فِرْعَوْن

«فرعون»، اسم عام است و به تمام سلاطین مصر در آن زمان گفته می شد. === قاموس قرآن === لفظ عجمی و لقب پادشاهان مصر و به قول اقرب الموارد در لغت قبط به معنی تمساح است. از آن در عرب فعل آورده و گفته‏اند: «تفرعن فلان» یعنی کار فرعون کرد که تکبر و تجاوز بود. این لفظ 74 بار در قرآن مجید آمده و در داستان‏های بنی اسرائیل و موسی «علیه‏السلام» به چشم می‏خورد. گویند: فرعونی که بنی اسرائیل را تعذیب می‏کرد و پسرانشان را میکشت رامسس یا رعمسیس دوم و فرعونی که موسی و هارون علیهماالسلام برای هدایت او مبعوث شدند پسر او منفتاح بود که با لشکریانش در بحر احمر غرق گردید. هاکس در قاموس خود رامسس دوم را فرعون تسخیر نامیده که موسی در زمان او تولد یافت و پسر او را فرعون خروج گفته نامش منفثلی و پسر رامسس بود که موسی و هارون معجزات را پیش او آوردند و با لشکریانش در بحر قلزم هلاک شد. ولی از آیه [شعراء:18]. که فرعون به موسی گفت به نظر می‏آید که هر دو فرعون یکی بوده وگرنه نمی‏گفت: آیا ما تو را در میان خود پرورش ندادیم؟ ولی گویند وقت تربیت موسی منفثلی بزرگسال و در خانه پدرش بود لذا پس از رسیدن به پادشاهی به موسی چنین گفت. واللَّه‏العالم. قرآن درباره آن بدبخت فرموده: 1- ادعای الوهیت می‏کرد [نازعات:24]. من پروردگار والای شما هستم به حضرت موسی گفت [شعراء:29]. در عین حال بت پرست بود ولی خود را بالاترین خدایان می‏دانست. چنانکه درباره تشویق به چاره‏جویی درباره موسی به او می‏گفتند: [اعراف:127]. به نظر می‏آید چنانکه گفتیم خود را یکی از خدایان و والاترین آنها می‏دانست. 2- موسی «علیه‏السلام» در خانه او تربیت شد و چون او را از آب گرفتند زن فرعون در دفاع از قتل موسی سخت پافشاری کرد تا وی در عدم قتل موسی تحت تأثیر زنش قرار گرفت و او را نکشت و بر فرزندی خویش انتخاب کرد جریان مفصل آن در اول سوره قصص مذکور است. 3- بنی اسرائیل را تعذیب می‏کرد پسران آنها را می‏کشت و دخترانشان را برای خدمتکاری زنده می‏گذاشت چنانکه جمله [اعراف:141]. و نظیر آن بارها در قرآن مجید آمده است. این عمل یک نمونه کامل از ذلت و بدبختی بنی اسرائیل و نمونه کامل از ستم یک ستمگر است. گویند کاهنان به وی خبر داده بودند که در بنی اسرائیل پسری به وجود خواهد آمد که خطر حتمی برای تو است به خاطر جلوگیری از تولد او نوزادان پسر را می‏کشت. شاید هم نمی‏خواست بنی اسرائیل به وسیله جوانان تازه به دوران رسیده نیرومند شوند رجوع شود به «موسی» فصل ولادت. به عقیده او و قومش بنی اسرائیل در اثر غیربومی بودن بردگان و خدمتگزاران آنهایند چنانکه در امتناع از ایمان به موسی و هارون می‏گفتند: آیه به دو فرد مثل خود ایمان آوریم حال آنکه قومشان خدمتکاران ما اند [مؤمنون:47]. 4- معجزات موسی را دانسته تکذیب کرد از دستور خدا سرپیچی نمود و چون موسی با قوم خود از مصر بیرون رفتند با لشکریان خویش آنها را تعقیب کرد به شکافی که با معجزه موسی در دریا به وجود آمده بود با لشکریانش وارد آب شد آب به هم برآمد همگی غرق شدند موقع غرق گفت به خدا ایمان آوردم ولی پذیرفته نشد جسدش را از آب گرفتند تا برای آیندگان عبرتی باشد. سوره یونس از آیه 75 تا «فَالْیَوْمَ نُنَجّیکَ بِبَدَنِکَ لِتَکُونَ لِمَنْ خَلْفَکَ آیَةً...». 5- آقای صدر بلاغی در فرهنگ قصص قرآن از معجم القرآن عبدالرؤف مصری نقل می‏کند بدن منفتاح (فرعون خروج) با بدن‏های دیگر در قبر امنتحب دوم در أقصر (سرزمین مصر) کشف شده و اکنون در موزه مصر موجود است و وضع قبرش نشان می‏دهد که مرگ او ناگهانی بوده و مجال کافی برای تهیه مقبره خاص و متناسب با مقامش در دست نبوده است.