آیه ۶ سوره تحریم

سوره تحریم(التحريم)، آیه ۶ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۶۰

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ

ای کسانی که ایمان آورده‌اید خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن انسانها و سنگهاست نگه دارید؛ آتشی که فرشتگانی بر آن گمارده شده که خشن و سختگیرند و هرگز فرمان خدا را مخالفت نمی‌کنند و آنچه را فرمان داده شده‌اند (به طور کامل) اجرا می‌نمایند!

معنی کلمات و عبارات
«قُوا»: مصون و محفوظ دارید. «أَهْلِیکُمْ»: (نگا: مائده / ). «وَقُودُ»: افروزینه (نگا: بقره / ، آل‌عمران / ). «غِلاظٌ»: جمع غَلیظ، خشن، تندخو. «شِدَادٌ»: جمع شَدید، زورمند. سختگیر. توانا در انجام کارهای دشوار.
نزول

سال ۲۲ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۲۰ رویداد)
نکات آیه
۱ - توصیه خداوند، به مؤمنان، مبنى بر خودسازى و صیانت خویش از عوامل و موجبات بدبختى و دوزخى شدن «یأیّها الذین ءامنوا قوا أنفسکم ... نارًا» بنا به گفته مفسران، مقصود از محافظت خود از آتش، صیانت خویش از موجبات و عواملى است که منجر به آتش دوزخ مى شود; مانند ترک واجبات و یا انجام محرمات. ۲ - توصیه خداوند به مؤمنان، مبنى بر مراقبت از اعضاى خانواده خود در برابر عوامل و موجبات بدبختى و دوزخى شدن آنان «یأیّها الذین ءامنوا قوا ... أهلیکم نارًا» ۳ - خیرخواهى براى اعضاى خانواده و تربیت دینى آنان، تکلیفى بایسته برعهده سرپرست و مدیر خانواده «قوا ... أهلیکم نارًا» برداشت یاد شده، به خاطر این نکته است که مصداق اصلى تلاش براى حفاظت اعضاى خانواده از دوزخى شدن آنان، تربیت دینى آنان و گزینش راه و روش خیرخواهانه در این راستا است. ۴ - زنان و مردان مؤمن، همواره در معرض خطر انحراف و افتادن در ورطه گناه آتش افروز «یأیّها الذین ءامنوا قوا أنفسکم و أهلیکم نارًا» مطلب یاد شده، از خطاب به مؤمنان (یا أیّها الذین آمنوا) استفاده مى شود. ۵ - سرپرست خانواده، داراى نقشى سازنده و سرنوشت ساز، در حیات معنوى و تربیت دینى اعضاى خانواده «یأیّها الذین ءامنوا قوا أنفسکم و أهلیکم نارًا» ۶ - خودسازى و اصلاح و تربیت خویشتن، در اولویت نخست و مقدّم در تربیت و اصلاح دیگران «قوا أنفسکم و أهلیکم نارًا» مطلب یاد شده، از تقدم ذکرى «أنفسکم» بر «أهلیکم» به دست مى آید. ۷ - اصلاح و تربیت دینى اعضاى خانواده، زیر بنا و خشت اول اصلاحات در جامعه «قوا أنفسکم و أهلیکم نارًا» از فرمان خداوند به مؤمنان، مبنى بر تربیت و اصلاح اعضاى خانواده خود - با آن که آنان وظیفه جهاد با کافران و منافقان را نیز برعهده دارند (آیه ۹ همین سوره) - مى توان مطلب یاد شده را به دست آورد. ۸ - نقش مثبت و سازنده اعتقاد به معاد، در تربیت آدمیان و اصلاح آنان «یأیّها الذین ءامنوا قوا أنفسکم و أهلیکم نارًا» مطلب یاد شده از تذکر به آتش دوزخ - به جاى موعظه و توصیه به تقوا و خودسازى و اصلاح خانواده - استفاده مى شود. ۹ - دوزخیان و سنگ هاى دوزخ، سوخت آتش جهنم است. «نارًا وقودها الناس و الحجارة» «وقود» به معناى چیزى است که به آن آتش روشن مى کنند; یعنى، ماده سوختى و قابل اشتعال. ۱۰ - دوزخ، داراى نگهبانان و گماشتگانى از فرشتگان است. «علیها ملئکة» ۱۱ - فرشتگانِ نگهبان و گماشته بر دوزخ، درشتخوى و سختگیراند. «علیها ملئکة غلاظ شداد» ۱۲ - فرشتگان نگهبان دوزخ، تسلیم محض خدا هستند و هرگز از فرمان او سرپیچى نمى کنند و از چارچوب آن خارج نمى شوند. «لایعصون اللّه ما أمرهم» ۱۳ - برخورد خشن و سختگیرانه نگهبانان دوزخ، به فرمان الهى بوده و هرگز از آن نمى کاهند و یا متوقف نمى شوند. «علیها ملئکة غلاظ شداد لایعصون اللّه ما أمرهم و یفعلون ما یؤمرون» یادآورى عصمت و فرمانبرى فرشتگان - پس از ذکر برخورد خشن و سختگیرانه آنان با دوزخیان - مى تواند اشاره به مطلب یاد شده باشد. ۱۴ - فرشتگان، مصون از خطا و معصوم از گناه و نافرمانى اند. «لایعصون اللّه ما أمرهم و یفعلون ما یؤمرون» برداشت یاد شده، با توجه به این نکته است که جمله «لایعصون اللّه...» عصمت فرشتگان و «یفعلون ما یؤمرون» اشاره به مصونیت آنان از خطا در انجام وظایف داشته باشد.
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۵ - «أبى بصیر قال: سألت أباعبداللّه(ع) عن قول اللّه: «قوا أنفسکم و أهلیکم ناراً وقودها الناس و الحجارة» قلت: هذه نفسى أقیها فکیف أقى أهلى؟ قال: تأمرهم بما أمرهم اللّه و تنهاهم عمّا نهاهم اللّه عنه فإن أطاعوک کنتَ قد وقیتَهم و إن عصوک فکنتَ قد قضیتَ ما علیک; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۷۷; نورالثقلین، ج ۵، ص ۳۷۲، ح ۲۰.] ابى بصیر گوید: از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند: «قوا أنفسکم و أهلیکم ناراً...» سؤال کردم و گفتم: نفس خود را از آتش حفظ مى کنم; چگونه خانواده خود را حفظ کنم؟ فرمود: آنان را به آنچه خداوند امر فرموده، امر کن و از آنچه خدا نهى فرموده، نهى کن. پس اگر از تو پیروى کردند، تو آنان را حفظ نموده اى و اگر نافرمانى کردند، تو تکلیف خود را انجام داده اى». ۱۶ - «عن رسول اللّه(ص): ...إنّما تلک الحجارة الکبریت; [منبع: بحارالأنوار، ج ۱۷، ص ۳۶۴، ح ۵; تفسیر برهان، ج ۴، ص ۳۵۵، ح ۹.] از رسول خدا [درباره «حجارة» در آیه «ناراً وقودها النّاس و الحجارة»] روایت شده: آن سنگ [که آتش افروز جهنّم است ]همان گوگرد است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۰)
  • اطاعت محض فرشتگان موکّل عذاب، از اوامر خداوند
  • ضرورت امر به معروف در خانواده
  • امر به معروف در خانواده زمینه ساز نجات انان از اتش جهنم
  • مؤمنان، موظّف به دعوت خانوادهشان، به رعایت عوامل بازدارنده از اتش جهنّم
  • خیرخواهی برای اعضای خانواده و تربیت دینی انان، تکلیفی بایسته برعهده مؤمنان
  • خیرخواهی برای اعضای خانواده و تربیت دینی انان، تکلیفی بایسته برعهده مؤمنان
  • سرپرست خانواده، دارای نقشی مؤثّر و سازنده در تربیت دینی اعضای ان
  • مؤمنان، تحت تربیت پروردگار
  • لزوم حفظ خود و خانواده از اتش دوزخ
  • خداوند، فراخوان مؤمنان به رعایت تقوا و پرهیز از مخالفت با او
  • دور نگهداشتن خانواده از اتش دوزخ، فرمان خدا به مؤمنان
  • ایمان، زمینهساز تقواپیشگی
  • فرشتگان عملکننده به تکالیف الهی، بدون مخالفتی با انها+۳ آیه
  • سنگ، از اتشگیرههای جهنّم+۱ آیه
  • مصون داشتن خود و خانواده خویش از اتش جهنّم، از توصیههای خداوند به مؤمنان
  • نار (اتش) از نامهای جهنّم+۳ آیه
  • فرشتگانِ نگهبانِ دوزخ، مطیع محض خدا
  • جهنّم، دارای نگهبانان و دربانان متعدّد
  • دوزخ، دارای نگهبانانی سختگیر و خشن
  • فرشتگان نگهبان جهنّم، معصوم از گناه و نافرمانی
  • لزوم مراعات حقوق فرزندان، از جانب پدر و مادر+۳ آیه
  • وجوب امر به معروف+۴ آیه
  • لزوم تربیت اعضای خانواده و خیرخواه بودن نسبت به انان
  • لزوم تقواپیشگی و برحذر بودن از موجبات گرفتار شدن به سختیهای روز قیامت+۲ آیه
  • وجوب تقواپیشگی و پرهیز از موجبات جهنّمی شدن+۱ آیه
  • امر به معروف و نهی از منکر خانواده، وظیفه ای الهی بر عهده مؤمنان
  • امر به معروف و نهی از منکر در خانواده، زمینه ساز نجات شان از اتش جهنّم
  • لزوم تربیت دینی اعضای خانواده، برای نجات از اتش جهنّم
  • لزوم حفظ خود و خانواده، از زمینه های ورود به اتش جهنّم
  • سرپرست خانواده، دارای نقشی سازنده در حیات معنوی اعضای خانواده+۲ آیه
  • توصیه خداوند به مؤمنان، مبنی بر مراقبت از اعضای خانواده خود، در برابر عوامل و موجبات بدبختی و دوزخی شدن انان
  • ضرورت نهی از منکر در خانواده
  • نهی از منکر در خانواده، زمینه ساز نجات انان از اتش جهنّم
  • سنگ، از اتشگیره های اتش دوزخ+۱ آیه
  • فرشتگان، مصون از خطا و معصوم از گناه و نافرمانی+۳ آیه
  • لزوم رعایت حقوق فرزندان، از سوی پدر و مادر+۳ آیه
  • اهل ایمان از مخاطبان قران
  • باقی نماندن هیچ راهی برای عذرخواهی کافران، در جهنّم+۱ آیه
  • باقی نماندن هیچ راهی برای عذرخواهی کافران، در جهنّم+۱ آیه
  • کافران، هیزم و اتشگیره جهنّم+۲ آیه
  • منزّه بودن فرشتگان، از گناه و نافرمانی خداوند
  • امر به معروف، از تکالیف واجب برای اهل ایمان+۱ آیه
  • حفظ خود و خانواده خویش، از موجبات اتش جهنّم، از مسیولیّتهای مؤمنان
  • امر به معروف و نهی از منکر خانواده، وظیفهای الهی برعهده مؤمنان
  • امر به معروف و نهی از منکر مؤمنان در خانواده خویش، زمینه نجات انان از اتش جهنّم
  • مهار نفس از افتادن در الودگی، مورد توصیه خداوند
  • امر به معروف، واجب و مورد امر خداوند+۴ آیه
  • وجوب تربیت اعضای خانواده، و خیرخواه بودن نسبت به انان
  • وجوب تقواپیشگی و برحذر بودن از موجبات گرفتار شدن به سختیهای روز قیامت+۲ آیه
  • وجوب تقواپیشگی و پرهیز از موجبات جهنمی شدن+۱ آیه
واژه‌ها