آیه ۲ سوره بلد

سوره بلد(البلد)، آیه ۲ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴

معنی کلمات و عبارات
«وَ أَنتَ»: در حالی که تو. و تو. حرف واو، حالیّه یا اعتراضیه است و جمله بعد از آن معترضه. «حِلٌّ»: نازل و ساکن. مصدر و به معنی اسم فاعل، یعنی حال است. برخی آن را به معنی حَلال ضدّ حرام می‌دانند (نگا: مائده / که اشاره به توطئه آینده قریشیان برای کشتن پیغمبر در منزل خود است که منتهی به هجرت نبوی گردید. یا اشاره به مدّتی از روز فتح مکّه است که جنگیدن در مکّه برای پیغمبر حلال و مباح گشت. «أَنتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ»: تو ساکن این شهری. خون تو در این شهر حلال می‌گردد. جنگیدن در این شهر برای تو حلال و مباح می‌شود.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - شهر مکه، داراى محرّماتى ویژه و احکامى خاص است. «لا أُقسم ... و أنت حلّ بهذا البلد» جمله «و أنت حلّ ...»، یکى از خصایص پیامبراکرم(ص) را بیان کرده است و آن اباحه برخى از امورى است که بر دیگران مباح نبود. بنابراین شهر مکه براى غیر پیامبر(ص)، احکامى ویژه و محرّماتى خاص دارد. ۲ - تکلیف پیامبر(ص) درباره محرّمات شهر مکه، با دیگر مردم یکسان نبود. «و أنت حلّ بهذا البلد» «حِلٌّ» و «حَلالٌ»، به یک معنا است و به مردى که از احرام بیرون آمده و یا از حرم خارج شده باشد، «حَلال» و «مُحِلّ» گفته مى شود(مفردات راغب). بر این مبنا «حِلّ» بودن پیامبر(ص); یعنى، آنچه درباره مکه بر دیگران تحریم شده، براى آن حضرت مباح است. در این معنا جمله «و أنت حلّ»، مستأنفه خواهد بود. مشهور گفته اند: محرمات مکه براى حضرت رسول(ص)، تنها در «لحظه اى از روز فتح مکه» مباح شد و در غیر آن زمان با دیگران یکسان بوده است. ۳ - مردم مکه، حرمت پیامبر(ص) را پاس نداشته، به ساحت آن حضرت اسائه ادب مى کردند. «و أنت حلّ بهذا البلد» «حِلّ» نقطه مقابل «حرمت» است; اطلاق آن بر امور حلال، از باب توصیف به مصدر است(مصباح). حلال شمرده شدن پیامبر(ص)، به این معنا است که آن حضرت را از حقوق اجتماعى خود در مکه محروم کرده و او را همسان دیگر ساکنان مکه، گرامى نمى داشتند. ۴ - پیامبر(ص)، هنگام نازل شدن سوره «بلد»، در شهر مکه سکونت داشت. «و أنت حلّ بهذا البلد» این احتمال وجود دارد که «حِلّ» به معناى اقامت کننده باشد، آن گونه که در البحرالمحیط آمده است. بر این مبنا این کلمه یا مرادف «حالٌّ» و یا مصدر و به معناى «حلول» است و توصیف پیامبر(ص) به آن، براى مبالغه در استقرار آن حضرت در مکه خواهد بود. ۵ - سکونت پیامبر(ص) در مکه، مایه عظمت و ارجمندى آن شهر بود. «لا أُقسم ... و أنت حلّ» جمله «و أنت حِلّ»، حالیّه و بیانگر علت سوگند یادکردن خداوند است. ۶ - تجویز آزار رسانى به پیامبر(ص) از سوى ساکنان مکه، هتک حرمت آن سرزمین و اقدامى شگفت انگیز است. «لا أُقسم بهذا البلد . و أنت حلّ بهذا البلد» جمله «و أنت حلّ» - در سومین معناى «حلّ» (حلال شمردن نقض حریم پیامبر(ص) - بیانگر نمونه اى براى آیات بعد است که انسان را با رنج و زحمت، همراه خوانده است. خداوند با بیان آزار رسانى مردم مکه، به پیامبر(ص) و ابراز تعجب از رفتار آنان، رسول اکرم را براى شکیبایى و مقاومت در برابر آزارهاى آنان، آماده مى سازد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۷ - «عن ابراهیم بن ابى یحیى قال: سئل أبوعبداللّه(ع) عن قول اللّه تعالى «لااُقسم بهذا البلد و أنت حلّ بهذا البلد» قال إنّ قریشاً کانوا یُحرّمون البلد ... فاستحلّوا من نبىّ اللّه(ص) الشتم و التکذیب فقال: لا أُقسم بهذا البلد و أنت حلّ بهذا البلد «إنّهم عظّموا البلد و استحلّوا ما حرّم اللّه تعالى; [منبع: تفسیرفرات کوفى، ص ۵۵۷; بحارالأنوار، ج ۲۴- ، ص ۲۸۴، ح ۱۰.] از ابراهیم بن ابى یحیى روایت شده که گفت: از امام صادق(ع) از سخن خداى تعالى «لا اُقسم بهذا البلد . و أنت حلّ بهذا البلد» سؤال شد، امام فرمود: قریش احترام شهر [مکه] را نگه مى داشتند ... ولى ناسزاگویى و تکذیب پیامبرخدا(ص) را حلال شمردند[و حرمت مکه را درباره ایشان رعایت نکردند]. پس خدا فرمود: «لا اُقسم بهذا البلد. و أنت حلّ بهذا البلد» آنان براى این شهر عظمت قائل شدند، ولى حرام خداى تعالى را حلال شمردند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، دارای احترامی ویژه+۱ آیه
  • مکّه، شهری دارای حرمت خاص+۶ آیه
  • سکونت محمّد(صلی الله علیه واله)، در مکّه+۱ آیه
  • سکونت محمّد(صلی الله علیه واله) در مکّه موجب عظمت ان شهر+۱ آیه
  • مکّه، شهری اباد، در عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
  • پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، دارای احترام ویژه، در پیشگاه خداوند+۳ آیه
  • مباح و روا شدن برخی محرّمات مکّه بر پیامبر صلی الله علیه و اله، در ساعتی از فتح مکّه، از اختصاصات ان حضرت+۱ آیه
  • / 5. ضمیر خطاب همراه با قَسَم+۲ آیه
  • خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۴ آیه
  • مخاطب قرار گرفتن محمد صلی الله علیه و اله به خطاب مهرجویانه، از سوی خداوند+۴ آیه
  • سکونت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، در مکّه+۶ آیه
  • (مکّه) محلّ سکونت پیامبر صلی الله علیه و اله مورد سوگند خداوند+۱ آیه
  • سکونت پیامبر صلی الله علیه و اله هنگام نزول سوره (بلد)، در شهر مکّه+۱ آیه
  • رعایت نکردن حرمت پیامبر صلی الله علیه و اله در محلّ سکونتش مکّه از سوی ساکنان ان+۱ آیه
  • سکونت پیامبر صلی الله علیه و اله در مکّه، موجب عظمت انشهر+۱ آیه
  • شخصیّت و جایگاه مهم حضرت محمّد صلی الله علیه و اله، موجب شرافت مکّه و سرزمین وحی+۱ آیه
  • سوگند خداوند به شهر مکّه، به جهت وجود پیامبر صلی الله علیه و اله در ان+۱ آیه
  • سکونت پیامبر صلی الله علیه و اله در مکه، هنگام نزول سوره بلد
  • مکه، شهری دارای حرمت خاص+۷ آیه
  • مکه، شهر پیامبر صلی الله علیه و اله و محل سکونت ان حضرت+۷ آیه
  • سکونت پیامبر صلی الله علیه و اله در مکه، باعث مزید شرافت این شهر+۱ آیه
  • مکه، شهری با عظمت و دارای ارزشی در خور سوگند خداوند+۲ آیه
  • مکه، شهری اباد، در عصر پیامبر+۵ آیه
واژه‌ها