آیه ۳ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۳ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۲

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّبِعُ كُلَ شَيْطَانٍ مَرِيدٍ

گروهی از مردم، بدون هیچ علم و دانشی، به مجادله درباره خدا برمی‌خیزند؛ و از هر شیطان سرکشی پیروی می‌کنند.

معنی کلمات و عبارات
«یُجَادِلُ فِی اللهِ»: درباره ذات و صفات و افعال و اعمال خدا ستیزه‌گری می‌کند. «شَیْطَانٍ»: مراد اهریمن انس و جنّ است (نگا: بقره / ، انعام / . «یَتَّبِعُ کُلَّ شَیْطَانٍ»: در این جدال از هر اهریمنی پیروی می‌کند. در همه اعمال و اقوال از هر اهریمنی پیروی می‌کند. «مَرِیدٍ»: متمرّد و سرکش.
نزول
نکات آیه
۱- مجادله خصمانه برخى از مشرکان عصر بعثت، علیه اندیشه توحید و یکتاپرستى «و من الناس من یجدل فى اللّه بغیر علم» «جدال و مجادلة» (مصدر «یجادل») به معناى برخورد خصمانه با یک رأى و اعتقاد است. قید «فى الله» مى رساند که اندیشه توحید ربوبى - که از سوى پیامبر(ص) در میان مردم تبلیغ مى شد - خشم گروهى از اهل شرک را برانگیخته بود و آنان به منظور جلوگیرى از نفوذ آن فکر، به مبارزه با آن حضرت پرداختند و علیه آن اندیشه، جدال خصمانه کردند. ۲- سرزنش گروهى از مشرکان عصر بعثت از سوى خدا، به خاطر بحث و جدل جاهلانه آنان درباره خدا «و من الناس من یجدل فى اللّه بغیر علم» ۳- پافشارى بر عقاید باطل و فاقد مبانى علمى، امرى نکوهیده و مورد سرزنش خداوند «و من الناس من یجدل فى اللّه بغیر علم » ۴- شرک، اندیشه اى جاهلانه، بى اساس و غیر قابل دفاع است. «و من الناس من یجدل فى اللّه بغیر علم» ۵- بحث و جدل، در صورت مبتنى بودن بر پایه هاى دانش و برهان، جایز و بلامانع است. «و من الناس من یجدل فى اللّه بغیر علم» قید «بغیر علم» بیانگر این نکته است که اگر جدل و پافشارى روى یک عقیده و ابطال رأى و عقیده دیگران برپایه علم و استدلال باشد، جایز است. ۶- مجادله و پافشارى بر عقاید موهوم و غیر علمى، پیروى از شیطان است. «ومن الناس من یجدل... و یتّبع کلّ شیطن مرید» ۷- شیطان، موجودى است سراسر شرّ و عارى از هر نیکى و خیر. «و یتّبع کلّ شیطن مرید» «مَرید» صفت توضیحى براى «شیطان» و به معناى عارى از خیر و نیکى است. (مفردات راغب) ۸- شیطان، نه نوعى منحصر به فرد، که داراى مصادیق و افرادى بسیار است. «و یتّبع کلّ شیطن مرید» ۹- گوناگونى راه هاى فریب و نیرنگ شیطان براى گمراه کردن انسان «و یتّبع کلّ شیطن مرید» برداشت یاد شده بدان احتمال است که جمله «یتّبع کلّ شیطان» به تقدیر «یتّبع کلّ خطوة من خطوات الشیطان» باشد. ۱۰- جبهه ضد توحیدى در صدراسلام، متشکل از گروهى جاهل، بى منطق و پیرو بى چون و چراى شیطان بود. «ومن الناس من یجدل فى اللّه بغیر علم و یتّبع کلّ شیطن مرید»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
  • پیروی برخی انسانها از شیطان
  • جدال استوار بر علم و منطق، دارای ارزشی ستودنی+۵ آیه
  • نکوهش گروهی از مشرکان عصر بعثت از سوی خدا، به دلیل بحث و جدالِ جاهلانه درباره او+۲ آیه
  • مجاز و روا بودن جدال، براساس دانش و برهان+۵ آیه
  • جدال کافران با مؤمنان، درباره توحید+۳ آیه
  • نکوهش مشرکان عصر بعثت از سوی خدا، به دلیل بحث و جدالِ جاهلانه درباره او+۲ آیه
  • جهل، زمینه جدال درباره خدا+۲ آیه
  • پیروی از شیطان، عامل جدال درباره خدا
  • مجادله در مورد خداوند، ناشی از جهل مجادلهکنندگان+۲ آیه
  • جهنّم، جایگاه ابدی شیطان و پیروانش+۵ آیه
  • پیروی از شیطان، مایه گرفتاری به اتش دوزخ+۷ آیه
  • جدال و ستیزهجویی در حق، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۵ آیه
  • انتخاب راه ضلالت و گمراهی، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۴ آیه
  • حرمت دوستی با شیطان و پذیرش ولایت او+۱ آیه
  • حرمت پیروی از شیطان+۴ آیه
  • حرمت جدل غیر عالمانه، درباره خداوند+۶ آیه
  • جواز جدال، بر اساس دانش و برهان+۷ آیه
  • حرمت پیروی از گمان، در امور اعتقادی+۲ آیه
  • جواز بحث و جدل، در صورت مبتنی بودن بر پایه های دانش و برهان+۱ آیه
  • شیطان، موجودی سراسر شرّ و عاری از هر خیر و نیکی+۱ آیه
  • جدال جاهلانه برای انکار خدا، روشی شیطانی
  • پیروی از شیطان با مجادله و پافشاری بر عقاید موهوم و غیرعلمی، مایه گمراهی+۱ آیه
  • تبعیّت از شیطان، مایه گمراهی+۲ آیه
  • اطاعت از شیطان، موجب پذیرش ولایت او+۴ آیه
  • گرفتاری به اتش دوزخ، کیفر پیروی از شیطان+۷ آیه
  • شیطان، گمراه گر دوستان و پیروان خود+۱ آیه
  • کثرت شیاطین، در جهان هستی+۳ آیه
  • شرّ و بی خیر بودن، از صفات شیطان+۱ آیه
  • تمرّد و سرکشی، خصلت شیطان+۱ آیه
  • ضلالت و گمراهی، پیامد قطعی قرار گرفتن در قلمرو ولایت شیطان+۲ آیه
  • گرفتاری به عذاب دوزخ، سرنوشت محتوم قرار گرفتن در قلمرو ولایت شیطان+۳ آیه
  • شیطان، موجودی گمراه گر+۵ آیه
  • تنوّع و گوناگونی راههای اضلال گری شیاطین+۱ آیه
  • شیطان، از عوامل گمراهی انسانها+۶ آیه
  • بهره مندی از علم و اگاهی، سبب مُجاز بودن ادمی بر احتجاج و مجادله با مخالفان+۴ آیه
  • مبتنی ساختن عقیده، رفتار و سخن بر علم، لازم و ضروری+۲ آیه
  • عذاب شدن با اتش سوزان جهنّم، قضای خداوند در مورد پیروان شیطان+۱ آیه
  • گمراهی، قضای حتمی و سرنوشت پیروان شیطان+۱ آیه
  • پیروی از شیطان، زمینه مجادلهگری و لجاجت انسان در برابر حق
  • لجاجت و مجادله درباره خدا بدون علم، موجب کشیده شدن انسان به سوی اتش پر التهاب جهنّم+۱ آیه
  • جدال کافران با مؤمنان، درباره توحید+۳ آیه
  • استبعاد و انکار معاد، از سوی کافران مشرک
  • جدال کافران با مؤمنان، درباره توحید+۳ آیه
  • پذیرش ولایت شیطان موجب گمراهی+۳ آیه
  • گرفتاری به عذاب دوزخ سرنوشت حتمی قرار گرفتن در قلمرو ولایت شیطان+۳ آیه
  • هدایت پیروان شیطان به دوزخ، از سوی او+۱ آیه
واژه‌ها