سوره تکاثر(التكاثر)، آیه ۵ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۰
كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ
چنان نیست که شما خیال میکنید؛ اگر شما علم الیقین (به آخرت) داشتید (افزون طلبی شما را از خدا غافل نمیکرد)!
معنی کلمات و عبارات
«عِلْمَ الْیَقِینِ»: دانش راستین. آگاهی قطعی. مراحل یقین سهتا است: علمالیقین و عینالیقین و حقّالیقین (نگا: حجر / ، واقعه / ، حاقّه / ). اضافه آنها، اضافه موصوف به صفت خود است. جواب (لَوْ) محذوف است. از قبیل: هرگز به سراغ این امور نمیرفتید و تفاخر و مباهات به این مسائل باطل نمیکردید.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تأکید مکرر خداوند، بر بى پایه بودن رقابت هاى مادى و لزوم ترک مسابقه در امتیازات دروغین «کلاّ»
حرف «کلاّ» در این آیه، تأکیدى مجدد بر مفاد «کلاّ» در آیات پیشین است. این احتمال نیز وجود دارد که به معناى «حقّاً» بوده و مفاد جمله بعد را تأکید کند.
۲ - کسانى که به امتیازات مادى، دل بسته و به آن فخر مىورزند، از علم و یقین محروم و از دستیابى به آن ناتوان اند. «کلاّ لو تعلمون علم الیقین»
مخاطبانى که در آغاز سوره، با جمله «ألهیکم التکاثر» توبیخ شدند; در این آیه به دلیل حرف «لو» - که براى امتناع است - محروم از «علم الیقین» معرفى شده اند. اضافه «علم»به «یقین»، اضافه بیانیه و نشانگر این است که علم مورد نظر، علمى است که از هر گونه شکّى به دور باشد.
۳ - شناخت حقایق در حد یقین، مانع سرگرمى به تفاخر و برترى جویى «کلاّ لو تعلمون علم الیقین»
به قرینه آغاز سوره، مى توان گفت: جواب «لو» محذوف است. در نتیجه مفاد آیه این مى شود که اگر به حد «علم الیقین» عالم مى شدید، آن دانش، مانع فخرفروشى و مباهات شما مى شد; بلکه اگر جمله «لترونّ الجحیم» (در آیه بعد) را جواب «لو» بدانیم، بازهم مى توانیم این نکته را از آیه شریفه به دست آوریم.
۴ - لزوم تحصیل علم به آخرت و تلاش براى رساندن آن به مرحله یقین «کلاّ لو تعلمون علم الیقین»
۵ - تفاوت درجات علم «علم الیقین»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۶ - «عن أبى عبداللّه(ع) فى قول اللّه «لو تعلمون علم الیقین» قال: المعاینة; [منبع: محاسن برقى، ج ۱، ص ۲۴۷، ب ۲۹، ح ۲۵۰; نورالثقلین، ج ۵، ص ۶۶۲، ح ۹.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند «لو تعلمون علم الیقین» روایت شده که فرمود: [علم الیقین] مشاهده عینى است».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار یقین به حقایقاهمیت تحصیل یقینجهل تفاخرکنندگانجهل دنیاطلبانعلم به آخرتمراتب علممراد از علم الیقینپوچی تکاثرموانع برتری طلبیموانع تفاخر
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
- انذار انسانها، از حسابرسی در قیامت+۳ آیه
- خداوند، انذارکننده کافران دوران پیامبر(صلی الله علیه واله)، از اتش دوزخ+۵ آیه
- ادراک شهودی جهنّم درصورت دستیابی انسان به علم الیقین+۲ آیه
- جهالت، ریشه برترنمایی و تفاخر و مسابقه رقیبان در کسب مال و مقام+۴ آیه
- ایمان به اخرت، مانع تفاخر+۲ آیه
- جهل به زشتی تکاثر و کیفر ان در قیامت، زمینه تکاثر و برتریجویی انسانها، در افتخار به کسب مال و مقام+۶ آیه
- یقین به قیامت و جهنّم، مانع تکاثر+۴ آیه
- اهل تکاثر و تفاخر، مورد تهدید خداوند به عذاب جهنم+۵ آیه
- اهل تکاثر و تفاخر، مورد تهدید خداوند به عذاب جهنّم+۵ آیه
- جهنّم، حتمی و یقینی+۵ آیه
- مشاهده جهنّم، در صورت تحقّق علم یقینی به ان+۲ آیه
- رؤیت یقینی و عینی جهنّم، از سوی جهنّمیان، در قیامت+۴ آیه
- فعلیّت داشتن جهنّم+۳ آیه
- یقین اهل تکاثر به جهنّم، در قیامت (هنگام ورود به ان)+۳ آیه
- حرمت تکاثر و فزون طلبی+۶ آیه
- تفاخر به کثرت خویشاوندی، مورد تهدید خداوند+۵ آیه
- شناخت حقایق در حدّ یقین، مانع سرگرمی به تفاخر و برتری جویی+۱ آیه
- شناخت حقایق در حدّ یقین، مانع ادمی از تکاثر و زیاده طلبی+۱ آیه
- شناخت یقینی، دارای مراتب و درجات+۱ آیه
- علم و دانش، مانع تکاثر و زیاده طلبی+۱ آیه
- علم عینی به قیامت و عذاب الهی، قابل حصول در اینده و پس از تحقّق ان+۴ آیه
- علم شهودی انسان به جهنّم، در صورت رسیدن به مرحله یقین+۲ آیه
- علم، دارای مراتب گوناگون و متعدد+۳ آیه
- ثمربخش نبودن قبیله گرایی در قیامت+۴ آیه
- قسم مؤکّد خداوند، بر حتمی بودن مشاهده جهنّم، در قیامت و پیدایش یقین برای ناظران ان+۲ آیه
- سؤال و حسابرسی از نعمتها، در مرحلهای پس از مشاهده دوزخ از سوی انسانها+۴ آیه
- دانش یقینی، موجب شهود حقیقت دوزخ در دنیا+۱ آیه
- علمالیقین، از مراتب یقین، و موجب درک عذاب جهنّم در دنیا+۱ آیه
- عینالیقین، از مراتب یقین، و حاصل شدن ان با مشاهده چشم+۱ آیه
- یقین پیدا کردن اهل تکاثر به جهنّم در قیامت، هنگام مشاهده ان+۲ آیه
- یقین به قیامت و جهنّم، مانع تکاثر+۳ آیه