سوره تکاثر(التكاثر)، آیه ۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۰
معنی کلمات و عبارات
«کَلاّ»: بس کنید! حقّا.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - ثروت و منزلت، نشانه برترى نیست و برتر پنداشتن خویش بر دیگران به جهت آن، پندارى ناروا است. «کلاّ»
حرف «کلاّ»، مطالب قبل خود را منتفى مى داند و مخاطب را از باور داشتن آن باز مى دارد.
۲ - همه انسان ها، در آینده هنگام حسابرسى نعمت ها، به پوچى افتخارات مادى پى خواهند برد. «سوف تعلمون»
زمان مورد نظر در «سوف تعلمون» - به قرینه «ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم» - هنگام حسابرسى نعمت ها است.
۳ - تلاش براى افزون تر قلمداد کردن ثروت و منزلت خویش از دیگران، درپى دارنده کیفر الهى است. «سوف تعلمون»
جمله «سوف تعلمون» تهدید است و از آن جا که صرف آگاهى به پوچى افتخارات، تهدید به شمار نمى آید; مراد هشدار به فرجامى است که اهل «تکاثر»، با آن مواجه خواهند شد.
۴ - خداوند، تهدیدکننده افزون نمایان عصر بعثت به کیفرى گریزناپذیر «ألهیکم التکاثر ... کلاّ سوف تعلمون»
۵ - جهالت، ریشه برترنمایى و مسابقه رقیبان در کسب مال و مقام «کلاّ سوف تعلمون»
مفعول محذوف «تعلمون» - چه عام (پوچى افتخارات مادى) باشد و چه خاص (پوچى افتخار به عدد افراد قبیله) - بى ارزشى تکاثر را شامل مى شود.
۶ - قیامت، زمان ظهور حقایق و پى بردن انسان ها به نیک و بد اعمال خویش «کلاّ سوف تعلمون»
وعده «سوف تعلمون» - به قرینه «لتسئلنّ یومئذ عن النعیم» - ناظر به زمان برپایى قیامت است.
۷ - عاقبت اندیشى، مانع برترنمایى و تفاخر است. «کلاّ سوف تعلمون»
۸ - توجّه به کیفر اخروى، مانع برترنمایى و تفاخر است. «کلاّ سوف تعلمون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تفاخر به ثروتآثار تفاخر به مقامتهدید اهل تکاثر مقارن بعثتتهدید به حتمیت کیفرحسابرسی اخروی نعمت هاعلم به عمل صالحعلم به عمل ناپسندعلم به پوچی تفاخرمنشأ تفاخرمنشأ تکاثرمنشأ زیاده طلبیموجبات کیفرهای خداموانع تکاثرآثار عاقبت اندیشیآثار ذکر کیفر اخرویموانع تفاخرعلم اخروی انسانبینش باطلآثار ثروتآثار جهلملاک ارزشهاظهور حقایق در قیامتتهدیدهای خداویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
- هشدار خداوند به افزونطلبان از عذاب جهنّم+۳ آیه
- خداوند، انذارکننده کافران دوران پیامبر(صلی الله علیه واله)، از اتش دوزخ+۵ آیه
- پی بردن همه انسانها به پوچی تفاخرهای خود، به هنگام حسابرسی از انان+۳ آیه
- تلاش برای افزونتر قلمداد کردن ثروت و تفاخر بر دیگران، درپیدارنده تهدید الهی+۳ آیه
- جهالت، ریشه برترنمایی و تفاخر و مسابقه رقیبان در کسب مال و مقام+۴ آیه
- تفاخر، دربردارنده کیفر اخرتی+۴ آیه
- توجّه به کیفر اخرتی، مانع برترینمایی و تفاخر+۳ آیه
- عاقبتاندیشی، مانع برترینمایی و تفاخر بر دیگران+۲ آیه
- تهدید شدن اهل تکاثر و افزونطلبان عصر بعثت، به کیفری گریزناپذیر+۲ آیه
- تهدید خدا به کیفر اهل تکاثر و مشاهده جهنّم از سوی انان+۳ آیه
- پی بردن اهل تکاثر در هنگام مرگ و حسابرسی قیامت، به پوچی تکاثرطلبی خویش+۳ آیه
- جهل به زشتی تکاثر و کیفر ان در قیامت، زمینه تکاثر و برتریجویی انسانها، در افتخار به کسب مال و مقام+۶ آیه
- یقین به قیامت و جهنّم، مانع تکاثر+۴ آیه
- اهل تکاثر و تفاخر، مورد تهدید خداوند به عذاب جهنم+۵ آیه
- جهل، زمینه فزونطلبی رقیبان در کسب مال و مقام+۱ آیه
- اهل تکاثر و تفاخر، مورد تهدید خداوند به عذاب جهنّم+۵ آیه
- رؤیت یقینی و عینی جهنّم، از سوی جهنّمیان، در قیامت+۴ آیه
- روا نبودن تکاثر و افزونطلبی+۳ آیه
- ناپسند و ناروا بودن فخرفروشی+۹ آیه
- ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۱۰ آیه
- حرمت تکاثر و فزون طلبی+۸ آیه
- تفاخر به کثرت خویشاوندی، مورد تهدید خداوند+۵ آیه
- علم عینی به قیامت و عذاب الهی، قابل حصول در اینده و پس از تحقّق ان+۴ آیه
- علم، دارای مراتب گوناگون و متعدد+۳ آیه
- تفاخر به تعداد جمعیّت، عامل غفلت انسان از خدا+۳ آیه
- تهدید اهل تفاخر به تعداد مردگان قبیله خود، در قبرستانها+۳ آیه
- غفلت کافران از مرگ و دفن شدن انسان در قبر+۵ آیه
- ثمربخش نبودن قبیله گرایی در قیامت+۴ آیه
- لزوم اجتناب از تکاثر و زیادهطلبیهای مشغول کننده به لهو و سرگرمی+۲ آیه
- تلاش برای افزونتر قلمداد کردن ثروت و منزلت خویش از دیگران، درپیدارنده کیفر الهی+۲ آیه
- توجّه به ظهور حقایق در قیامت، بازدارنده انسان از تلاش برای پیروزی بر حریفان، در مسابقه ثروت و مقام+۱ آیه
- سؤال و حسابرسی از نعمتها، در مرحلهای پس از مشاهده دوزخ از سوی انسانها+۴ آیه
- یقین به قیامت و جهنّم، مانع تکاثر+۳ آیه