سوره حجر(الحجر)، آیه ۹۹ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۷
وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ
و پروردگارت را عبادت کن تا یقین [= مرگ] تو فرا رسد!
معنی کلمات و عبارات
«الْیَقِینُ»: امر مسلّم. عقیده قاطعانه. مراد مرگ است که کسی در آن تردید ندارد (نگا: مدّثّر / ).
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- دستور خداوند به پیامبر(ص) به عبادت پروردگار تا پایان عمر «و اعبد ربّک حتى یأتیک الیقین»
برداشت فوق مبتنى بر این است که مقصود از «یقین»، مرگ باشد; چنان که در آیه ۴۷ از سوره «مدثر» از مرگ به «یقین» تعبیر شده است. گفتنى است تعبیر «آمدن» (یأتى) به جاى «تحصیل یقین» مى تواند مؤید همین مطلب باشد.
۲- عبادت پروردگار، وظیفه بندگان در تمام عمر «و اعبد ربّک حتى یأتیک الیقین»
۳- انسان، پس از مرگ به حقایق آشنا شده و به آنها یقین پیدا مى کند. «و اعبد ربّک حتى یأتیک الیقین»
برداشت فوق، از وجه تسمیه مرگ به «یقین» استفاده مى شود; یعنى، از این رو به مرگ «یقین» گفته مى شود که حقایق براى انسان آشکار شده و او به آنها یقین پیدا مى کند.
۴- توصیه خداوند به پیامبر(ص) به عبادت پروردگار تا نیل به مرتبه یقین «و اعبد ربّک حتى یأتیک الیقین»
برداشت فوق بر این اساس که واژه «یقین» در همان معناى لغوى و اصطلاحى خود به کار رفته باشد.
۵- پیامبر(ص) تحت تربیت و عنایت ویژه خداوند «و اعبد ربّک حتى یأتیک الیقین»
اضافه صفت «رب» به کاف خطاب - که مرجع آن پیامبر است - با توجه به این نکته که خداوند «رب» همه بندگان است، مى تواند به جهت یاد شده باشد.
۶- یقین، نشان دهنده عالى ترین مراتب ایمان و معرفت «و اعبد ربّک حتى یأتیک الیقین»
از اینکه به پیامبر(ص) - که مظهر ایمان است - توصیه شد که براى نیل به یقین، عبادت نماید، برداشت فوق به دست مى آید.
۷- نیل به مرتبه والاى یقین، هدف و فلسفه عبادت است. «و اعبد ربّک حتى یأتیک الیقین»
«حتى» براى انتهاى غایت و به معناى «إلى» است و در این آیه «یقین» غایت و هدف براى «عبادت» (و اعبد ...) قرار گرفته است.
۸- ربوبیت خداوند، شایسته عبادت به درگاه او «و اعبد ربّک حتى یأتیک الیقین»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۹۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۵–۹۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۹۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۹۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۹۴–۹۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
یقین به حقایق پس از مرگفلسفه عبادتاهمیت یقینمراتب شناختعوامل عبادت خداعبادات محمدتکلیف انسان هاتکلیف همگانیعبودیت محمدمربی محمدمراتب ایمانعبادت خداتوصیه به محمدتکلیف محمدفضایل محمدمشمولان لطف خداربوبیت خداتوصیه های خدااوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
- لزوم عبادت و بندگی خداوند+۵ آیه
- وجوب توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی خداوند+۱۳ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی عبادت و بندگی برای او+۵ آیه
- لزوم ذکر و یاد خدا با تسبیح، سجده و عبادت، در برابر هرگونه برخورد شرک امیز و سخنان ازاردهنده مشرکان+۲ آیه
- عبادت پروردگار، موجب ارامش خاطر و یقین+۱ آیه
- عبادت خالصانه خدا، تکلیفی الهی بر عهده پیامبر(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
- وجوب پرستش خدای یگانه و پرهیز از پرستش غیر او+۱۳ آیه
- لزوم استمرار عبادت و پرستش خداوند، تا هنگام مرگ
- پرستش خداوند و عبادت او، از توصیه های الهی به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
- توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) برای عبادت پروردگار، تا نیل به مرتبه یقین
- توجّه به ربوبیّت خداوند، مقتضی پرستش او+۷ آیه
- نیل به مرتبه والای یقین، از اهداف عبادت
- لزوم عبادت پروردگار، تا پایان عمر
- «اعبُد»+۴ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۵ آیه
- عبادت محمّد صلی الله علیه و اله، فقط برای خداوند+۷ آیه
- دستور خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله برای عبادت پروردگار، تا پایان عمر
- وجوب عبادت و بندگی خداوند+۵ آیه
- وجوب عقیده به توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی+۱۳ آیه
- تشبیه مرگ به یقین+۱ آیه
- عبادت پروردگار، زمینهساز رسیدن به مرتبه یقین
- مرگ، حقیقتی یقینی و غیر قابل انکار برای ادمیان+۱ آیه