سوره حج(الحج)، آیه ۴۱ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۷
الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلاَةَ وَ آتَوُا الزَّكَاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ
همان کسانی که هر گاه در زمین به آنها قدرت بخشیدیم، نماز را برپا میدارند، و زکات میدهند، و امر به معروف و نهی از منکر میکنند، و پایان همه کارها از آن خداست!
معنی کلمات و عبارات
«إِن مَّکَّنَّاهُمْ فِی ...»: اگر ایشان را تسلّط و تصرّف دهیم و قدرتشان بخشیم (نگا: انعام / اعراف / ). «لِلّهِ عَاقِبَةُ الأُمُورِ»: سرنوشت کارها به دستور و فرمان خدا بستگی دارد و هر که را بخواهد غالب، و هرکه را بخواهد مغلوب میگرداند. کارها عاقبت به دادگاه الهی برگشته و مورد بررسی واقع میگردد.
نزول
سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۰ رویداد)
- فرض شدن روزه رمضانمرتبط با نزول
15 بعثت · مدینه - کشته شدن کعب بن اشرف
15 بعثت · مدینه - تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه
15 بعثت · مدینه - غزوه بحران
15 بعثت · بحران - غزوه ذی امر
15 بعثت · ذی امر - غزوه قرقرة الکدر
15 بعثت · قرقرة الکدر - اخراج بنیقینقاع از مدینه
15 بعثت · مدینه - سریه نخله
15 بعثت · نخله - غزوه سویق
15 بعثت · قرقرة الکدر / اطراف مدینه - تشریع زکات فطر و نماز عید
15 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - جنگ و پیکار با جبهه کفر و با هدف حاکم ساختن ارزش هاى دینى و الهى، درپى دارنده حمایت و نصرت خداوند «و لینصرنّ اللّه من ینصره ... الذین ... أقاموا الصلوة ... و نهوا عن المنکر»
«الذین»در محل نصب بوده و بدل یا عطف بیان براى «من» در «من ینصره» است که تقدیر آن چنین مى شود: «و لینصرنّ اللّه...الذین إن مکّنّاهم». «تمکین» (مصدر «مکّنّا») به معناى مسلط کردن و استیلا دادن است; یعنى، خدا بى تردید یاران خود را یارى خواهد کرد; آنان که اگر بر زمین مسلط شوند، نماز را به پا خواهند داشت و...».
۲ - اقامه نماز، پرداخت زکات، امر به معروف و نهى از منکر، از بارزترین ویژگى هاى یاران خدا و پیکارکنندگان راه دین او «الذین إن مکّنّ-هم ... و نهوا عن المنکر»
۳ - اقامه نماز، پرداخت زکات، امر به معروف و نهى از منکر، ارزش هاى محورى در جامعه اسلامى «من ینصره ... الذین إن مکّنّ-هم فى الأرض ... و نهوا عن المنکر»
۴ - برخوردارى جامعه اسلامى از حمایت و نصرت خدا، در گرو اقامه نماز، پرداخت زکات، امر به معروف و نهى از منکر است. «الذین ان مکّنّ-هم فى الأرض ... و نهوا عن المنکر»
۵ - نماز، زکات، امر به معروف و نهى از منکر، مهم ترین تکالیف دینى «أقاموا الصلوة ... و نهوا عن المنکر»
۶ - فرجام همه کارها، تنها در اختیار خدا است. «و للّه عقبة الأُمور»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۸–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۸–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۸–۷۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۶–۴۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اجتماعی امربه معروفآثار اجتماعی زکاتآثار اجتماعی نمازآثار اجتماعی نهی ازمنکرارزش پرداخت زکاتامربه معروف مجاهدانامربه معروف یاران خدابرپایی نماز مجاهدانبرپایی نماز یاران خدازکات مجاهدانزکات یاران خدانهی ازمنکر مجاهداننهی ازمنکر یاران خداویژگیهای مجاهدانویژگیهای یاران خداارزشهای اجتماعیارزش برپایی نمازآثار حفظ ارزشهاارزش امربه معروفارزش نهی ازمنکراهمیت امربه معروفاهمیت نهی ازمنکرزمینه نصرت خدافرجام امورمهمترین تکلیفاهمیت زکاتآثار جهاداهمیت نمازاختیارات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۵)
- برخورداری مؤمنان از حق مشارکت و دخالت در سرنوشت جامعه+۴ آیه
- اقامه نماز، زمینه برخورداری از امداد الهی+۲ آیه
- امر به معروف، باعث برخوردار شدن از امدادهای الهی+۱ آیه
- پرداخت زکات، زمینهساز جلب امداد الهی+۲ آیه
- نهی از منکر سبب برخوردار شدن از امدادهای الهی+۱ آیه
- برخورداری جامعه اسلامی از حمایت و نصرت خدا، در گرو اعمال خیری چون نماز و امر به معروف+۱ آیه
- حاکمان معتقد به ربوبیّت الهی، از امران به معروف+۱ آیه
- امر به معروف، وظیفهای همیشگی+۳ آیه
- ستایش خداوند از امران به معروف+۴ آیه
- امر به معروف، از اوصاف حاکمان معتقد به ربوبیّت الهی+۱ آیه
- وجوب امر به معروف+۹ آیه
- وجوب پرداخت زکات+۷ آیه
- وجوب نهی از منکر+۱۰ آیه
- برپاداشتن نماز، از اهداف حکومت مؤمنان
- امر به معروف و نهی از منکر، از اهداف حکومت مؤمنان
- پرداخت زکات، از اهداف حکومت مؤمنان
- نهی از منکر، از اهداف حکومت مؤمنان
- پرداخت زکات، از عوامل برخورداری جامعه، از امداد و نصرت خداوند+۳ آیه
- پرداخت زکات، زمینه ساز عاقبت به خیری انسان
- پرداخت زکات، از مهم ترین تکالیف شریعت الهی و ارکان عملی ان+۷ آیه
- پرداخت زکات، از ارزشهای محوری در جامعه اسلامی و از اهداف حاکمیّت اسلامی
- پرداخت زکات، از بارزترین ویژگیهای یاران خدا و جهادگران+۱ آیه
- نبود حاکم و حکومت صالح، از عوامل ترک و تعطیلی فریضه زکات
- وجوب پرداخت زکات+۷ آیه
- پرداخت زکات، از صفات اهل بیت پیامبر(علیهم السلام)
- پرداخت زکات، از بارزترین ویژگیهای یاران خدا و مجاهدان راه دین او+۱ آیه
- مؤمنان راستین، از پرداخت کنندگان زکات+۶ آیه
- دعوت به ارزشهای عرف پسند، از وظایف مؤمنان+۵ آیه
- لزوم استفاده از قدرت خدادادی، برای اقامه نماز
- لزوم به کارگیری قدرت، برای امر به معروف
- ضرورت استفاده از قدرت خدادادی، برای حق نیازمندان و پرداخت زکات
- لزوم به کارگیری قدرت خدادادی، در جهت نهی از منکر
- بهره مندی مظلومان، از قدرت و حکومت، جلوه ای از قدرت خداوند+۱ آیه
- خداوند، منشا اعطای توانمندی و قدرت+۱ آیه
- امر به معروف و وادار نمودن دیگران به خیر و نیکی، مقتضی ستایش و مدح خداوند از انسان+۴ آیه
- نهی از منکر، از عوامل ستایش و مدح انسان+۵ آیه
- مُمکِّن/ اسماوصفات+۱ آیه
- پرداخت زکات، از صفات اهل ایمان+۶ آیه
- اقامه نماز، زمینه برخورداری از امداد الهی+۳ آیه
- اقامه نماز، زمینهساز عاقبت به خیری و فرجام نیک انسان
- اقامه نماز و گسترش ان در جامعه، وظیفه حاکمان
- امنیّت و رفع خطر، زمینهای برای اقامه نماز، به طور کامل و تمامی شرایط+۳ آیه
- برپایی و گسترش نماز در جامعه، مرهون قدرت و حکومت مؤمنان
- جهاد در راه خدا، زمینه ساز حفظ مساجد، یاد خدا و نماز+۱ آیه
- اقامه نماز، از ویژگیهای بارز پیکارکنندگان و مجاهدان راه خدا+۱ آیه
- اقامه نماز، از ویژگیهای پیکارگران راه خدا+۱ آیه
- برخورداری جامعه اسلامی از حمایت و نصرت خدا، در گرو اعمال خیری چون نهی از منکر+۱ آیه
- نهی از منکر، وظیفهای همیشگی و مداوم+۳ آیه
- نهی از منکر، از وظایف حاکمان معتقد به ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- حاکمان معتقد به ربوبیّت الهی، وظیفهدار اقامه فریضه نهی از منکر+۱ آیه
- مؤمنان، نهیکننده منکرات+۴ آیه
- مؤمنان مهاجر، نهیکننده از منکر+۱ آیه
- امر به معروف، واجب و مورد امر خداوند+۹ آیه
- وجوب پرداخت زکات+۶ آیه
- وجوب نهی از منکر+۱۰ آیه