سوره ص، آیه ۲۳ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۴
إِنَ هٰذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَ تِسْعُونَ نَعْجَةً وَ لِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَ عَزَّنِي فِي الْخِطَابِ
این برادر من است؛ و او نود و نه میش دارد و من یکی بیش ندارم امّا او اصرار میکند که: این یکی را هم به من واگذار؛ و در سخن بر من غلبه کرده است!»
معنی کلمات و عبارات
«نَعْجَةً»: گوسفند. میش. «أَکْفِلْنِیهَا»: سرپرستی آن را به من واگذار. آن را بهره من گردان. مراد به تملّک او درآوردن آن گوسفند و دادن آن بدو است و از ماده (کفل) به معنی سرپرستی، یا نصیب (نگا: نساء / ، حدید / ). «عَزَّنِی»: مرا مغلوب کرده است و بر من چیره شده است.
نکات آیه
۱ - وجود نسبت برادرى میان دو فرد نزاع کننده و متخاصم در نزد داوود(ع) «إنّ هذا أخى»
۲ - طرح دعوا و نزاع در حضور داوود(ع)، از سوى برادرى که صاحب یک میش بود، آغاز گردید. «إنّ هذا أخى له تسع و تسعون نعجة»
۳ - طمع کردن برادر داراى ۹۹ میش به تنها میش برادر خود، ادعانامه برادر شاکى به حضور داوود(ع) «و لى نعجة وحدة فقال أکفلنیها»
تعبیر «أکفلنیها» (کفالت آن را به من واگذار) کنایه از بخشش و هدیه کردن است; یعنى، این یک میش را به من هدیه کن.
۴ - وجود مالکیت شخصى در عصر داوود(ع) و مشروع بودن آن «له تسع و تسعون نعجة و لى نعجة وحدة»
۵ - وجود دامدارى و شغل چوپانى در عصر داوود(ع) «له تسع و تسعون نعجة»
۶ - ادعاى مالک تنها میش، مبنى بر مغلوب شدنش در گفت وگو با برادر داراى ۹۹ میش، در گرفتن حق خود «و عزّنى فى الخطاب»
«عزّنى فى الخطاب»; یعنى، او در گفتوگو با من، مرا مغلوب ساخت و من از عهده بحث با او براى گرفتن حقّم برنمى آیم و تو اى داوود مرا یارى کن.
۷ - استمداد صاحب یک میش، از داوود(ع) در برابر طمع تجاوزکارانه برادر داراى ۹۹ میش «إنّ هذا أخى ... و عزّنى فى الخطاب»
از ظاهر آیه شریفه برمى آید که آن برادر شاکى، از داوود(ع) یارى خواسته بود.
تفسیر
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۳