • رفع مضرّات و کمبودها از انسانها، فقط به قدرت خداوند سبحان+۳ آیه
  • عدم توان پیامبر(صلی الله علیه واله) نسبت به دفع ضرر از خویش، در صورت اراده خداوند+۳ آیه
  • تنها خداوند، قادر بر رساندن هرگونه نفع و ضرر به ادمی+۳ آیه
  • خداوند، نجات دهنده انسانها از مضرّات+۳ آیه
  • تکذیب کنندگان پیامبر، مردمی ظالم و ستم پیشه
  • تکذیب معاد، عملی ظالمانه و تکذیبگران معاد، مردمی ستم پیشه+۱ آیه
  • عجز امّتها، از تغییر اجل خود+۳ آیه
  • عدم امکان تغییر قدر و مقدّرات امتها، از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • انقراض و نابودی امّتها، از تقدیرات الهی+۲ آیه
  • ناتوانی پیامبر صلی الله علیه و اله از دفع هرگونه زیان و ضرر از خویش، مگر در سایه مشیّت الهی+۱ آیه
  • قادر نبودن محمّد صلی الله علیه و اله در تعیین زمان تحقّق عذاب استیصال، مگر با مشیّت خداوند+۱ آیه
  • قادر نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در تحقّق بخشیدن وعده یا وعیدی، مگر با خواست و اراده خداوند+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور اعلام وابسته بودن قدرتش به مشیّت خدا+۱ آیه
  • مرگ هر انسان، دارای زمان معیّن و معلوم در نزد خداوند+۱۰ آیه
  • به تاخیر نیفتادن مرگ (اجل مسمی)، پس از پایان گرفتن مدت زمان زندگی+۴ آیه
  • عدم تعجیل خداوند در مرگ امتها، قبل از پایان زندگی مقدر انان+۳ آیه
  • مرگ هر انسانی، مقدر شده نزد خداوند و دارای زمان معین+۵ آیه
  • مرگ هر انسان، دارای زمان معیّن و معلوم در نزد خداوند+۱۰ آیه
  • امتها، دارای مرگ و اجلی معین+۶ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله مامور اعلام وابسته بودن توانش به مشیّت الهی+۱ آیه
  • انسانها، حتّی پیامبر صلی الله علیه و اله تنها در سایه مشیّت خدا، قادر بر جلب منفعت، و یا دفع ضرر از خود+۱ آیه
  • ضرر و زیان انسانها، در قلمرو مشیت خداوند+۱ آیه
  • انسانها، حتّی پیامبر صلی الله علیه و اله تنها در سایه مشیّت خدا، قادر بر جلب منفعت و یا دفع ضرر از خود+۱ آیه
واژه‌ها