آیه ۷۸ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۷۸ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۴

معنی کلمات و عبارات
«یَقْضِی»: داوری می‌کند. مراد در روز قیامت است (نگا: یونس / ، جاثیه / ). «بِحُکْمِهِ»: با قضاوت و داوری خود.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - داورى حتمى خداوند میان بنى اسرائیل به خاطر اختلافات دینى دیرینشان «أکثر الذى هم فیه یختلفون ... إنّ ربّک یقضى بینهم» ضمیر «بینهم» مى تواند به «بنى اسرائیل» بازگردد. بنابراین آیه یاد شده مربوط به قضیه اختلافات عقیدتى و دینى آنان خواهد بود. ۲ - داورى میان مؤمنان و کافران به قرآن، وعده حتمى خدا به پیامبر(ص) «و إنّه لهدًى و رحمة للمؤمنین . إنّ ربّک یقضى بینهم» در صورتى که آیه یاد شده مرتبط با آیه قبل - که درباره قرآن است - باشد عبارت «یقضى بینهم» به معناى «یقضى بین من آمن بالقرآن و بین من کفر به» خواهد بود. برداشت یاد شده بر پایه این احتمال است. ۳ - داورى میان حق پذیران و حق ناپذیران از شؤون ربوبیت خداوند «إنّ ربّک یقضى بینهم» تکیه بر وصف ربوبیت خداوند - و نه هر اسم یا وصف دیگر - بیانگر مطلب یاد شده است. ۴ - دلجویى خدا از پیامبر(ص) در قبال حق ستیزى هاى کافران «إنّ ربّک یقضى بینهم بحکمه و هو العزیز العلیم» آیه فوق در عین این که تهدیدى براى کافران و حق ستیزان است، مایه دلدارى پیامبر(ص) نیز هست، چه این که توجه به مقهوریت حق ستیزان در برابر عزت و اقتدار خداوند، خود آرامشى براى پیامبر(ص) و مؤمنان است که همواره از آنان در رنج بوده اند. ۵ - وانهادن امر کافران حق ستیز به خداوند، رهنمودى الهى به پیامبر(ص) «و لاتکن فى ضیق ممّا یمکرون... إنّ ربّک یقضى بینهم بحکمه» با توجه به این که آیات این بخش در ارتباط با هم است، تذکر خداوند به قضاوت نهایى خویش درباره کافران، مى تواند در مقام توضیح و تعلیل براى آیه «و لاتکن فى ضیق ممّا یمکرون» باشد. آیات بعد نیز مؤید همین معنا است. ۶ - قضاوت و داورى خدا درباره کافران و حق ستیزان، متکى بر موازین حق و عدل و به دور از کمترین سستى و کاستى «إنّ ربّک یقضى بینهم بحکمه» با این که واژه «یقضى» معناى حکم و داورى را مى رساند، آمدن قید «بحکمه» نشانگر این حقیقت است که قضاوت الهى مخصوص به او است به گونه اى که کمترین خلل در آن راه ندارد و بر موازین عدل و حق استوار است. ۷ - داورى هاى خداوند، داراى پشتوانه قوى اجرایى و علمى «إنّ ربّک یقضى ... و هو العزیز العلیم» از ارتباط «عزیز و علیم» با «یقضى بینهم» مطلب فوق استفاده مى شود. ۸ - عدم دخالت غیرخدا، در قضاوت ها و داورى هاى او «إنّ ربّک یقضى بینهم بحکمه» قید «بحکمه» مى تواند از نظر معنا تأکیدى بر عدم دخالت غیرخدا در قضاوت هاى او باشد. ۹ - قدرت اجرایى و آگاهى عمیق به جوانب امر، دو پایه اصلى در کار قضاوت و داورى «إنّ ربّک یقضى ... و هو العزیز العلیم» از این که خداوند پس از بیان قضاوت گرى خویش، دو وصف «عزیز» و «علیم» را براى خود بیان کرده است، مى توان مطلب فوق را استفاده کرد. ۱۰ - حق ستیزان، سرانجام مقهور قدرت شکست ناپذیر خداوند «إنّ ربّک یقضى بینهم بحکمه و هو العزیز العلیم» ۱۱ - ناتوانى کافران از زیان رساندن به خدا و مقهور ساختن او با کفرورزى و حق ستیزى خویش «إنّ ربّک یقضى بینهم بحکمه و هو العزیز العلیم» طرح عزت و قاهریت شکست ناپذیر الهى، تعریضى است به آنان که با حق ستیزى به مبارزه با خدا برخاستند. ۱۲ - ربوبیت الهى، آمیخته با قدرت و آگاهى عمیق «إنّ ربّک ... و هو العزیز العلیم» ۱۳ - خداوند، عزیز (پیروزمند شکست ناپذیر) و علیم (داراى دانش گسترده) است. «و هو العزیز العلیم»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
  • داوری خداوند درباره اختلاف بنیاسراییل، در قیامت+۹ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۶ آیه
  • استفاده از قصّه، از روشهای تربیتی قران+۲ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۷ آیه
  • اعتقاد به ربوبیّت خداوند، زمینه توکّل و اتّکا بر او+۵ آیه
  • توجّه به عزّت و اقتدار خدا، زمینه توکّل و اعتماد به او+۳ آیه
  • توجّه به علم گسترده الهی، زمینهساز توکّل بر او+۳ آیه
  • علم همه جانبه خداوند، پشتوانه داوری عادلانه او بین بندگان+۴ آیه
  • خداوند، داور صحنه قیامت، در اختلافات بنی اسراییل+۷ آیه
  • ربوبیّت الهی، مقتضی داوری نهایی و حسابرسی در قیامت، نسبت به اختلافات انسانها+۵ آیه
  • داوری نهایی میان حق پذیران و حق ناپذیران، از اثار ربوبیّت خداوند+۳ آیه
  • ربوبیّت خدا، منشا عزّت و اقتدار
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی علم و اگاهی او
  • حمایتهای خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله)، موجب تقویت روحیّه پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر کافران+۲ آیه
  • داوری نافذ الهی در قیامت و ناتوانی همه نیروها، نمود عزّت و اقتدار یگانه او+۳ آیه
  • عزّت و شکست ناپذیری خدا، توام با علم و اگاهی
  • قضاوت و داوری خداوند، مبتنی بر علم همه جانبه او+۶ آیه
  • توجّه به علم و اگاهی خدا، مقتضی توکّل به او در امور+۵ آیه
  • علیم / اسماوصفات+۶ آیه
  • خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۴ آیه
  • قضاوت و داوری خداوند در قیامت، از جلوه های قدرت او
  • قدرت اجرایی، نیرویی لازم در کار قضاوت
  • داوری و حسابرسی خدا درباره اختلافات بنی اسراییل در عرصه قیامت+۹ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
  • اعتقاد به ربوبیّت خدا، عامل توکّل محمّد صلی الله علیه و اله به خدا+۴ آیه
  • اعتقاد به عزّت و اقتدار خدا، عامل توکّل پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • اعتقاد به علم مطلق الهی، عامل توکّل محمّد صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۳ آیه
  • داوری میان مؤمنان و کافران، وعده حتمی خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • حرکت کوهها در استانه نفخ صور، بر اساس علم و خبیر بودن خداوند بر اعمال انسانها+۱ آیه
  • داوری میان مؤمنان و کافران، از سوی خداوند، مورد وعده به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
واژه‌ها