سوره حجر(الحجر)، آیه ۳ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۲
ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَ يَتَمَتَّعُوا وَ يُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
بگذار آنها بخورند، و بهره گیرند، و آرزوها آنان را غافل سازد؛ ولی بزودی خواهند فهمید!
معنی کلمات و عبارات
«ذَرْهُمْ»: رهایشان ساز. بگذار که آنان. «یُلْهِهِمْ»: آنان را غافل سازد. ایشان را به خود مشغول کند.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- پیامبر(ص)، به هنگام مواجهه با حق ناپذیرى کافران مکه، مأمور به رها کردن آنان به حال خود و ترک محاجه با آنها شد. «ذرهم یأکلوا و یتمتّعوا»
۲- پیامبر(ص) براى هدایت کافران، تلاش وسیعى داشت. «ذرهم یأکلوا و یتمتّعوا»
اینکه خداوند، به پیامبر(ص) دستور مى دهد که «آنان را به حال خود رها کن» حکایت از آن دارد که آن حضرت، تلاش گسترده و وسیعى براى نجات آنان از کفر انجام داده بود.
۳- براى کسانى که حق گریز و هدایت ناپذیرند، نباید دل سوزاند و سرمایه گذارى کرد. «ذرهم یأکلوا و یتمتّعوا»
۴- تمامى همّ و تلاش کافرانِ هدایت ناپذیر صدراسلام، خوردن و بهره ورى از تمتعات و لذتهاى مادى بود. «ذرهم یأکلوا و یتمتّعوا»
۵- خوردن، لذت بردن و برخوردار شدن از متاعها و لذتهاى دنیوى و غوطه ور شدن در آرزوهاى واهى، هدف و مقصد اعلاى کافران است. «ذرهم یأکلوا و یتمتّعوا و یلههم الأمل»
۶- غوطه ورى در تمتعات و لذتهاى مادى، مانع تسلیم شدن در برابر حقایق دینى «ربما یودّ الذین کفروا لو کانوا مسلمین. ذرهم یأکلوا و یتمتّعوا»
فراز «ذرهم یأکلوا و یتمتعوا و ...» - که درصدد بیان حالات کفار است - مى تواند به منزله تعلیل و جوابى باشد براى اینکه: چرا آنان اسلام نمى آورند و سرانجام نادم و پشیمان مى شوند؟
۷- زندگى بدون تن دادن به تعالیم دین، سرگرمى و تباهى عمر است. «ذرهم ... و یلههم الأمل»
«لهو» در لغت به معناى چیزى است که انسان را مشغول مى کند و از مراد و مقصودش باز مى دارد. بنابراین کسى که از هدفش باز بماند، عمر خود را تباه کرده است.
۸- متمرکز کردن تمامى همّ و تلاش بر بهره ورى هر چه بیشتر از تمتعات و لذتهاى دنیوى و دل بستن به آرزوهاى واهى، امرى ناپسند و محکوم است. «ذرهم یأکلوا و یتمتّعوا و یلههم»
آیه، تعریض است به اینکه: کافرانِ هدایت ناپذیر، تمام همّشان تمتعات دنیوى است; لذا باید آنان را به حال خود رها کرد و این حاکى از ناخرسندى خداوند از آنهاست.
۹- کافرانِ هدایت ناپذیر صدراسلام، سرگرم آرزوهاى واهى بودند. «ذرهم ... و یلههم الأمل»
۱۰- سرگرم شدن به آرزوهاى واهى، مانع هدایت پذیرى و تسلیم شدن در برابر حق است. «ربما یودّ الذین کفروا لو کانوا مسلمین . ذرهم ... و یلههم الأمل»
۱۱- اِخبار خداوند به آشکار شدن حقانیت اسلام، براى کافران صدراسلام در آینده «ربما یودّ الذین کفروا ... فسوف یعلمون»
برداشت فوق، مبتنى بر این است که مفعول و متعلق علم در «یعلمون» حقانیت اسلام باشد که مورد انکار آنان بود.
۱۲- گرفتار شدن به سرنوشت شوم، تهدید خداوند به کافرانِ هدایت ناپذیر «ذرهم ... فسوف یعلمون»
براشت فوق، بنابراین احتمال است که مفعولٌ به و متعلق علم در «یعلمون» عاقبت امر و سرنوشت آنان باشد.
۱۳- سرانجام تداوم کفر و غوطه ورى در لذتهاى دنیا، پشیمانى است. «ربما یودّ الذین کفروا لو کانوا مسلمین. ذرهم یأکلوا ... فسوف یعلمون»
۱۴- اخطار و هشدار به سرنوشت شوم کافرانِ دنیاطلب، روشى براى بازداشتن از کفر و دنیاطلبى «ربما یودّ الذین کفروا ... ذرهم یأکلوا و ... فسوف یعلمون»
تفسیر (۱۲)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آرزوی باطل کافرانآرزوی باطل کافران صدراسلامبی مهری با حق ناپذیرانترک احتجاج با کافران مکهدنیاطلبی کافران صدراسلامروش مبارزه با دنیاطلبیزندگی ناپسندسرگرمی کافران صدراسلامعوامل علاقه به لذایذ مادیفرجام اصرار بر کفرفرجام شوم دنیاطلبانفرجام علاقه به لذایذ مادیلذایذ مادی کافرانلذایذ مادی کافران صدراسلاممحمد و هدایت کافرانموارد تباهی عمرناپسندی علاقه به لذایذ مادیکافران و حقانیت اسلامآثار آرزوی باطلتلاش کافران صدراسلامظهور حقانیت اسلاماهداف کافرانآرزوی ناپسندحق ناپذیری کافران مکهروش مبارزه با کفرناپسندی دنیاطلبیانذار از فرجام شومعوامل پشیمانیتلاش محمددنیاطلبی کافراناهمیت دینانذار کافرانآثار انذارفرجام شوم کافرانموانع حق پذیریموانع هدایتپیشگوییهای قرآنهدایتگری محمدآسیب شناسی دینیانذارهای خداآثار دنیاطلبیعمل ناپسندمسؤولیت محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
- ارزو و امال کافران، سبب غفلت انان از حقایق
- ارزوهای کافران، مانع ایمان اوردن انان+۱ آیه
- ارزوهای دنیایی، مانع اثربخشی موعظه و احتجاج
- ارزوهای دنیایی، مانع اثربخشی موعظه و احتجاج
- ارزو و امال سبب غفلت کافران از حقایق+۱ آیه
- ارزوهای کافران، باز دارنده انان از ایمان+۱ آیه
- کافران، در اسارت ارزوهای خویش+۱ آیه
- ارزوی ناپسند، به دنبال دارنده فرجامی ناخوشایند
- کفرورزی، از عوامل استدراج و ابتلا به عذاب اخروی+۸ آیه
- گرفتار شدن کافران به عذاب اخروی پس از مهلت یافتن توام با رفاه و بهرهمندی در زندگی دنیا+۶ آیه
- استهزای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) از سوی کافران+۲ آیه
- هشدار خداوند به کافران دنیاطلب از گرفتارشدن به سرنوشت شوم در قیامت+۱ آیه
- اخطار پیامبر(صلی الله علیه واله) به کافران صدر اسلام، از گرفتارشدن به عذابی مانند عذاب نابودکننده پیشینیان+۱ آیه
- ناروایی ارزوهای سرگرم کننده و بازدارنده انسان از ایمان
- لزوم اعراض پیامبر(صلی الله علیه واله) از کافران+۴ آیه
- خوردن و بهرهوری از تمتّعات مادّی، تمامی همّ کافران هدایت ناپذیر
- محدودیّت کافران هدایت ناپذیر به خوردن و بهره بری از تمتّعات و لذّتهای دنیا+۱ آیه
- فرو رفتن و غوطهور شدن در رفاه و تمتّعات دنیوی، مانع پذیرش اسلام از سوی کافران+۱ آیه
- برخورداری از رفاه، زمینه ساز کفر+۱ آیه
- تداوم رفاه مندی در نسلهای کافران+۷ آیه
- محدودیّت رفاه کافران به دوران زندگانی دنیوی+۲ آیه
- گرفتار شدن کافران به عذاب اخروی، پس از مهلت یافتن توام با رفاه و بهره مندی در زندگی دنیا+۶ آیه
- کافران، در اسارت شهوت و شکم
- هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۸ آیه
- علم عینی به قیامت و عذاب الهی، قابل حصول در اینده و پس از تحقّق ان
- ارزو و امال ناچیز، سبب غفلت از حقایق+۱ آیه
- اصرار و مداومت برخی انسانها بر کفر خویش+۲ آیه
- گرفتار شدن کافران به عذاب اخرتی، پس از مهلت یافتن و بهره مندی در زندگی دنیا+۸ آیه
- محدودیّت کافران هدایت ناپذیر به خوردن و بهره بری از تمتّعات و لذّتهای دنیا+۱ آیه
- هشدار خدا به کافران، از فرجام شوم انان+۱ آیه
- لجاجت کافران در گریز از ایمان به پیامبر(صلی الله علیه واله)برخاسته از ادّعای باطل انان در چشم بندی دانستن کار ان حضرت+۹ آیه
- لجاجت کافران در گریز از ایمان به پیامبر(صلی الله علیه واله)نشات گرفته از ادّعای باطل انان در سحرزدگی خود نسبت به دعوت و معجزات ان حضرت+۹ آیه
- لذّت جویی گسترده از امکانات دنیایی، شیوه کافران+۲ آیه
- پشیمانی و فرجام شوم کافران، نتیجه سرگرمی انان به لهو با ارزوهای باطل+۱ آیه
- کافران هدایتناپذیر صدر اسلام، اهل لهو و سرگرم به ارزوهای باطل+۱ آیه
- ارزوی باطل، زمینه اشتغال کافران به لهو و باز ایستادن از هدایت+۱ آیه
- ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله برای اعراض از کافران+۱ آیه
- تلاش پیامبر صلی الله علیه و اله، در جهت هدایت کفرپیشگان+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به رویگردانی و مبارزه منفی با کافران+۳ آیه
- ناامیدی پیامبر صلی الله علیه و اله از هدایت برخی کافران+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به واگذاشتن کافران هدایتناپذیر، به حال خود+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور رها کردن کافران حقناپذیر مکّه به حال خود+۱ آیه
- وجوب اعراض از کافران+۴ آیه