آیه ۶۸ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۶۸ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۴۰

وَ إِنْ جَادَلُوكَ فَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ

و اگر آنان با تو به جدال برخیزند، بگو: «خدا از کارهایی که شما انجام می‌دهید آگاهتر است!

نزول

سال ۱۰ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۶۷ تا ۷.

محمد بن العباس بعد از دو واسطه از عیسى بن داود او از امام کاظم علیه‌السلام و ایشان از پدر بزرگوارش امام صادق علیه‌السلام نقل نماید که فرمود: وقتى که این قسمت از آیه «لِکلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکوهُ» نازل گردید، پیامبر مسلمین را جمع کرد و فرمود: اى گروه مهاجر و انصار منظور از منسک در آیه وجود امام است، آگاه باشید که لزوم امام و پیروى از او از لوازم دین بوده و همان منسکى است که در آیه بدان اشارت گردیده و باید بدانید که على بن ابى‌طالب امام بعد از من است و شما را به پیروى از راهنمائی‌هاى او می‌خوانم زیرا او بر هدایت مستقیم پروردگار است. مردم از این امر متعجب شدند و گروهى با آن مخالفت ورزیده و به اطاعت از او راضى نگشتند تا این که این قسمت از آیه «وَادْعُ إِلى رَبِّک إِنَّک لَعَلى هُدىً مُسْتَقِیمٍ» و آیات ۶۸ و ۶۹ و ۷. نازل گردید.

البرهان فی تفسیر القرآن.

در آن زمان چه می‌گذشت (۶ رویداد)
نکات آیه
۱ - مخاصمه و ستیزه جویى مشرکان با پیامبر(ص) «و ادع إلى ربّک ... و إن جدلوک» «جدال» (مصدر «جادلوا») به معناى مخاصمه و ستیزه جویى است. متعلق «جادلوا» حذف شده و تقدیر آن چنین است: «و إن جادلوک فى ربّک تدعوهم إلیه...; اگر مشرکان با تو درباره پروردگار یگانه - که آنان را به ایمان آوردن به او و پرستش او دعوت مى کنى - به نزاع و مخاصمه برخیزند...». ۲ - ردّ دعوت پیامبر(ص) (دعوت به یکتاپرستى)، از سوى مشرکان و پافشارى آنان بر شرک و بت پرستى «و ادع إلى ربّک ... و إن جدلوک» ۳ - فرجام کار مشرکان، فرجامى شوم و ناگوار «و إن جدلوک فقل اللّه أعلم بما تعملون» ۴ - آموزش روش برخورد با مشرکان ستیزه جو از سوى خدا به پیامبر(ص) «و إن جدلوک فقل اللّه أعلم بما تعملون» ۵ - هشدار به فرجام شوم کفرپیشگى و مبارزه با توحید و یکتاپرستى، رسالت الهى پیامبر(ص) «و إن جدلوک فقل اللّه أعلم بما تعملون» ۶ - اظهار رفق و مدارات با کافران ستیزه جو، توصیه خدا به پیامبر(ص) «و إن جدلوک فقل اللّه أعلم بما تعملون» جمله «اللّه أعلم بما تعملون»، تهدیدى است همراه با اظهار نرمى و مدارات. ۷ - خدا، آگاه به تمامى اعمال آدمیان «اللّه أعلم بما تعملون»
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
  • اظهار رفق و مدارا به هنگام جدال با مخالفان، از سفارشهای خدا+۲ آیه
  • جدال مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره اختلاف مناسک شریعت پیامبر(صلی الله علیه واله) با شرایع پیشین+۱ آیه
  • علم همه جانبه خداوند، پشتوانه داوری عادلانه او بین بندگان+۵ آیه
  • دلداری خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر جدالها و ستیزه جوییهای مشرکان+۱ آیه
  • سؤال تقریری خدا از محمّد(صلی الله علیه واله) درباره احاطه علمی او به جهان هستی و مخفی نبودن اعمال مشرکان از دید وی+۱ آیه
  • قضاوت و داوری خداوند، مبتنی بر علم همه جانبه او+۸ آیه
  • علم انسان به اگاهی خداوند از همه موجودات اسمان و زمین، زمینه ساز باور به احاطه علمی او نسبت به تمامی اعمال بندگان+۱ آیه
  • خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۲ آیه
  • علیم / اسماوصفات+۶ آیه
  • اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۱ آیه
  • جدال مشرکان با پیامبر صلی الله علیه و اله، درباره اختلاف مناسک شریعت پیامبر صلی الله علیه و اله با شرایع پیشین+۱ آیه
  • تهدید خداوند، به مجادلهگران با پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • خداوند، تعلیمدهنده روش پاسخگویی به مجادله کافران با محمّد صلی الله علیه و اله
  • عدم مسیولیّت محمّد صلی الله علیه و اله، درباره پاسخگویی به مجادله کافران
واژه‌ها