آیه ۷ سوره انسان

سوره انسان(الانسان)، آیه ۷ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۹

معنی کلمات و عبارات
«النَّذْرِ»: مراد دو چیز است: نخست، چیزی که انسان برای خوشنودی خدا بر خود واجب می‌کند، دیگر چیزی که خدا بر انسان واجب گردانده است (نگا: تفهیم‌القرآن). «مُسْتَطِیراً»: پران و گسترده. فراگیر و پراکنده.
نزول

سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۵ تا ۹

«شیخ طوسى» گویند: مفسرین خاصه و عامه روایت کنند که این آیات درباره على و فاطمه و حسن و حسین علیهم‌السلام نازل گردیده زیرا آنان مسکین و یتیم و اسیر را در سه شب با افطار خود سیر کردند و خود گرسنه ماندند و خداوند با این آیات آن‌ها را ستایش فرمود و این سوره را به خاطر آن‌ها نازل گردانید و خود این موضوع دلیل است که این سوره در مدینه نازل گردیده است.

صاحبان روض الجنان از خاصه و کشف الاسرار از عامه بنا به نقل از مجاهد و ابن عباس و ابوصالح چنین گویند که این آیات درباره امام على مرتضى علیه‌السلام و خاندان گرامى او فاطمه و حسن و حسین علیهم‌السلام نازل گردید بدین شرح که حسن و حسین بیمار شده بودند. رسول خدا صلی الله علیه و آله با عده اى از اصحاب و وجوه عرب به عیادت آمدند. پیامبر فرمود: یا على اگر نذر نمائى از براى فرزندان تو امید شفا از براى آن‌ها خواهى یافت. على و فاطمه نذر کردند که سه روز روزه بدارند و کسى که در این نذر با آنان شرکت نمود، فضه خادمه بود. خداوند به حسن و حسین شفا بخشید، اینان به نذر خویش وفا کردند. روز اول روزه نگه داشتند، شب اول طعام نداشتند که افطار کنند. امام از یک نفر یهودى خیبرى که نام او شمعون بود سه صاع جو قرض کردند. فاطمه با دستیارى فضة آن را آرد نمود و نان پخت موقع افطار پس از نماز مغرب مسکینى بر آن‌ها وارد شد و گفت: السلام علیکم یا اهل بیت النبوة سپس اظهار گرسنگى کرد. على و فاطمه غذاى خود را به مسکین مزبور دادند روز دوم به همین کیفیت روزه بداشتند. موقع افطار یتیمى از اولاد مهاجرین بر سراى آنها آمد و گفت: السلام علیکم یا اهل بیت محمد من یتیمى از ایتام مهاجرین مى باشم. پدرم شهید شده مرا از طعام خود سیر نمائید باز على و فاطمه همه غذاى خود را به یتیم دادند. روز سوم هم روزه بداشتند. باز موقع افطار اسیرى بر در سراى آن‌ها آمد و گفت: اى اهل بیت رسول خدا من اسیرى از اسیران هستم و گرسنه ام مرا سیر نمائید. آن شب نیز غذاى خویش را به او دادند و خود با آب افطار نمودند. روز چهارم با حالت ضعف مفرط نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله رفتند. پیامبر وقتى آنان را بدان وضع دید به گریه افتاد و خداوند این آیات را در شأن آنان نازل فرمود و نیز گویند: پیامبر فرمود: واغوثاه من اهل بیت محمد یموتون من الجوع یعنى خدا به فریاد برسد، درباره خاندان محمد که نزدیک است از گرسنگى تلف شوند و نیز واحدى از مفسرین عامه و ابوحمزه ثمالى و على بن ابراهیم در تفاسیر خود به عناوین مختلف شأن و نزول این آیات را درباره على و فاطمه و حسن و حسین علیهم‌السلام روایت کرده اند و نیز شیخ مفید در اختصاص خود و صاحب تفسیر برهان نیز از ابن بابویه شأن و نزول این آیات را درباره اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه و آله به نهج گفتار فوق ذکر نموده اند. طبرى صاحب جامع البیان از عامّه درباره آیه ۸ چنین گوید که پیامبر اهل اسلام را اسیر نمى کرد و این آیه درباره اسیران مشرک نازل شده که پیامبر دستور داد با آن‌ها مدارا نمایند و برخى از علماء اصرار دارند که این سوره در مکه نازل شده و منظورشان انکار نزول این آیات در شأن اهل بیت عصمت و طهارت مى باشد.

در آن زمان چه می‌گذشت (۵ رویداد)
نکات آیه
۱ - وفاى به نذر، از ویژگى هاى ابرار «یوفون بالنذر» «نذر»; یعنى، چیزى را تبرعاً (براى رضاى خدا و بدون چشم داشت) بر خود واجب کردن است; مانند عبادت، صدقه و مانند آن. (تاج العروس) ۲ - خوف از قیامت، از ویژگى هاى ابرار است. «و یخافون یومًا کان شرّه مستطیرًا» ۳ - مشکلات و سختى هاى روز قیامت، گسترده و فراگیر است. «یومًا کان شرّه مستطیرًا» مقصود از «شرّ»، شداید و مشکلاتى است که در روز قیامت به انسان ها روى مى آورد. «مستطیر» از باب استفعال از فعل «طار» (پرواز کرد) است و در این آیه، به انتشار و گسترش شرور و سختى ها در عرصه قیامت، همچون انتشار طیور در فضا و جو، اشاره دارد. ۴ - ستایش و تمجید خداوند، از وفاکنندگان به نذر و بیم داران از قیامت «یوفون بالنذر و یخافون یومًا کان شرّه مستطیرًا» ۵ - وفاى به نذر و خوف از قیامت، از عوامل ورود به بهشت و بهره مندى از موهبت هاى آن «إنّ الأبرار یشربون من کأس ... یوفون بالنذر و یخافون یومًا کان شرّه مستطیرًا» برداشت یاد شده، با توجه به این نکته است که جمله «یوفون بالنذر...» جمله اى است بیانیه که علت بهره مندى ابرار از مواهب بهشتى را بیان مى کند. ۶ - حضرت على، فاطمه، حسن و حسین(ع)، وفاکنندگان به نذر خویش و بیم داران از قیامت بودند. «یوفون بالنذر و یخافون یومًا کان شرّه مستطیرًا»
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۰)
  • پایبندی ابرار بر ولایت اهلبیت(علیهم السلام)+۱ آیه
  • ترسیدن ابرار از روز سخت قیامت+۱ آیه
  • وفای به نذر از خصوصیات ابرار+۱ آیه
  • اهلبیت(علیهم السلام) از مصادیق بارز ابرار+۳ آیه
  • اخلاص ابرار در اطعام مستمندان، مورد ستایش خداوند+۳ آیه
  • اطعام خالصانه ابرار سبب برخورداری انان از پاداشهای فراوان الهی+۹ آیه
  • اهلبیت(علیهم السلام)، هراسان از عقابهای قیامت+۱ آیه
  • اهلبیت(علیهم السلام) ترسان از قیامت+۲ آیه
  • نذر اهلبیت(علیهم السلام) (علی(علیه السلام) و فاطمه(علیها السلام)) برای شفای فرزندانشان
  • اهلبیت(علیهم السلام) (علی و فاطمه(علیهما السلام))، وفاکننده به نذر خویش
  • راهیابی خایفان از قیامت، به بهشت الهی+۵ آیه
  • راهیابی وفاکنندگان نذر، به بهشت الهی+۲ آیه
  • خوف از قیامت، از موجبات راهیابی به بهشت+۵ آیه
  • وفای به نذر، از اسباب دستیابی به بهشت+۲ آیه
  • برخورداری وفاکنندگان به نذر، از بهشت و نعمتهای ان+۶ آیه
  • خوف از قیامت، موجب بهرهمندی از پاداش بهشت+۸ آیه
  • برخورداری وفاکنندگان به نذر، از بهشت و نعمتهای ان+۲ آیه
  • استحباب اطعام به نیازمندان (مسکین، یتیم و اسیر)، در عین نیازمندی+۳ آیه
  • شایسته بودن ترس از (فراهم کردن موجبات گرفتاری به سختیهای) قیامت+۳ آیه
  • وجوب وفا به نذر+۳ آیه
  • جواز نذر+۵ آیه
  • خوف از خدا و شرّ فراگیر قیامت، از ویژگیهای ابرار+۲ آیه
  • ترس از خدا و روز قیامت، عامل اطعام ابرار به نیازمندان یتیم و اسیر+۳ آیه
  • وفای به نذر روزه، از فضایل ابرار+۱ آیه
  • وفای به نذر روزه از سوی ابرار، از جمله عوامل بهره مندی انان، از پاداشهای الهی در بهشت+۱۱ آیه
  • نذر روزه، جهت شفای حسن و حسین(علیهما السلام) از سوی علی و فاطمه(علیهما السلام)
  • وفای به نذر روزه و انجام دادن مخلصانه ان، موجب بهره مندی ابرار از پاداشهای الهی در بهشت+۱۰ آیه
  • وفای به نذر روزه، موجب قرار گرفتن در زمره ابرار+۱ آیه
  • صبر و شکیبایی و زهدورزی ابرار، سبب بهره مندی انان از بهشت و موهبتهای ان+۷ آیه
  • بیم از قیامت، زمینه ساز بذل سخاوتمندانه مال به نیازمندان+۲ آیه
  • قیامت، روزی سخت و دشوار+۱ آیه
  • ترس ابرار از قیامت، موجب بهره مندی و اشامیدن انان، از چشمه سلسبیل+۳ آیه
  • وفای به نذر، موجب برخورداری ابرار از نوشیدن چشمه سلسبیل+۳ آیه
  • ظهور سختیها و شرور در قیامت برای بدکاران، از مصادیق شرّ+۱ آیه
  • اطعام و انفاق ابرار، عامل مصونیّت انان از شرور و سختیهای قیامت+۴ آیه
  • ترس از قیامت، مایه مصونیّت ابرار از شرور و سختیهای ان+۳ آیه
  • وفای به نذر، مایه مصونیّت ابرار از شرور و سختیهای قیامت+۲ آیه
  • امام علی(علیه السلام)، بیمناک از قیامت و عذابهای ان+۲ آیه
  • علی(علیه السلام) وفاکننده به نذر خویش
  • نذر علی(علیه السلام) برای شفای فرزندانش
  • فاطمه(علیها السلام)، بیمناک از قیامت و عذاب ان+۲ آیه
  • نذر فاطمه(علیها السلام) برای شفای فرزندانش و وفای ان حضرت به این نذر+۲ آیه
  • قیامت، روز گستردگی و فراگیری شرّ و عذاب
  • خوف از قیامت و کیفر ان، ویژگی قابل ستایش ابرار+۱ آیه
  • اهل بیت(علیهم السلام) اطعام کننده غذای مورد نیاز خود به گرسنگان+۲ آیه
  • ترسیدن ابرار از روز سخت قیامت، عامل برخورداری انان از متکّاهای فاخر بهشتی+۳ آیه
  • تکیه زدن ابرار، بر پشتیهای مزیّن بهشتی، پاداش وفای انان به نذر خویش+۳ آیه
  • اهلبیت محمّد صلی الله علیه و اله افرادی ترسناک از قیامت+۱ آیه
  • قصد قربت و اخلاص در اطعام نیازمندان، مورد ستایش خداوند+۲ آیه
  • اطعام خالصانه، از عوامل مدح خداوند+۶ آیه
  • خوف ابرار از قیامت، از موجبات مدح و ستایش انان+۲ آیه
  • وفای به نذر ابرار، از موجبات مدح انان+۲ آیه
  • ثناگویی خداوند از ابرار، به سبب وفای به نذر انان+۱ آیه
  • مدح خداوند از ابرار، به علّت خوف از قیامت+۲ آیه
  • ستایش اطعام یا اخلاص امام حسن علیه السلام از سوی خداوند+۴ آیه
  • امام حسین علیه السلام از ابرار و مورد ستایش خداوند، با اطعام خالصانه به نیازمندان+۴ آیه
  • فاطمه زهرا علیها السلام از ابرار و مورد ثنای خداوند، به سبب اخلاص در اطعام نیازمندان، وفای به نذر و ترس از قیامت+۴ آیه
  • وجوب وفای به نذر، برای نذرکنندگان+۳ آیه
  • اخلاص اهلبیت علیهم السلام در نذرشان برای شفای فرزندانشان+۲ آیه
  • جواز نذر، برای شفای بیمار
  • سه روز روزه برای خدا، متعلَّق نذر اهلبیت پیامبر علیهم السلام
  • سه روز روزه، متعلّق نذر امیرمؤمنان، علیّبنابیطالب علیه السلام+۱ آیه
  • سه روز روزه، متعلّق نذر حضرت فاطمه بنتالرّسول علیها السلام برای شفای حسنین علیهما السلام+۱ آیه
  • سه روز روزه، متعلّق نذر فضّه، خادمه فاطمه زهرا علیها السلام+۲ آیه
  • وفای به نذر، از عوامل ورود به بهشت+۲ آیه
  • وفای به نذر، موجب مصونیّت از سختیهای قیامت+۱ آیه
  • وفای به نذر، موجب شادابی و شادمانی در قیامت+۱ آیه
  • وفای به نذر، موجب ستایش خداوند
  • بهشت و نعمتهای ان، پاداش نذر ابرار وفاکنندگان به نذر+۲ آیه
  • ابرار و نیکان، از وفاکنندگان به نذر خویش
  • ستایش و تمجید خداوند از ابرار به سبب وفا به نذر+۱ آیه
  • حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام، از وفاکنندگان به نذر خویش
  • حضرت امام حسین علیه السلام، از وفا کنندگان به نذر خویش
  • حضرت علیّبنابیطالب علیه السلام از وفاکنندگان به نذر+۱ آیه
  • حضرت فاطمه بنتالرّسول علیها السلام، از وفاکنندگان به نذر خویش
  • فضّه، خادمه حضرت فاطمه علیها السلام، از وفاکنندگان به نذر خویش
  • خوف ابرار از عذابهای فراگیر دوزخ، زمینه برخورداری انان از نعمتهای بهشتی+۵ آیه
  • وفای ابرار به نذر خود، زمینه برخورداری انان، از نعمتهای بهشتی+۳ آیه
  • وجوب وفا به نذر+۳ آیه
  • ترس از قیامت، زمینه پیدایش قصد وجهاللّه، برای انجام دادن کارها+۱ آیه
واژه‌ها