آیه ۷ سوره حجرات

سوره حجرات(الحجرات)، آیه ۷ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۶

وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِّنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُولَٰئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ

و بدانید رسول خدا در میان شماست؛ هرگاه در بسیاری از کارها از شما اطاعت کند، به مشقّت خواهید افتاد؛ ولی خداوند ایمان را محبوب شما قرار داده و آن را در دلهایتان زینت بخشیده، و (به عکس) کفر و فسق و گناه را منفورتان قرار داده است؛ کسانی که دارای این صفاتند هدایت یافتگانند!

معنی کلمات و عبارات
«لَعَنِتُّمْ»: قطعاً به مشقت می‌افتید. هلاک و نابود می‌گردید (نگا: آل‌عمران / توبه / . «حَبَّبَ»: گرامی و دوست‌داشتنی کرده است. «کَرَّهَ»: زشت و ناپسند کرده است. «الْفُسُوقَ»: نافرمانی. خروج از حدود شریعت خدا. «الْعِصْیَانَ»: سرکشی. مخالفت با اوامر خدا. «أُولئِکَ»: آنان که مجمع این صفات و فضائلند. یعنی عاشقان ایمان و دوستداران فرمان یزدان، و بیزاران از کفر و فسق و عصیان.
نزول

سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - امتنان خداوند بر مؤمنان صدراسلام، سبب حضور شخص پیامبر(ص) در میان آنان «و اعلموا أنّ فیکم رسول اللّه » تقدم «فیکم» بر «رسول اللّه » حصر را مى رساند و تذکر به این موضوع، خود نوعى امتنان است. ۲ - تذکر خداوند به مؤمنان، درباره اهمیت حضور پیامبر(ص) در میان آنان «و اعلموا أنّ فیکم رسول اللّه » ۳ - وجود پیامبر(ص) به عنوان فرستاده خدا در میان امت، مقتضى تبعیت مردم از آن حضرت و نه تحمیل آراى عمومى بر ایشان «و اعلموا أنّ فیکم رسول اللّه لو یطیعکم ... لعنتّم» ۴ - اقدام نکوهیده برخى از مسلمانان، به تحمیل آراى شخصى خود بر پیامبر(ص) * «لو یطیعکم فى کثیر من الأمر لعنتّم» برداشت بالا بدان احتمال است که نکوهش مستفاد از آیه، نظر به جریان هایى داشته باشد که قبلاً صورت گرفته  بود. ۵ - تلاش برخى از مسلمانان، براى واداشتن پیامبر(ص) به پذیرش خبر «ولید» * «و اعلموا أنّ فیکم رسول اللّه لو یطیعکم ... لعنتّم» با توجه به ارتباط این آیه با آیه قبل و بنابر این که مراد از فاسق در آیه قبل ولید بن عقبه باشد، برداشت بالا به دست مى آید. ۶ - خود سرانه عمل نکردن مردم در مسائل مهم اجتماعى و وانهادن آن به رهبرى الهى، مایه مصونیت از خطرات ندامت بار «فتصبحوا على ما فعلتم ندمین . و اعلموا أنّ فیکم رسول اللّه » از ارتباط دو آیه ; استفاده مى شود که خداوند از مؤمنان خواسته است تا در زمینه مسائل اجتماعى و خطر آفرین، خودسرانه عمل نکنند و وجود رهبرى الهى را نادیده نینگارند. ۷ - تحمیل آرا و تمایلات سطحى مردم، به رهبرى الهى (پیامبر(ص))، مایه مشقت و زیان حتمى خود آنان «لو یطیعکم فى کثیر من الأمر لعنتّم» ۸ - صلاح و سعادت مؤمنان، در پرتو پیروى از پیامبر(ص) (رهبرى الهى) «لو یطیعکم فى کثیر من الأمر لعنتّم» مفهوم آیه شریفه ایمن ماندن جامعه از مشقت ها و صدمات در صورت عدم تحمیل آراى شخصى بر پیامبر(ص) است و امنیت جامعه مایه صلاح و سعادت آن است. ۹ - انعطاف رهبرى الهى، در برابر برخى آرا و نظریات مردم «لو یطیعکم فى کثیر من الأمر لعنتّم» تعبیر «فى کثیر» نشان مى دهد که در بعضى از موارد، پذیرش نظر و خواست مردم منفى نیست. ۱۰ - انتظار بیجاى برخى از مسلمانان، در تبعیت پیامبر(ص) از آراى آنان، در موارد بسیار * «لو یطیعکم فى کثیر من الأمر لعنتّم» هشدار و تذکر الهى، مى نمایاند که چنین زمینه اى در جامعه صدر اسلام وجود داشته است. ۱۱ - برنامه هاى پیامبر(ص)، براساس واقعیت ها و مصالح واقعى و نه تابع تمایلات مردم «لو یطیعکم فى کثیر من الأمر لعنتّم» ۱۲ - ناتوانى مردم از درک بعضى از مصالح اجتماعى خویش و نیاز آنان به رهبرى الهى «لو یطیعکم فى کثیر من الأمر لعنتّم» تعبیر «لعنتّم» مى رساند که مردم، تمایلاتى دارند که اگر بنا باشد رهبرى جامعه از تمایلات آنان پیروى کند، خود مردم به مشقت مى افتند و این نیست مگر از آن جهت که تمایلات و آراى آنان، در چنین مواردى، غیر واقع بینانه و مخالف مصالح واقعى است. ۱۳ - خداوند، جلوه دهنده و محبوب سازنده ایمان، در قلب مؤمنان «و لکنّ اللّه حبّب إلیکم الإیمن و زیّنه فى قلوبکم» ۱۴ - عشق به ایمان و زیبایى آن در قلب انسان، امرى فطرى و الهى است.* «حبّب إلیکم الإیمن و زیّنه فى قلوبکم» برداشت بالا بنابر این نکته است که تحبیب ایمان و تزیین آن - به قرینه «فى قلوبکم» - بیانگر برنامه اى تکوینى باشد; یعنى، سرشت انسان متمایل به ایمان و مجذوب آن آفریده شده است. ۱۵ - محبت واقعى به ایمان، مقتضى اطاعت از پیامبر(ص) «لو یطیعکم ... لعنتّم و لکنّ اللّه حبّب إلیکم الإیمن و زیّنه فى قلوبکم» ۱۶ - حرکت مؤمنان راستین در طریق ایمان و اطاعت از پیامبر(ص)، براساس عشق و محبت به دین و نه تحمیل و تحکّم «و لکنّ اللّه حبّب إلیکم الإیمن و زیّنه فى قلوبکم» از این که خداوند در باز داشتن مؤمنان از تحمیل آراى شخصى بر پیامبر(ص)، به «حبّب إلیکم الإیمان» تکیه کرده است; استفاده مى شود که نیرو و جاذبه محبت، اصلى ترین و نیرومندترین محرک مؤمنان براى حرکت به سمت ایمان و اطاعت از رسول اللّه است. ۱۷ - خداوند، پدید آورنده زمینه بیزارى مؤمنان از کفر، فسوق و عصیان «و لکنّ اللّه ... و کرّه إلیکم الکفر و الفسوق و العصیان» ۱۸ - نفرت درونى مؤمنان، از کفر، فسق و عصیان «و کرّه إلیکم الکفر و الفسوق و العصیان» ۱۹ - قلب، جایگاه ادراک و اساس زیبایى ایمان و زشتى کفر «و زیّنه فى قلوبکم و کرّه إلیکم الکفر» ۲۰ - بیزارى از کفر، فسق و عصیان، داراى ریشه در سرشت انسان * «و کرّه إلیکم الکفر و الفسوق و العصیان» برداشت بالا بدان احتمال است که انتساب «کرّه» به خداوند، بیانگر جریان تکوینى باشد; یعنى، خداوند وجود انسان را - با همه تمایلات و گرایش ها - به گونه اى آفریده است که به طور طبیعى از کفر و... متنفر است. ۲۱ - کفر، فسق و عصیان، سه حلقه پیوسته به یکدیگر «و کرّه إلیکم الکفر و الفسوق و العصیان» ۲۲ - کفر، زمینه ساز ابتلاى انسان به شکستن حریم ارزش ها و ارتکاب گناهان* «و کرّه إلیکم الکفر و الفسوق و العصیان» برداشت بالا بدان احتمال است که تقدم لفظى کفر بر فسوق و عصیان، دال بر تقدم معنوى نیز باشد. ۲۳ - اطاعت محض از رسول خدا(ص)، نمود ایمان و موضع گیرى در برابر آن حضرت نمود کفر است.* «لو یطیعکم ... لعنتّم و لکنّ اللّه حبّب إلیکم الإیمن ... و کرّه إلیکم الکفر» صدر آیه; درباره اطاعت از رسول خدا و تحمیل نکردن رأى بر آن حضرت است; ولى ادامه آن درباره ایمان و کفر است; از این بیان انطباق ایمان بر اطاعت و تطبیق کفر بر تحمیل رأى بر پیامبر(ص) استفاده مى شود. ۲۴ - رشد واقعى انسان، در پرتو محبت دین و بیزارى از کفر و گناه «حبّب إلیکم الإیمن ... و کرّه إلیکم الکفر ... أولئک هم الرشدون» ۲۵ - کفر، فسق و عصیان، مانع رشد اجتماعى بشر «حبّب إلیکم الإیمن ... و کرّه إلیکم الکفر و الفسوق و العصیان أولئک هم الرشدون» اختصاص و تأکیدى که از تعبیر «أولئک...» استفاده مى شود; نشانگر این معنا است که دیگران (آنان که از ایمان محروم و در کفر و فسق گرفتاراند) به رشد نخواهند رسید. جمع آمدن ضمیر و فعل، حیثیت اجتماعى را مى رساند. ۲۶ - رشد و تعالى جامعه، در پرتو وجود رهبرى الهى و نفوذ رهنمودهاى وى «و اعلموا ... لو یطیعکم ... و لکنّ اللّه حبّب إلیکم ... أولئک هم الرشدون» برداشت یادشده از ارتباط سه بخش زیر به دست مى آید: ۱- مسأله اطاعت محض از پیامبر(ص) ۲- ارزش ایمان و اجتناب از کفر، ۳- رشد در پرتو عوامل مذکور (أولئک هم الراشدون). «أولئک» اشاره به مؤمنانى دارد که براساس ایمان سر به اطاعت رسول خدا نهاده اند و اهمیت وجود رهبرى الهى را در جامعه دریافته اند (واعلموا أنّ فیکم رسول اللّه). اینان رشد و تعالیشان از سوى خدا تضمین شده است. ۲۷ - خداوند، هموارکننده راه ایمان و تعالى، براى انسان ها «حبّب ... و کرّه إلیکم الکفر ... أولئک هم الرشدون» محبوب ساختن ایمان و ایجاد تنفر نسبت به کفر و عصیان در دل هاى مؤمنان، زمینه ساز رشد و تعالى آنان است.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار تبری از کفرآثار تبری از گناهآثار تحمیل عقیده به رهبران دینیآثار تحمیل عقیده به محمدآثار علاقه به دینآثار نفرت از کفرآثار نفرت از گناهاهمیت حضور محمدتبعیت محمد از مسلمانانتحمیل عقیده به محمدتزیین ایمانتلاش مسلمانان صدر اسلامتوقعات بیجای مسلمانان صدراسلامجایگاه درک زشتی کفرجایگاه درک زیبایی ایمانخبر ولیدبن عقبهرهبران دینی و عقیده مردمزمینه هتک ارزشهاعوامل سعادت مؤمنانفطریت تبری از عصیانفطریت تبری از فسقفطریت تبری از کفرفطریت علاقه به ایمانفطریت نفرت از عصیانفطریت نفرت از فسقفطریت نفرت از کفرفلسفه تعالیم محمدمنت بر مسلمانان صدر اسلاممنشأ تزیین ایمانمنشأ علاقه به ایمانمنشأ نفرت از عصیانمنشأ نفرت از فسقمنشأ نفرت از کفرموانع پشیمانینفرت از عصیاننفرت از فسقنفرت مؤمنانهماهنگی فسق با عصیانهماهنگی کفر با عصیانهماهنگی کفر با فسقاطاعت مؤمنانانعطاف پذیری رهبران دینیویژگیهای تعالیم محمدآثار علاقه به ایمانتوقع بیجا از محمدمنشأ تکاملنفرت از کفرعوامل امنیت اجتماعیسرزنش مسلمانان صدراسلامآثار اطاعت از رهبران دینیتبری مؤمنانعلایق مؤمنانجهل به مصالحزمینه اطاعت از محمددینداری مؤمنانموانع تکاملمنشأ ایمانآثار عصیان از محمدزمینه سختینقش رهبران دینینشانه های کفرآثار اطاعت از محمدامتنان خدازمینه گناهآثار فسقعوامل زیاننقش قلبعجز انسان هافطریات انساننبوت محمدنشانه های ایمانعوامل تکاملآثار عصیاناطاعت از محمدنقش محمدفضایل محمدآثار کفرعوامل انگیزشافعال خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۳)
  • . مُحَبِّب
  • مُزَیِّن
  • خداوند، زینتدهنده ایمان در دلهای مؤمنان
  • قلب، کانون گرایش ادمی به ایمان+۲ آیه
  • ایجاد محبّت و گرایش به ایمان در قلبها، ازسوی خداوند زمینهساز ایمان اوردن
  • خداوند، ایجادکننده محبّت و علاقه قلبی به ایمان در دلهای مؤمنان
  • خداوند، منشا و هموار کننده راه ایمان برای انسانها
  • ایمان، زینت دلهای مؤمنان
  • خداوند، منشا تزیین ایمان در دلهای مؤمنان
  • خداوند، منشا زینتها+۲ آیه
  • حرام بودن فسق+۱ آیه
  • رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، نمود فضل الهی+۱ آیه
  • عشق و محبّت به ایمان و نفرت از کفر و فسق و گناه، پرتوی از فضل خدا+۱ آیه
  • بهره مندی محمّد(صلی الله علیه واله)، از فضل گسترده خدا+۱ آیه
  • مؤمنان و مخالفان با کفر، فسق و عصیانگری، انسانهایی رشد یافته
  • ایمان و عشق و محبّت به ان، موجب قرار گرفتن در زمره رشدیافتگان و تکامل انسان
  • روح عصیانگری و نافرمانی، از موانع رشد و تعالی فرد و جامعه
  • فسق و الودگی، از موانع رشد انسان و جامعه
  • کفر و بی ایمانی، مانع رشد و تعالی انسان و جامعه
  • ایمانِ محبوب نزد خداوند، عامل زیبایی دلهای مؤمنان
  • گرایش و جذب شدن به زیبایی، امری فطری در وجود انسان+۲ آیه
  • قلب، جایگاه درک زیبایی ایمان
  • زیبا جلوه کردن ایمان برای مؤمنان و در قلوب انان، به اراده خداوند
  • قلب، جایگاه درک زیبایی ایمان
  • زیبا جلوه کردن ایمان در قلوب مؤمنان، فضل و نعمتی از سوی خداوند بر انان+۱ آیه
  • خداوند، منشا زیبایی+۳ آیه
  • سختیهای محمّد(صلی الله علیه واله)، در صورت پیروی از برخی کارهای مؤمنان
  • پیروی از سنّت پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، نشانه رشد و تعالی انسان
  • پیروی از ارا و تمایلات سطحی مردم، از سوی رهبری الهی (پیامبر(صلی الله علیه واله))، مایه مشقّت و ضرر حتمی خود انان
  • خداوند، عالم به شایستگان تفضّلات خود+۲ آیه
  • فسق و تبهکاری، ناخوشایند و ناپسند
  • رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، نمود فضل الهی+۱ آیه
  • عشق و محبّت به ایمان و نفرت از کفر و فسق و گناه، پرتوی از فضل خدا+۱ آیه
  • قلب انسان، کانون ادراک و شناخت
  • انعطاف و تاثیرپذیری قلب، از حوادث خارجی+۲ آیه
  • ایمان، محبوب و زینت قلب مؤمنان
  • قلب، کانون و جایگاه ایمان و ازدیاد ان+۲ آیه
  • قلب، محل ثبوت ایمان+۱ آیه
  • کفر، ناپسند از دیدگاه خداوند+۱ آیه
  • عشق و محبّت به ایمان و نفرت از کفر و فسق، پرتوی از فضل خدا+۱ آیه
  • گناه و عصیان، مانع رشد بشر
  • نفرت از گناه و بیزاری از ان در نظر مؤمنان، جلوه ای از فضل الهی+۱ آیه
  • مُحبِّب/ اسما و صفات
  • اهمّیّت حضور پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، در میان مردم
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • توجه به اداب معاشرت و رعایت ان در برخورد و دیدار با حاکمان و رهبران دینی، دارای جایگاهی ویژه+۲ آیه
  • مؤمنان، مورد امتنان خداوند، به سبب افکنده شدن محبّت ایمان و بیزاری از کفر در قلب انان+۱ آیه
  • مؤمنان، مورد امتنان خداوند، به سبب حضور شخص پیامبر صلی الله علیه و اله در میان انان
  • ایمان، زینت دلهای مؤمنان به عنایت و اراده الهی
  • مؤمنان کفرستیز، انسانهایی رشدیافته
  • بیزاری و تنفّر از کفر، فسوق و عصیان، از صفات اهل ایمان+۱ آیه
  • امتنان خدا بر مؤمنان، به سبب ایجاد و تزیین ایمان در قلب انان
  • امتنان خدا بر مؤمنان، به سبب ایجاد و تزیین ایمان در قلب انان+۱ آیه
  • ایمان، و زیبا جلوه کردن ان در دلهای مؤمنان، از نعمتهای خداوند+۱ آیه
  • ایمان، نعمت و امتنان خداوند بر مؤمنان+۱ آیه
  • بیزاری از عصیان، جلوه فضل و نعمت الهی+۱ آیه
  • بیزاری ادمی از فسق، جلوه فضل و نعمت خداوند+۱ آیه
  • بیزاری انسان از کفر، جلوهای از فضل و نعمت الهی+۱ آیه
  • رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله از جانب خداوند، نعمتی الهی+۲ آیه
  • راهیابی انسان و جامعه به رشد و تعالی دینی، فضل و نعمت خداوندی+۱ آیه
  • زیبا جلوه کردن ایمان در قلوب مؤمنان، فضل و نعمتی از سوی خداوند بر انان+۱ آیه
  • فضل خدا بر انسانها، از نعمتهای مقتضی شکرگزاری در برابر او+۱ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، و نبوت و رهبری او، از نعمتهای الهی+۲ آیه
واژه‌ها