سوره احزاب(الأحزاب)، آیه ۸ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۹
لِّيَسْأَلَ الصَّادِقِينَ عَن صِدْقِهِمْ وَأَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا أَلِيمًا
به این منظور که خدا راستگویان را از صدقشان (در ایمان و عمل صالح) سؤال کند؛ و برای کافران عذابی دردناک آماده ساخته است.
معنی کلمات و عبارات
«لِیَسْأَلَ»: تا سؤال کند. مراد این است که پیغمبران باید پیام خدا را به مردم ابلاغ کنند، و علماء نیز تا آنجا که در توان دارند باید در تبیین آئین الهی بکوشند و از کتمان بپرهیزند تا با در دست داشتن حجّت، خدا از مردم بازخواست فرماید. «الصَّادِقِینَ»: راستکاران و راستگویان. مراد انبیاء خدا است (نگا: مائده / یا مراد مؤمنین است که در مقابل کافرین قرار گرفتهاند (نگا: احزاب / ، حجرات / ، حشر / .
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - فلسفه پیمان گرفتن خداوند از پیامبران، پاداش دادن به مؤمنان و کیفر دادن به کافران است. و إذ أخذنا من النبیّین میثقهم ... لیسئل الصدقین عن صدقهم ... و أعدّ للکفرین عذابًا ألیمًا «لام» در «لیسئل...» لامِ تعلیل یا لام غایت است. مراد از «الصادقین» به قرینه مقابله با «الکافرین» مؤمنان اند. لازم به ذکر است که برداشت بالا، - علاوه بر نکته یاد شده - مبتنى بر این است که مرجع ضمیر در «صدقهم» واژه «الصادقین» باشد و علت پرسش از صداقت مؤمنان، پاداش دادن به آنها است.
۲ - فلسفه پیمان گرفتن خداوند از پیامبران، این است که میزان صداقت مؤمنان بروز کند. «و إذ أخذنا من النبیّین میثقهم ... لیسئل الصدقین عن صدقهم»
آنچه از پرسش مذکور در آیه، به ذهن خطور مى کند، این است که مؤمنان، مورد سؤال قرار مى گیرند تا صداقت شان معلوم شود.
۳ - مفاد پیمان گرفته شده از پیامبران، ابلاغ پیام الهى به مردم است. «و إذ أخذنا من النبیّین میثقهم ... لیسئل الصدقین عن صدقهم و أعدّ للکفرین عذابًا»
از تعلیل، به دست مى آید که مفاد پیمان، چیزى بوده است که با آن، جمعى به مؤمنان مى پیوندند و پاداش مى گیرند و جمعى نیز به آن پشت مى کنند و عذاب مى شوند.
۴ - مؤمنان، داراى صفت صداقت و درستکارى اند. «لیسئل الصدقین عن صدقهم»
مراد از «الصادقین» به قرینه مقابله با «الکافرین» مؤمنان اند. تعبیر از مؤمنان به «الصادقین» مى تواند به خاطر نکته یاد شده باشد.
۵ - خداوند، فراهم آورنده عذابى دردناک براى کفرپیشگان است. «و أعدّ للکفرین عذابًا ألیمًا»
«أعدّ» مى تواند عطف بر چیزى مثل «فأثاب» باشد که «لیسئل» بر آن دلالت مى کند. بنابراین، معنا، چنین مى شود: «ما از انبیا پیمان گرفتیم ... تا براى کافران عذابى دردناک مهیّا شود».
۶ - عذاب شدن کافران، پس از اتمام حجت با آنان است. «و إذ أخذنا من النبیّین میثقهم ... لیسئل ... و أعدّ للکفرین»
۷ - عمل نکردن به تعالیم و دستور انبیا، درپى دارنده عذابى دردناک است. «و إذ أخذنا من النبیّین میثقهم ... لیسئل ... و أعدّ للکفرین عذابًا ألیمًا»
مراد از «الکافرین» به قرینه اخذِ میثاق از پیامبران - که همانا، آن میثاق، ابلاغ پیام الهى بوده است - کسانى اند که آن تعالیم و پیام ها را نادیده گرفته اند و در نتیجه، گرفتار عذاب مى شوند.
۸ - انسان ها، در سعادت و شقاوت نهایى خود، نقش اساسى دارند. «لیسئل الصدقین عن صدقهم و أعدّ للکفرین عذابًا ألیمًا»
از آن جایى که بازگشت پرسش از «صادقین» (مؤمنان) درباره صداقت شان، به پاداش دهى است، معلوم مى شود که صداقت - که امرى اکتسابى است - و نیز متصف شدن به کفر - که امرى انتخابى است - در گرفتن پاداش و یا عذاب شدن، نقش دارد و این، همانا نقش انسان ها را در سعادت آفرینى و یا کسب شقاوت، بازگو مى کند.
۹ - پذیرفتن تعالیم انبیا، رفتارى صادقانه، و قبول نکردن آن، حق پوشى است. «و إذ أخذنا من النبیّین میثقهم ... لیسئل الصدقین عن صدقهم و أعدّ للکفرین عذابًا ألیمًا»
متعلق «صدق» در آیه، مى تواند قبول تعالیم انبیا و متعلق «کفر» قبول نکردن آن باشد.
۱۰ - عذاب کافران، بدون پرسش و پاسخ و مؤاخذه خواهد بود. «لیسئل الصدقین ... و أعدّ للکفرین عذابًا ألیمًا»
تغییر اسلوب کلام از «لیسئل...» به «أعدّ...» مى تواند به منظور افاده این نکته باشد که عذاب کافران، آماده شده است و جاى چون و چرا ندارد.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶–۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸
روایات و احادیث
۱۱ - «قال الصادق(ع): إذا سأل عن صدقه على أىّ وجه قاله، فیجازى بحسبه فکیف یکون حال الکاذب...; [منبع: مجمع البیان، ج ۸، ص ۵۳۱; تفسیر برهان، ج ۳، ص ۲۹۵.] امام صادق(ع) فرمود: در صورتى که راستگو، از راستگویى اش سؤال شود که به چه انگیزه اى بوده است؟ و بر حسب آن جزا داده شود، حال دروغگو چگونه خواهد بود...؟».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
رد تعالیم انبیاظهور صداقت مؤمنانعمل صادقانهفلسفه عهد خدا با انبیاقبول تعالیم انبیاپاداش صادقانهکیفر دروغگوکیفر عصیان از انبیااتمام حجت به کافرانعهد خدا با انبیاصداقت مؤمنانعوامل شقاوترسالت انبیاآثار اتمام حجتنقش انساننظام جزاییعذاب کافرانپاداش مؤمنانکیفر کافرانعوامل سعادتعذابهای خداموجبات عذابافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- پاداش به مؤمنان و کیفر کافران فلسفه پیمان سخت خداوند از انبیای اولواالعزم+۱ آیه
- انبیای اولواالعزم، مکلّف به پاسخگویی دربرابر پیمانهای محکم الهی با انان+۱ آیه
- اشکار شدن میزان راستگویی مدّعیان ایمان، فلسفه پیمان گرفتن از انبیا و ارسال انها+۱ آیه
- بهره مندی راستگویان از پاداش الهی، به سبب راستگویی+۱ آیه
- شناخت راستگویان و جدا شدن انان از دروغگویان، فلسفه پیمان گرفتن خداوند از انبیا+۱ آیه
- اشکار شدن راستگویی انبیا در روز قیامت، برای کافران+۱ آیه
- روشن شدن راستگویی مؤمنان در برابر تکذیب کافران، فلسفه بعثت انبیا و گرفتن پیمان از انان، از سوی خدا+۱ آیه
- سؤال تقریری خداوند از انبیا، بر طبق میثاق با انان+۱ آیه
- سؤال خداوند از صداقت صادقین در قیامت، برای اقرار به میزان صداقت شان در گفتار و عمل به تکالیف دینی
- دردناک بودن، از اوصاف عذاب+۴ آیه
- عذاب دردناک، موجود و اماده برای کافران+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۴ آیه
- میثاق خدا از پیامبران، برای پذیرش تعالیم انان از سوی انسانها و اثبات درستی و صدق گفتار انان در عمل+۱ آیه
- پرسش خداوند از انبیا، در مورد عهد و میثاق گرفته شده از انان+۱ آیه
- وعده خداوند به عذاب شدن کافران حقناپذیر+۳ آیه